Premier League thích cầu thủ chạy cánh… ghi bàn ít?

Một dạng cầu thủ chạy cánh mới đang được các đội bóng Premier League ưa chuộng. Đó là những người giỏi rê bóng nhưng lại có hiệu suất ghi bàn thấp.

Trước đây, công việc của một cầu thủ chạy cánh là bám sát đường biên, nhận bóng, rê qua hậu vệ biên rồi tạt vào vòng cấm cho tiền đạo. Nhưng Messi và Ronaldo cùng với những cầu thủ chạy cánh sau họ đã cho thấy một cách làm hiệu quả hơn: Tận dụng tốc độ và kỹ thuật của cầu thủ chạy cánh để tạo ra cú sút thay vì quả tạt.

Dạng cầu thủ chạy cánh mới được ưa chuộng

Một cú sút trung bình có tỷ lệ chuyển hóa thành bàn khoảng 10%, vì vậy, mỗi khi một cầu thủ chạy cánh có bóng và dứt điểm thay vì tạt bóng, trung bình cầu thủ đó đang làm tăng xác suất ghi bàn của đội lên từ 233% đến 900%.

Thế nhưng, đến năm 2026, bóng đá lại chứng kiến sự trở lại của một kiểu cầu thủ chạy cánh khác: Rê bóng cực hay, tạo ra những pha highlight mãn nhãn trên YouTube, nhưng không thực sự hiệu quả ở khâu cuối cùng. Trường hợp Iliman Ndiaye là ví dụ rõ nhất. Man City đã chi hơn 60 triệu bảng để chiêu mộ cầu thủ 26 tuổi này từ Everton. Ndiaye là một trong những cầu thủ rê bóng hay nhất Premier League. Mùa trước, anh đứng thứ 2 sau Jeremy Doku về số lần rê bóng qua người thành công, với 72 lần.

Theo video dài 17 phút do NBC Sports biên tập, người ta thấy Ndiaye có tốc độ bùng nổ, kỹ thuật mê hoặc, những cú dứt điểm mạnh và hàng loạt pha rê bóng trực tiếp dẫn tới bàn thắng. Nhưng sự thật là Ndiaye chỉ ghi 11 bàn cho Everton trong 2 mùa giải vừa qua. Cộng thêm 3 pha kiến tạo, anh chỉ đạt hiệu suất 0,25 bàn thắng và kiến tạo không tính phạt đền mỗi 90 phút.

Trong 3 mùa giải vừa qua, các đội bóng ở Premier League đã chi ít nhất 40 triệu bảng phí chuyển nhượng cho 23 cầu thủ được Transfermarkt phân loại là tiền vệ cánh. Tuy nhiên, khi đánh giá hiệu quả tấn công, ESPN chỉ rõ 5 trong số 19 cầu thủ chuyển tới Premier League từ nhóm 5 giải vô địch quốc gia hàng đầu châu Âu đạt ngưỡng chỉ số xG+xA (bàn thắng kỳ vọng và kiến tạo kỳ vọng) là 0,5 không tính phạt đền mỗi 90 phút ở mùa giải trước khi chuyển đội bóng mới. Nếu chỉ xét những cầu thủ chạy cánh thực thụ thi đấu thường xuyên, con số này chỉ còn 3.

Đáng chú ý hơn, trong 7 cầu thủ có phí chuyển nhượng trên 60 triệu bảng, có tới 4 người là Savio, Ndiaye, Kudus và Elanga, không đạt mức 0,4 xG+xA. Trong khi đó, có tới 53 cầu thủ Premier League khác thi đấu ít nhất 900 phút đạt được mức này ở mùa giải trước.

Vì sao các cầu thủ chạy cánh này được ưa thích?

Thứ nhất do chiến thuật thay đổi. Các đội bóng hàng đầu ngày càng ưu tiên kiểm soát và hạn chế rủi ro. Họ giữ lại nhiều cầu thủ phía sau khi tổ chức tấn công, đưa bóng lên phía trên một cách có phương pháp và kiên nhẫn hơn.

Hệ quả là họ không còn có nhiều cầu thủ dâng cao để kéo giãn và làm rối loạn hàng phòng ngự đối phương, đồng thời cũng không tiến lên đủ nhanh để khiến hàng thủ đối phương bị xáo trộn. Giải pháp là đưa bóng ra biên cho một cầu thủ có khả năng rê bóng và để anh ta tự mình tìm cách phá vỡ hàng phòng ngự.

Hơn nữa, nếu cầu thủ chạy cánh mất bóng, đội bóng vẫn có đủ nhân sự phía sau để bọc lót. Mất bóng gần đường biên cũng dễ xử lý hơn nhiều so với mất bóng ở khu vực trung lộ.

Nguyên nhân thứ 2 là nỗi ám ảnh ngày càng lớn với các chỉ số thể chất. Ngày nay, các đội bóng có đủ loại dữ liệu để đo lường một cầu thủ chạy không bóng bao nhiêu, thực hiện những kiểu di chuyển nào, đạt tốc độ tối đa ra sao hay giảm tốc nhanh thế nào. Các chỉ số này ngày càng có ảnh hưởng lớn tới bộ phận lãnh đạo và tuyển trạch của các đội bóng. Nhưng vấn đề là những con số đó không khác quá nhiều so với các chỉ số rê bóng. Chúng cho biết một cầu thủ làm gì, nhưng không cho biết anh ta làm việc đó hiệu quả đến mức nào.

Nguyên nhân cuối cùng là nỗi ám ảnh với tiềm năng. Đây có lẽ là nguyên nhân quan trọng nhất. Các tuyển trạch viên và HLV thích tưởng tượng một cầu thủ có thể làm được gì trong tương lai, hoặc anh ta có thể trở thành một cầu thủ hoàn toàn khác nếu được dạy thêm một vài kỹ năng.

Do đó ngày nay, chỉ cần các cầu thủ chạy cánh có thể rê bóng vượt qua hậu vệ đối phương, sẽ có người sẵn sàng bỏ ra rất nhiều tiền mua họ, bất kể đó có phải là một thương vụ đúng đắn nhất hay không. 

  Sơn Tùng