Cà phê World Cup: “Tắc kè hoa” Pháp và nụ cười “chết người” của Mbappe

Sau trận đấu căng thẳng với Paraguay, Kylian Mbappe là người hiếm hoi vẫn nở nụ cười tươi rói. Và anh đã làm như thế trong suốt trận: Cứ khi nào cầu thủ đối phương chơi xấu, Mbappe chẳng có vẻ gì là phiền lòng cả. Anh coi đó như chuyện đương nhiên, thậm chí trông còn khá... dễ chịu.

1. Mbappe có dễ chịu thật không thì không ai biết, nhưng đấy là một trận đấu khốc liệt, và phải bản lĩnh lắm mới giễu cợt được đối thủ theo cách đó. Trên sân Philadelphia nóng gần 39 độ C, Paraguay đã làm những gì các đội cửa dưới thường làm khi gặp một đội có Mbappe: Chủ động va chạm mạnh, cắt trận đấu vụn ra, khiến đối thủ sốt ruột, rồi hy vọng một pha bóng nóng đầu sẽ thay đổi cục diện. Có lúc Didier Deschamps phải yêu cầu các cầu thủ cao lớn của Pháp đứng gần Mbappe để bảo vệ anh trong những phút cuối.

Anh ghi bàn duy nhất từ chấm phạt đền ở phút 70. Cuối trận, khi được hỏi về kiểu trận đấu ấy, Mbappe nói Paraguay có lẽ nghĩ Pháp sẽ bước ra sân trong bộ tuxedo (lễ phục nam trang trọng), hàm ý rằng Les Bleus sẽ chơi tử tế, sòng phẳng. Nhưng Pháp đã không mặc tuxedo. Họ biết đá thứ bóng đá xấu xí nếu cần.

Câu nói ấy không phải để làm dáng, mà để khẳng định tâm thế sẵn sàng "nhạc nào cũng nhảy" của đội tuyển Pháp hiện tại. Pháp có thể chơi đẹp, nhưng không bị bắt buộc phải đẹp. Họ có thể lùi sâu phòng thủ. Có thể giữ bóng và câu giờ. Có thể thắng bằng một pha tăng tốc. Có thể thắng bằng một quả phạt đền. Có thể để trận đấu vỡ vụn trong va chạm mà vẫn không vỡ theo nó.

Nụ cười của Mbappe, vì thế, không chỉ là nụ cười của người ghi bàn. Nó là nụ cười của một cầu thủ hiểu rằng đội bóng của mình vừa thắng bằng đúng thứ đối thủ muốn dùng để chống lại mình. Paraguay kéo Pháp vào vũng bùn của một trận đấu xấu xí. Pháp không phản đối, hay bất mãn. Họ thản nhiên bước vào, cũng vẫy vùng như một tay chơi thứ thiệt, đánh bại đối thủ và dìm họ trong chính vũng bùn đó.

W. Ross Ashby không viết về bóng đá. Ông là bác sĩ tâm thần và nhà điều khiển học người Anh, một trong những người đặt nền móng cho cybernetics trong thế kỷ 20. Trong cuốn sách nổi tiếng Nhập môn điều khiển học (An Introduction to Cybernetics), Ashby đưa ra một ý tưởng sau này thường được gọi là định luật đa dạng cần thiết (requisite variety). Nôm na là một hệ thống muốn xử lý được môi trường phức tạp thì bản thân nó phải có đủ số cách phản ứng với môi trường ấy. Chỉ sự đa dạng mới hấp thụ được sự đa dạng.

Bóng đá knock-out gần như vận hành theo nguyên tắc đó. Một đội chỉ biết thắng theo một kiểu sẽ rất đẹp cho đến ngày trận đấu không chịu diễn ra theo cách quen thuộc nữa. Đội mạnh không phải đội có một câu trả lời hay nhất. Đội mạnh là đội có đủ câu trả lời cho nhiều kiểu câu hỏi khác nhau.

2. Pháp của Mbappe đang giống một con tắc kè hoa theo nghĩa ấy. Trước Thụy Điển, họ có thể thắng 3-0 trong một trận đấu sạch sẽ hơn. Trước Paraguay, họ thắng 1-0 trong một buổi tối nóng, vụn, nhiều va chạm và rất ít thẩm mỹ. Trước Maroc, họ sẽ gặp một dạng bài khác: Một đội có tổ chức, chuyển trạng thái tốt, mạnh ở hai biên và không còn là "câu chuyện cổ tích" để người ta thương hại như 4 năm trước.

Đội tuyển Pháp của Deschamps rất ít khi được nhớ như một đội bóng lãng mạn. Chính Deschamps, khi còn là cầu thủ, từng bị Eric Cantona gọi là "water carrier" - người xách nước. Ý của Cantona không hẳn là khen: Deschamps không phải nghệ sĩ, không phải người làm khán đài đứng dậy vì một pha xử lý. Nhưng năm 1998, "người xách nước" ấy đeo băng đội trưởng tuyển Pháp vô địch World Cup. 2 năm sau, ông lại nâng cúp vô địch châu Âu.

Đấy là một chi tiết nhỏ, nhưng giải thích khá nhiều về đội Pháp hiện tại. Deschamps không xây một đội tuyển để được yêu bằng hình ảnh. Ông xây một đội tuyển để còn đứng đó sau khi trận đấu đã đổi dạng 3, 4 lần. Khi cần, họ có thể đá như một đội lớn. Khi bị ép, họ có thể lao động cần mẫn và kiên nhẫn chờ đợi pha bóng quyết định như một đội cửa dưới.

Điểm đáng sợ của Pháp không nằm ở việc họ luôn hay. Có những trận họ không hay. Có những hiệp họ chuyền lỗi, bị kéo chậm, phải chờ một quả phạt đền hoặc một pha bóng chết. Nhưng World Cup không hỏi đội nào giữ được vẻ đẹp lâu nhất. Nó hỏi đội nào còn nguyên vẹn sau những trận không giống bản kế hoạch. Maroc sẽ không cho Pháp một trận đấu đơn giản. Họ có ký ức bán kết 2022, có nền tảng phòng ngự, có hai biên đủ tốc độ và một niềm tin không còn mượn từ cổ tích. Nhưng đó cũng là kiểu trận Pháp quen nhìn. Họ không cần trận đấu mang màu của mình từ đầu. Họ chỉ cần đổi màu đủ nhanh để không bị trận đấu nuốt mất.

Xem tin tức mới nhất World Cup 2026

Xem lịch thi đấu World Cup 2026

Xem bảng xếp hạng World Cup 2026

Xem kết quả World Cup 2026

Xem dự đoán bóng đá World Cup 2026