Bước sang mùa giải lần 20 đồng hành cùng sự phát triển của nền công nghiệp âm nhạc Việt Nam, Giải thưởng Cống hiến 2026 tiếp tục chứng kiến sự cạnh tranh khốc liệt tại 1 trong những hạng mục phản ánh rõ nét nhất sự giao thoa giữa các loại hình nghệ thuật: Music Video (MV) của năm.

Top 5 đề cử hạng mục MV của năm bao gồm: Bắc Bling, Dù cho tận thế (vẫn yêu em), Mãi là người Việt Nam, Mục hạ vô nhân và Viết tiếp câu chuyện hòa bình, đã cho thấy một bước tiến dài của nghệ sĩ Việt Nam trong tư duy hình ảnh. MV giờ đây không còn là công cụ "minh họa" đơn thuần cho bài hát, mà đã vươn mình trở thành những tác phẩm điện ảnh thu nhỏ, chở nặng tính biểu tượng, văn hóa và thông điệp thời đại.

Xu hướng này cũng phản ánh tinh thần của Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam: "kế thừa, phát huy những giá trị văn hoá truyền thống của dân tộc, tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hoá thế giới".

“Bắc Bling” - Cuộc viễn du rực rỡ vào hội hè Bắc Bộ

Trong xu hướng "dân gian đương đại", Bắc Bling nổi lên như một hiện tượng thị giác thực sự bùng nổ. Thay vì đóng khung văn hóa truyền thống trong những khuôn hình mang tính hoài cổ, tĩnh lặng, ê-kíp sản xuất đã mạnh dạn lựa chọn một lăng kính đầy màu sắc, nhộn nhịp và mang đậm tinh thần hội hè của vùng đồng bằng Bắc Bộ.

MV cho thấy sự tài tình trong khâu thiết kế mỹ thuật của tác phẩm này. Việc đưa nghệ sĩ Xuân Hinh - một biểu tượng của nghệ thuật chèo truyền thống - vào cùng một khung hình với các yếu tố mang tính "swag" (chất chơi) của văn hóa hip-hop/EDM là một bài toán mạo hiểm nhưng đã được giải quyết trọn vẹn.

Trang phục trong MV là sự pha trộn thông minh giữa áo tứ thân, mớ ba mớ bảy truyền thống với các chi tiết đính kết lấp lánh, hiện đại đúng như tinh thần "Bling". Góc máy năng động, cắt dựng (editing) nhịp nhàng theo tiết tấu dồn dập của bản phối do Masew thực hiện đã giúp Bắc Bling xóa nhòa ranh giới giữa tính hàn lâm của di sản và tính thị trường của sản phẩm giải trí.

Đây là một MV xuất sắc trong việc dùng hình ảnh để “trẻ hóa” tệp khán giả yêu mến nghệ thuật dân tộc, minh chứng sinh động cho việc đưa văn hóa trở thành “nguồn lực nội sinh quan trọng” thúc đẩy sự phát triển của công nghiệp giải trí, đúng như tinh thần Nghị quyết 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam.

“Mục hạ vô nhân” - Bức tranh trào phúng sâu cay từ chất liệu xẩm

Mục hạ vô nhân (Soobin ft. Binz, NSND Huỳnh Tú) là một minh chứng xuất sắc cho tư duy: Bảo tồn di sản không phải là "đóng băng" quá khứ, mà là cho nó một hơi thở đương đại. Bằng việc đặt làn điệu xẩm và dàn nhạc cụ dân tộc vào một bản phối hiện đại, MV đã mở ra một không gian nghệ thuật vừa truyền thống vừa đầy tính thể nghiệm.

Về mặt hình ảnh, thay vì minh họa một chiều, MV mượn tinh thần "vè nói ngược" của dân gian để kiến tạo một thế giới phi lý, trào phúng (xe leo mái nhà, trồng cây chuối múa lân...).

Toàn bộ câu chuyện thực chất là một vở kịch do dân làng giăng ra để lột mặt nạ 2 kẻ giả mù háo sắc. Thông qua việc lồng ghép tinh tế các bức tranh Đông Hồ, MV châm biếm sâu sắc sự u mê của con người trước dục vọng. Đặc biệt, lớp ý nghĩa của tác phẩm còn vươn tới tính phản biện xã hội khi khéo léo bóc trần định kiến giới. Có thể nói, Mục hạ vô nhân đã vượt xa khuôn khổ của một sản phẩm giải trí thông thường, vươn tầm thành một tác phẩm nghệ thuật trào phúng sắc sảo, nơi di sản văn hóa dân tộc được dùng làm lăng kính để soi chiếu và thức tỉnh những góc khuất của thời đại.

Mục hạ vô nhân xứng đáng là một đề cử nặng ký nhờ tư duy dàn cảnh (mise-en-scène) sắc sảo, không ngại thách thức những quy chuẩn hình ảnh thông thường và là minh chứng rực rỡ cho việc nghệ sĩ Việt Nam đang "kế thừa, phát huy những giá trị văn hoá truyền thống của dân tộc, tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hoá thế giới".

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” - Tính sử thi vươn tầm điện ảnh

Khác với ngôn ngữ hình ảnh mang tính ẩn dụ cá nhân hay văn hóa đại chúng, Viết tiếp câu chuyện hòa bình chọn cho mình một hướng đi đòi hỏi sự hoành tráng và tầm vóc lớn lao: Tính sử thi. Với một ca khúc mang thông điệp xã hội sâu sắc do Nguyễn Văn Chung sáng tác, hình ảnh của MV buộc phải đủ sức nặng để không bị "lép vế" trước giọng hát mang tính bão táp của Tùng Dương.

Tác phẩm ghi điểm nhờ những đại cảnh (long shot) được đầu tư công phu, quay bằng thiết bị bay (drone) để bao quát trọn vẹn sự hùng vĩ của thiên nhiên đất nước và những chứng tích lịch sử.

Đạo diễn hình ảnh đã sử dụng ngôn ngữ điện ảnh chuẩn mực: Màu sắc được phân lớp rõ ràng giữa quá khứ (mang tone màu trầm, ám ảnh của chiến tranh) và hiện tại (sáng bừng, rực rỡ của sự kiến thiết và hòa bình). Sự xuất hiện của số lượng lớn diễn viên quần chúng cùng lối dàn dựng đội hình nghiêm ngặt mang lại một không khí hào hùng, trang nghiêm.

Thông qua thứ ngôn ngữ điện ảnh hào hùng ấy, tác phẩm đã góp phần "khơi dậy truyền thống yêu nước, củng cố niềm tin và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc" - một mục tiêu cốt lõi mà Nghị quyết 80 đề cao.

"Mãi là người Việt Nam" - Ngợi ca vẻ đẹp hùng vĩ của quê hương

Mãi là người Việt Nam của Trang Pháp (ft. Hà Lê) là một cuốn nhật ký hành trình bằng hình ảnh đầy tự hào về quê hương.

Thoát khỏi không gian studio, những góc máy flycam rộng mở đã thu trọn vẻ đẹp hùng vĩ của núi rừng phía Bắc, từ ruộng bậc thang xanh ngát đến các cung đường đèo chìm trong sương mây. Trong MV, Trang Pháp hóa thân thành lữ khách rong ruổi, dùng ống kính cá nhân để ghi lại cảnh sắc tuyệt đẹp của Việt Nam.

Chiều sâu văn hóa của tác phẩm được khắc họa qua những thước phim dung dị về đời sống vùng cao: nụ cười trẻ thơ, phiên chợ nhộn nhịp, hay hình ảnh thanh niên tình nguyện chung tay vì cộng đồng. Khoảnh khắc mọi người quây quần nhảy múa quanh lửa trại đã tôn vinh trọn vẹn sự đoàn kết và bản sắc dân tộc.

Về âm nhạc, ca từ không hô hào mà khơi gợi lòng yêu nước từ những điều bình dị nhất. Câu hát "Và nếu tôi sinh ra thêm lần nữa, nguyện sẽ mãi là người Việt Nam" vang lên như một lời thề son sắt. Bản phối chuyển mình mượt mà từ êm dịu sang cao trào sử thi, kết hợp hoàn hảo giữa chất giọng trong trẻo của Trang Pháp và sự gai góc của Hà Lê, tạo nên một ca khúc đầy lay động.

“Dù cho tận thế” (vẫn yêu em) - Đường dây kịch bản chặt chẽ và kỹ xảo mãn nhãn

Nằm ngoài dòng chảy khai thác chất liệu văn hóa dân tộc hay thông điệp vĩ mô, Dù cho tận thế (vẫn yêu em) của Erik đại diện cho dòng MV có kịch bản (storyline-driven) và ứng dụng kỹ xảo hình ảnh (VFX).

Lấy bối cảnh giả tưởng về ngày tận thế, tác phẩm là một thước phim lãng lạn nhưng cũng đầy kịch tính, khai thác trọn vẹn khả năng diễn xuất của nam ca sĩ. Sự chuyên nghiệp của ê-kíp được thể hiện qua cách xử lý đồ họa máy tính để kiến tạo nên những khung cảnh đổ nát, hoang tàn nhưng vẫn giữ được nét thơ mộng cần có của một bản tình ca.

Đạo diễn đã sử dụng kỹ thuật quay cầm tay (handheld) ở những phân đoạn cao trào nhằm tạo cảm giác rung lắc, chân thực cho sự hỗn loạn, đối lập với những góc máy tĩnh (static) đặc tả nội tâm nhân vật khi đối diện với tình yêu và sự chia ly. Ánh sáng chuyển đổi linh hoạt từ những gam màu lạnh lẽo, tuyệt vọng sang những tia sáng ấm áp, mang ý nghĩa của niềm tin và sự cứu rỗi.

Lời kết

Top 5 đề cử Music Video của năm tại Giải thưởng Cống hiến 2026 không chỉ là cuộc đua của những thước phim đẹp mắt, mà là sự đọ sức của những tư duy điện ảnh tiên tiến nhất thị trường.

Sự áp đảo của các MV khai thác yếu tố văn hóa bản địa (Bắc Bling, Mục hạ vô nhân, Mãi là người Việt Nam, Viết tiếp câu chuyện hòa bình) cho thấy nghệ sĩ Việt Nam đã tìm thấy “chiếc chìa khóa vàng” để khẳng định bản sắc trong kỷ nguyên hội nhập. Trong khi đó, Dù cho tận thế (vẫn yêu em) lại là thước đo vững chắc cho sự tiến bộ về mặt kỹ thuật và năng lực kể chuyện bằng hình ảnh.

Dù chiếc cúp Cống hiến trong đêm Gala 15/4 tới đây gọi tên tác phẩm nào, khán giả và giới chuyên môn đều có quyền tự hào về một thế hệ nghệ sĩ đang không ngừng nỗ lực để nâng tầm thị giác cho âm nhạc Việt Nam. Họ chính là những người đang trực tiếp góp phần đưa "các giá trị văn hóa thấm sâu vào mọi mặt của đời sống xã hội", như Nghị quyết 80 đã đề ra.

 (Còn tiếp)

Phạm Huy