Chiến dịch "500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ" được phát động không chỉ là một kế hoạch hành động mà là kết tinh của đạo lý ngàn đời, là trách nhiệm chính trị thiêng liêng của cả dân tộc và trên hết - đó là mệnh lệnh cất lên từ sâu thẳm trái tim.

Lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam được viết bằng máu và nước mắt. Để có được cơ đồ, tiềm lực, vị thế và uy tín quốc tế như ngày hôm nay, hàng triệu người con ưu tú đã gác lại thanh xuân, tự nguyện hiến dâng máu thịt của mình cho sự trường tồn của dân tộc. Họ ngã xuống để đất nước được đứng lên.

Đảng, Nhà nước và nhân dân ta chưa bao giờ quên lãng những hy sinh to lớn ấy. Trong nhiều thập kỷ qua, công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ luôn được xác định là một trong những nhiệm vụ chính trị trọng tâm, là thước đo của đạo lý "Uống nước nhớ nguồn".

Đây không đơn thuần là chính sách hậu phương quân đội hay công tác an sinh xã hội, mà là trách nhiệm chính trị thiêng liêng, là tình cảm, là đạo lý cốt lõi cấu thành nên sức mạnh tinh thần của chế độ ta và dân tộc ta.

Ban tổ chức tặng quà cho các đối tượng chính sách. Ảnh: Tường Vi - TTXVN

Việc phát động Chiến dịch 500 ngày đêm chính là một cam kết chính trị mạnh mẽ nhất, khẳng định: Chừng nào chưa đưa được hết các anh về, chừng nào những nấm mộ còn mang dòng chữ "Liệt sĩ chưa xác định được thông tin", thì chừng đó, Đảng, Nhà nước và nhân dân còn dốc toàn lực để tìm kiếm, xác định danh tính, đưa các anh trở về.

Vì sao lại là một chiến dịch "500 ngày đêm"? Đó là tiếng trống lệnh thúc giục chúng ta nhanh chóng đối mặt với một quy luật nghiệt ngã "Thời gian" để bước vào một "cuộc chạy đua" mang tính lịch sử.

Nửa thế kỷ đã trôi qua kể từ những năm tháng chiến tranh khốc liệt nhất. Địa hình, địa mạo đã thay đổi, "bãi bể nương dâu", những cánh rừng rậm rạp năm xưa nay có thể đã là đập nước, là công trường, là phố xá, làng mạc. Dưới tác động của môi trường và khí hậu nhiệt đới, hài cốt và sinh phẩm của các liệt sĩ đang hao mòn từng ngày, khiến công tác giám định ADN càng trở nên mong manh hơn. Nghiệt ngã hơn, những nhân chứng lịch sử, những cựu chiến binh từng trực tiếp chôn cất đồng đội, nay đã ở tuổi xưa nay hiếm, trí nhớ phai mòn và quy luật sinh lão bệnh tử đang dần mang họ đi.

Hơn nửa thế kỷ sau ngày đất nước thống nhất, vẫn còn hàng nghìn liệt sĩ chưa được gọi đúng tên. Mỗi phần mộ “chưa xác định được thông tin” là một khoảng trống trong ký ức của mỗi gia đình và cũng là nỗi trăn trở của những người làm công tác đền ơn đáp nghĩa. Trong ảnh:  Lực lượng chức năng tỉnh An Giang thực hiện lấy mẫu sinh phẩm giám định ADN các hài cốt liệt sĩ chưa xác định được thông tin tại Nghĩa trang liệt sĩ Châu Phú. Ảnh: Công Mạo-TTXVN

500 ngày đêm là mốc đếm ngược của một chiến dịch thần tốc. Nó đòi hỏi lực lượng tổng lực của cả hệ thống chính trị, từ các cấp ủy Đảng, chính quyền, lực lượng vũ trang cho đến từng tập thể, cá nhân. Đó là cuộc chạy đua với thời gian của những đội quy tập đang trèo đèo lội suối, là những đêm thức trắng trong phòng thí nghiệm của các chuyên gia pháp y, là nỗ lực gom nhặt từng mảnh ký ức đang dần bị tuổi tác phủ bóng của các cựu chiến binh. Chúng ta phải chạy đua, bởi nếu chậm lại, cơ hội để đưa các anh về sẽ có nguy cơ vĩnh viễn bị chôn vùi dưới lớp bụi thời gian.

Vượt lên trên một nhiệm vụ chính trị, Chiến dịch 500 ngày đêm là mệnh lệnh từ trái tim của những người đang sống.

Không nỗi đau nào bằng nỗi đau của người mẹ mỏi mòn chờ con, người vợ khắc khoải ngóng chồng, những người con sinh ra chưa một lần biết mặt cha... Hàng ngàn gia đình mang trong lòng một khoảng trống không thể lấp đầy khi người thân vẫn là một "Liệt sĩ chưa xác định được thông tin" nơi đất khách quê người.

Đoàn công tác Quân khu 4 do Thiếu tướng Lê Văn Trung, Phó Chính ủy Quân khu, Trưởng Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ Quân khu 4, làm trưởng đoàn khảo sát thực địa tại khu vực Câu Nhi, xã Nam Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị, nhằm kiểm tra, đánh giá các nguồn thông tin phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ. Ảnh: TTXVN

Đưa các anh về với đất mẹ, về với gia đình, xác định được danh tính cho các anh, chính là hàn gắn những vết thương lòng mà chiến tranh để lại. Khi một hài cốt được định danh, đó là sự trở về của một con người, là sự đền đáp cho nỗi ngóng trông, thương nhớ của cả một gia đình, dòng tộc kéo dài đằng đẵng mấy chục năm.

Với 2.758 phần mộ chưa có thông tin, cần lấy mẫu phục vụ giám định ADN để xác định danh tính, tỉnh Bắc Ninh đang huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, đẩy nhanh triển khai “Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”. Hàng trăm cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang, dân quân tự vệ cùng đội ngũ y, bác sĩ, cán bộ chuyên môn đang kiên trì lấy mẫu sinh phẩm thân nhân liệt sĩ, rà soát thông tin, hoàn thiện hồ sơ để phục vụ giám định ADN. Ảnh: Thanh Thương- TTXVN

Mệnh lệnh ấy không được ban hành bằng văn bản hành chính khô khan, mà nó vang lên từ lương tri, từ lòng biết ơn sâu sắc trước mất mát của những gia đình đã hiến dâng người con ưu tú của mình cho đất nước. Nó thôi thúc bước chân của lực lượng tìm kiếm vượt qua mọi giới hạn của sự mệt mỏi, dầm mưa dãi nắng, lật từng tấc đất với niềm tin: Các anh phải được trở về bằng tên gọi thân thương mà mẹ cha đã đặt, trong vòng tay ấm áp của quê hương.

Chiến dịch "500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ" là hành trình mà cả dân tộc cùng đồng lòng chung sức, biến trách nhiệm thiêng liêng thành hành động thực tế, biến mệnh lệnh từ trái tim thành những cuộc đoàn tụ thiêng liêng.

Cùng Thể thao và Văn hóa (TTXVN) về cơ sở trong hành trình 500 ngày đêm thực hiện trách nhiệm thiêng liêng với những người đã nằm xuống vì độc lập, tự do, hạnh phúc của dân tộc và sự thống nhất của non sông.

Hơn 50 năm qua, tài sản quý giá nhất của gia đình ông Đoàn Văn Hiển là tờ giấy báo tử ố vàng và hai bức ảnh đã mờ không còn nhìn rõ mặt. Nửa thế kỷ mỏi mòn thắp hương bên ngôi "mộ gió", ước nguyện đưa hài cốt anh trai - Liệt sĩ Đoàn Văn Huynh - trở về tưởng chừng như vô vọng, nay bỗng được thắp sáng trở lại.

Về xã Hải Thịnh, tỉnh Ninh Bình những ngày này, câu chuyện về hành trình tìm kiếm hài cốt liệt sĩ đang trở thành tâm điểm, chạm đến phần sâu thẳm nhất trong trái tim của những gia đình liệt sĩ. Trong căn nhà nhỏ, ông Đoàn Văn Hiền, em Liệt sĩ Đoàn Văn Huynh, cẩn thận giở lại những kỷ vật ít ỏi của người anh ruột thân yêu.

Ông Hiển giữ cho mình một thói quen: Sáng đầu tuần nào cũng ra Nghĩa trang Liệt sĩ xã Hải Thịnh để thắp hương. Đứng trước hàng bia mộ uy nghiêm, lần nào ông cũng chắp tay lầm rầm một lời khấn đã khắc sâu vào tâm khảm: "Cầu mong hương hồn các anh hùng liệt sĩ được an nghỉ. Cầu cho những liệt sĩ chưa xác định được thông tin hay chưa quy tập được hài cốt, trong đó anh trai con... sớm được trở về đoàn tụ".

Nói là đi thăm mộ anh, nhưng thực chất đó chỉ là ngôi "mộ gió". Theo lời ông Hiển, xã Hải Thịnh (trước đây từng đổi thành thị trấn Thịnh Long, nay là xã Hải Thịnh) có một truyền thống rất nhân văn. Tất cả những người con của quê hương hy sinh vì Tổ quốc, dù đã quy tập được hài cốt hay chưa, đều được lập phần mộ và khắc tên tại nghĩa trang xã.

Trong rất nhiều những ngôi mộ liệt sĩ ở Nghĩa trang Liệt sĩ xã Hải Thịnh có không ít là những "mộ gió"

Ngôi mộ có tên liệt sĩ Đoàn Văn Huynh nhưng bên dưới chỉ toàn là đất lạnh. Gia đình ông Hiển chỉ biết gửi gắm nỗi nhớ thương vào nén nhang tỏa khói. Kỷ vật của liệt sĩ để lại cho gia đình chỉ vỏn vẹn một tờ giấy báo tử và hai tấm ảnh nhỏ. Trải qua sự hơn nửa thế kỷ, những bức ảnh ấy đã hoen mờ không còn nhận ra được khuôn mặt thanh xuân của người lính trẻ.

Cha con ông Đoàn Văn Hiển thắp hương cho liệt sĩ Đoàn Văn Huynh

Ông Hiển bồi hồi nhớ lại: "Anh Huynh sinh năm 1952. Năm 1968, những năm tháng khốc liệt nhất, chưa đủ tuổi nhưng anh vẫn quyết làm đơn tình nguyện nhập ngũ. Năm ấy tôi còn bé lắm, hai anh em xa nhau từ đó. Theo những gì gia đình tìm hiểu, anh vào chiến trường Bình Trị Thiên, sau đó qua chiến trường KT (ký hiệu riêng). Tôi cũng không biết KT là ở đâu".

Nhập ngũ được hai năm, liệt sĩ Đoàn Văn Huynh có về thăm nhà một lần vào năm 1969. Đó cũng là lần cuối cùng anh gặp gia đình. Ngày mùng 4 tháng 4 năm 1970, anh hy sinh. Mãi đến năm 1975, gia đình mới nhận được giấy báo tử.

Thời gian không chờ đợi ai. Ông Hiển giờ đây cũng đã bước vào tuổi xế chiều, sức khỏe ngày một yếu đi. Day dứt về người anh trai nằm lại xa xôi luôn đau đáu trong lòng. Biết mình khó có thể đi tìm anh như ngày còn sức khỏe, ông Hiển thường xuyên nhắc con trai là anh Đoàn Văn Duy những câu chuyện về người bác dũng cảm. Ông cẩn thận căn dặn: "Nếu bố sức yếu không chờ được đến ngày tìm thấy hài cốt bác Huynh, thì các con phải thay bố tiếp tục tìm kiếm, không được bỏ cuộc". Lời dặn dò ấy như một sự chuyển giao trách nhiệm thiêng liêng giữa các thế hệ.

Và rồi, hy vọng đã gõ cửa gia đình người cựu binh già. Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ đã mang đến một luồng sinh khí mới.

Ngày 30/6, đại diện chính quyền và lực lượng công an địa phương đã đến tận nhà hướng dẫn và lấy mẫu máu của ông Hiển để xét nghiệm, khớp nối dữ liệu ADN. Sự tận tâm, chu đáo của cán bộ địa phương khiến ông vô cùng xúc động.

Những kỷ vật của liệt sĩ Đoàn Văn Huynh mà ông Đoàn Văn Hiển còn giữ lại được

Được lấy mẫu ADN, cả nhà lại nhen lên niềm hy vọng, ông Hiển phấn khởi hẳn: "Gia đình chúng tôi vô cùng toại nguyện và biết ơn Đảng, Nhà nước cùng chính quyền địa phương. Các cán bộ làm việc chu đáo, tỉ mỉ, báo giờ giấc chi tiết và hỗ trợ mọi bề. Giọt máu này lấy đi, mong rằng có thể trùng khớp với một phần hài cốt nào đó ngoài kia. Nếu may mắn đón được anh tôi về thì gia đình không còn mong mỏi gì hơn".

Người em ruột của liệt sĩ còn mang theo một ước nguyện lớn lao hơn: "Tôi mong trong chiến dịch 500 ngày đêm này, không chỉ gia đình tôi mà sẽ có thật nhiều gia đình trên cả nước tìm lại được người thân, để các anh hùng liệt sĩ sớm được trở về đoàn tụ với gia đình".

Bên ngoài căn nhà nhỏ ở xã Hải Thịnh, nắng chiều vẫn trải vàng. Cuộc chạy đua ráo riết với thời gian của Chiến dịch 500 ngày đêm vẫn đang tiếp diễn. Và ở đó, giọt máu của ông Hiển, cùng những mẫu ADN của hàng vạn thân nhân liệt sĩ trên khắp cả nước, đang hòa thành một dòng chảy hy vọng mãnh liệt - dòng chảy mang sứ mệnh thiêng liêng: Đưa các anh trở về!

Câu chuyện ngóng đợi người thân của gia đình ông Đoàn Văn Hiển cũng là nỗi niềm chung của hàng trăm gia đình chính sách nơi đây. Để biến những hy vọng ấy thành hiện thực, cả hệ thống chính trị tại địa phương đang vào cuộc với tinh thần quyết liệt và trách nhiệm cao nhất.

Ông Nguyễn Văn Long - Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Hải Thịnh (giữa) đến thăm gia đình ông Đoàn Văn Hiển, thắp hương tri ân liệt sĩ Đoàn Văn Huynh

Trao đổi với Thể thao và Văn hóa (TTXVN) về quá trình triển khai chiến dịch, ông Nguyễn Văn Long - Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Hải Thịnh, cho biết: "Thực hiện các văn bản chỉ đạo của Trung ương và tỉnh Ninh Bình, thời gian qua, chính quyền xã đã phối hợp chặt chẽ cùng lực lượng công an, quân sự rà soát toàn bộ thông tin trên địa bàn. Toàn xã vẫn còn 297 hài cốt liệt sĩ chưa được tìm thấy. Bằng sự nỗ lực thần tốc, xã Hải Thịnh đã hoàn thành việc thu nhận 300 mẫu ADN từ các thân nhân liệt sĩ".

Ông Nguyễn Văn Long - Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Hải Thịnh thăm gia đìnhn ông Đoàn Văn Hiển...

Bên cạnh việc lấy mẫu từ thân nhân, công tác xác định danh tính các phần mộ thiếu thông tin tại địa phương cũng được đẩy mạnh. "Tại địa bàn hiện có 6 mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính. Vừa qua, chúng tôi đã tổ chức lấy mẫu sinh phẩm của 5 phần mộ để phục vụ giám định ADN. Riêng phần mộ còn lại, cách đây 4 năm, thân nhân đã tìm được và quy tập đưa liệt sĩ về với quê hương", ông Long thông tin thêm.

“

"Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ" mang ý nghĩa nhân văn vô cùng sâu sắc. Đây là chủ trương, đường lối rất trúng và sát thực tế của Đảng, Nhà nước, đặc biệt là khi toàn dân đang hướng về tháng 7 - tháng tri ân các anh hùng liệt sĩ và người có công với cách mạng.

Ông Nguyễn Văn Long

Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Hải Thịnh, tỉnh Ninh Bình

Chiến dịch 500 ngày đêm vẫn đang đếm ngược từng giờ với sự khẩn trương, miệt mài của cả hệ thống chính trị. Và như lời gửi gắm của đồng chí Chủ tịch UBND xã Hải Thịnh, mong mỏi lớn nhất lúc này là sau chiến dịch, sẽ có thêm thật nhiều hài cốt liệt sĩ được trở về trọn vẹn trong vòng tay của gia đình, của quê hương mọi miền Tổ quốc, trong đó có miền quê Hải Thịnh anh hùng.

(Còn nữa)