Khán đài ảnh hưởng trực tiếp tới cầu thủ thế nào?

Trong bóng đá hiện đại, lợi thế sân nhà từ lâu được xem là một trong những yếu tố quan trọng nhất. Tiếng cổ vũ, sự cuồng nhiệt và niềm tin từ khán đài thường được ví như "cầu thủ thứ 12" tiếp thêm sức mạnh cho đội bóng.

Tuy nhiên, khi cảm xúc của đám đông chuyển sang tiêu cực, chính lợi thế ấy có thể biến thành gánh nặng tâm lý, ảnh hưởng trực tiếp đến màn trình diễn của cầu thủ trên sân.

Khi các cầu thủ chịu áp lực từ người hâm mộ trên sân nhà

Trận đấu giữa Tottenham và Man City mới đây là một ví dụ điển hình. Nếu quan sát bầu không khí trên khán đài, người ta có cảm giác như đang chứng kiến "hai trận đấu khác nhau". Hiệp 1 trôi qua trong sự thờ ơ pha lẫn thất vọng của người hâm mộ Tottenham, phản ánh phong độ không ổn định của đội bóng tại Premier League. Khi Tottenham bị dẫn 0-2, tiếng la ó vang lên dữ dội lúc kết thúc hiệp, nhắm thẳng vào màn trình diễn của đội nhà.

Thế nhưng, sang hiệp 2, mọi thứ thay đổi hoàn toàn. Hai bàn thắng của Dominic Solanke không chỉ giúp Tottenham gỡ hòa, mà còn thổi bùng lại bầu không khí cuồng nhiệt trên khán đài. Các cổ động viên liên tục cổ vũ, thúc đẩy đội bóng hướng tới 1 chiến thắng kịch tính. Sau trận, HLV Thomas Frank nhấn mạnh sự đoàn kết giữa cầu thủ và người hâm mộ trong hiệp 2, coi đó là nền tảng để Tottenham tạo ra những khoảnh khắc đặc biệt trong tương lai. "Hiệp 2, sự đoàn kết giữa người hâm mộ và cầu thủ thật đáng kinh ngạc", HLV của Tottenham nhấn mạnh.

Câu chuyện tương tự cũng xuất hiện ở phía Bắc London, nhưng trong bối cảnh khác. Arsenal đang trải qua một mùa giải thành công: Dẫn đầu Premier League, đứng đầu bảng Champions League sau giai đoạn vòng bảng để vào thẳng vòng 1/8.

Tuy nhiên, ngay cả trong giai đoạn thăng hoa ấy, bầu không khí trên sân Emirates cũng không phải lúc nào cũng tích cực. Trận thua 2-3 trước Manchester United ngày 25/1 đã chứng kiến sự căng thẳng và thất vọng rõ rệt từ khán đài, kèm theo những tiếng la ó khi trận đấu khép lại.

HLV Mikel Arteta sau đó kêu gọi người hâm mộ "hạ nhiệt". Ông kêu gọi người hâm mộ "cùng lên con thuyền này, bởi vì hành trình sẽ rất thú vị". Ở nơi khác, HLV Nuno Espirito Santo đã bày tỏ lo ngại về bầu không khí trên khán đài sân nhà, sau khi West Ham của ông thua Brentford 0-2 vào tháng 10/2025.

Lý giải từ chuyên gia tâm lý thể thao

Theo góc nhìn của chuyên gia tâm lý thể thao, những phản ứng tiêu cực từ khán đài không dừng lại ở mức cảm xúc, mà có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu suất thi đấu. Dan Abrahams, nhà tâm lý học thể thao từng làm việc với nhiều ngôi sao hàng đầu, chia sẻ với The Athletic rằng hành vi của đám đông cổ động viên có tác động hết sức rõ ràng đến cầu thủ. Ông chỉ ra rằng mỗi cầu thủ phản ứng khác nhau: Có người gần như không để ý đến khán giả, có người nghe thấy nhưng không bị ảnh hưởng, và cũng có người bị tác động mạnh mẽ.

Con người, theo Abrahams, vốn được "lập trình" để tiếp nhận các tín hiệu xung quanh và đánh giá xem người khác nghĩ gì về mình. Trong bóng đá, khán đài chính là tập hợp những tín hiệu ấy. Khi bầu không khí trở nên căng thẳng, sự căng thẳng đó có thể lan xuống sân cỏ, gây ra lo âu, phản ứng stress và làm suy giảm khả năng tập trung.

"Vì vậy, căng thẳng trên khán đài chắc chắn có thể tạo ra căng thẳng trên sân. Những cảm xúc đó có thể làm phân tâm cầu thủ, gây lo âu và phản ứng stress. Chúng ảnh hưởng đến sự phối hợp kỹ thuật, nhận thức chiến thuật, khả năng dự đoán, ra quyết định", Abrahams cho biết.

Abrahams mô tả tác động của bầu không khí tiêu cực tới cầu thủ bằng ba từ: Do dự, ức chế và thụ động. "Quyết tâm là phong cách bạn thực hiện hành động của mình. Mức độ quyết tâm thấp thường thể hiện qua sự do dự, ức chế và một mức độ thụ động nhất định. Ngược lại, mức độ quyết tâm cao sẽ thể hiện bằng "nhiều năng lượng hơn", "có mục đích rõ ràng", và cầu thủ "tích cực, chủ động", Abrahams cho biết.

Ông nhấn mạnh: "Nhưng cầu thủ cũng có thể 'ẩn mình' một chút", ông nói thêm. "Họ không tìm khoảng trống, không che phủ không gian, không thực sự muốn nhận bóng, hoặc không sẵn sàng tung ra đường chuyền táo bạo".

Trong bối cảnh đó, vai trò của HLV và các thủ lĩnh trong đội trở nên đặc biệt quan trọng. Sau trận hòa Man City, Thomas Frank khẳng định ông sẵn sàng hứng chịu sự chỉ trích thay cho cầu thủ, miễn là người hâm mộ vẫn đứng về phía đội bóng.

Ở Arsenal, đội trưởng Martin Odegaard cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc "chặn" những tiếng ồn từ bên ngoài sau trận thua MU. Theo anh, đội bóng không thể quá bận tâm đến kỳ vọng hay phản ứng của khán giả, mà cần tập trung vào từng trận đấu, từng khoảnh khắc.

Trong một thế giới lý tưởng nơi khán giả luôn tích cực và ủng hộ vô điều kiện, bóng đá có lẽ sẽ rất khác nhưng theo Abrahams, đó chỉ là điều không tưởng. Ông cho rằng người hâm mộ bỏ tiền mua vé, có quyền bày tỏ cảm xúc và ý kiến của mình. "Đó không phải cách con người vận hành, cũng không phải cách thể thao đỉnh cao hoạt động, và bạn phải chấp nhận điều đó", Abrahams khẳng định.

Khi mùa giải Premier League bước vào giai đoạn quyết định, áp lực từ khán đài chắc chắn sẽ còn gia tăng. Trong bối cảnh đó, việc ứng phó với bầu không khí tiêu cực từ khán đài sẽ là bài toán với các cầu thủ.

Sơn Tùng