Triển lãm "Louvre Photo": Tái hiện 200 năm Bảo tàng Louvre qua ảnh

Bảo tàng Louvre là một trong những bảo tàng nghệ thuật nổi tiếng nhất thế giới, nơi lưu giữ hàng trăm nghìn tác phẩm và hiện vật, từ hội họa, điêu khắc, đồ nội thất cổ, trang sức, thảm thêu và nhiều loại hình nghệ thuật khác.

Thế nhưng, trong Louvre Photo - một triển lãm vừa được khai mạc hôm 4/11 - chính bảo tàng Louvre sẽ trở thành một tác phẩm nghệ thuật!

Bảo tàng Louvre với nhiếp ảnh

Bảo tàng Louvre mở cửa chỉ vài thập kỷ trước khi nhiếp ảnh ra đời. Là nơi lưu trữ nghệ thuật, kết hợp giữa hiện thực và tưởng tượng, xuyên suốt nhiều không gian và thời gian, không ngạc nhiên khi Louvre là nguồn cảm hứng dồi dào cho những nhiếp ảnh gia ngay từ thời đầu cho tới nay.

Triển lãm Louvre Photo giới thiệu Louvre ở nhiều khía cạnh: vừa là hình mẫu, đối tượng sáng tác, nguồn cảm hứng, vừa là điểm khởi đầu cho những tìm tòi và sáng tạo mới. Ở đây có hơn 300 bức ảnh về Louvre - từ các tác phẩm nghệ thuật, phòng trưng bày, không gian mở, cho đến những vị khách (dù nổi tiếng hay vô danh), đội ngũ nhân viên bảo tàng, những góc khuất hay các hành lang hậu trường. Qua triển lãm, khách tham quan được khám phá, nhìn nhận bảo tàng Louvre theo nhiều góc độ hoàn toàn mới, đôi khi pha chút hài hước và tinh thần phá cách.

Louvre Photo bao quát một khoảng thời gian dài từ khi nhiếp ảnh mới ra đời - vào thập niên 1820 - cho đến tận ngày nay, từ những nhiếp ảnh gia tiên phong đến những nghệ sĩ lừng danh được mời ghi lại hình ảnh bảo tàng trong thời hiện đại.

Đây cũng là giai đoạn gắn liền với nhiều sự kiện lịch sử lớn trên thế giới. Bản thân bảo tàng Louvre - như một đối tượng lưu trữ lịch sử - cũng trải qua nhiều cột mốc quan trọng: chuyển đổi từ cung điện thành bảo tàng hay dự án cải tổ toàn diện Grand Louvre (Louvre vĩ đại) vào thập niên 1980.

Tập trung vào một không gian duy nhất, các tác phẩm trong triển lãm Louvre Photo giới hạn phạm vi khai thác trong các bức tường của bảo tàng. Tác phẩm được lấy từ kho lưu trữ nhiếp ảnh phong phú của Louvre, bao gồm các tư liệu từ các phòng ban chuyên môn và hồ sơ lưu trữ hiện hành. Bên cạnh đó là ảnh thuộc những bộ sưu tập đến từ nhiều cơ quan văn hóa và lưu trữ của Pháp, trong đó có Cơ quan Lưu trữ Quốc gia, Trung tâm Lưu trữ Di sản và Nhiếp ảnh, Thư viện Quốc gia Pháp, Bảo tàng Orsay, Bảo tàng Carnavalet và Thư viện Lịch sử thành phố Paris.

Triển lãm Louvre Photo nằm trong khuôn khổ chương trình chính thức kỷ niệm 200 năm nhiếp ảnh do Bộ Văn hóa Pháp bảo trợ, diễn ra từ ngày 1/9/2026 đến ngày 30/9/2027.

Sự kiện "chưa từng có"

Theo giám tuyển Dominique de Font-Réaulx, điểm đặc biệt của triển lãm Louvre là có tới "80% số hình ảnh chưa từng được công bố trước đây". Vì vậy, đây thật sự là cơ hội hiếm để khách tham quan có được cái nhìn sâu hơn về biểu tượng văn hóa này.

Một số hình ảnh được dàn dựng vô cùng tỉ mỉ theo yêu cầu của chính bảo tàng, trong khi nhiều hình ảnh khác mang đến nhiều góc nhìn riêng độc đáo, mới lạ, thay đổi cách mọi người chiêm ngưỡng Louvre.

"Triển lãm cũng làm nổi bật những khía cạnh hiếm khi được khám phá trước đây, như mối quan hệ giữa Louvre với màu sắc, hay việc lắp đặt hệ thống điện vào những năm 1930 đã mở ra cơ hội tham quan bảo tàng vào ban đêm" - bà Font-Réaulx chia sẻ - "Như vậy, triển lãm không chỉ kể câu chuyện về mối duyên giữa Louvre và nhiếp ảnh, mà còn cho phép chúng ta mở rộng các góc nhìn và kết nối những mảnh ghép khác nhau trong lịch sử của bảo tàng".

Bà Font-Réaulx cùng đội ngũ muốn biến triển lãm thành một dự án thật sự thú vị. "Chúng tôi hoàn toàn có thể tạo ra một triển lãm chỉ đơn thuần mang tính tôn vinh Louvre, nhưng đó không phải là mục tiêu của chúng tôi" - bà giải thích - "Chúng tôi cũng muốn tạo ra một không gian đương đại đầy lôi cuốn, với thiết kế triển lãm rực rỡ sắc màu, kết hợp các yếu tố của một không gian nghệ thuật đương đại, một thư viện đa phương tiện, và đôi khi là cả một cửa hàng đồ thiết kế".

Chưa hết, triển lãm Louvre Photo còn giúp khách tham quan hình dung quá trình phát triển của nhiếp ảnh và các công nghệ liên quan qua từng thời kỳ. Từ kỹ thuật daguerreotype qua nhiếp ảnh phim, đến máy ảnh kỹ thuật số và điện thoại thông minh, kỹ thuật chụp cũng như thiết bị nhiếp ảnh đã trải qua nhiều thay đổi lớn.

Theo bà Font-Réaulx, các triển lãm ảnh trước đây tại Louvre thường tập trung vào những chủ đề riêng lẻ. Đây là lần đầu tiên bảo tàng tổ chức một triển lãm nhìn lại gần 200 năm gắn bó giữa Louvre và nhiếp ảnh, từ những bức ảnh đầu tiên đến các sáng tác đương đại.

"Vì đây là lần tổ chức đầu tiên, chúng tôi chỉ có thể giới thiệu một phần rất nhỏ trong các bộ sưu tập đang được lưu giữ tại đây và tại các đơn vị khác" - bà nói thêm - "Tuy nhiên, điều thú vị nhất chính là nhờ lần đầu tiên này, chúng tôi đã có cơ hội viết nên một chương hoàn toàn mới, tự do lựa chọn nhiều chủ đề và cách tiếp cận khác nhau hơn".

Từ pháo đài thời Trung cổ đến bảo tàng nghệ thuật lừng danh

Có thể nhiều người sẽ bất ngờ khi biết tòa nhà bảo tàng Louvre từng ra đời với chức năng hoàn toàn khác: bảo vệ thành phố Paris. Công trình được xây dựng từ cuối thế kỷ XII, ban đầu là một pháo đài nằm ở bờ sông Seine. Ngày nay, những dấu tích của kiến trúc phòng thủ thời Trung cổ vẫn còn được lưu giữ dưới tầng hầm bảo tàng.

Qua nhiều thế kỷ, công trình dần thay đổi diện mạo và công năng. Đến thế kỷ XIV, pháo đài được cải tạo thành nơi ở của hoàng gia. Năm 1546, một đợt xây dựng mới đưa kiến trúc nơi đây chuyển sang phong cách Phục hưng Pháp.

Các đời chủ nhân tiếp tục mở rộng, chỉnh trang cung điện, đồng thời bổ sung những bộ sưu tập hội họa và tác phẩm nghệ thuật. Từ thế kỷ XVII, một phần các tác phẩm trong bộ sưu tập hoàng gia đã được trưng bày tại đây, mở ra tiền đề cho ý tưởng biến Louvre thành một bảo tàng.

Bước ngoặt đến vào cuối thế kỷ XVIII, khi cung điện được chuyển đổi thành bảo tàng công cộng. Ngày 10/8/1793, Louvre chính thức mở cửa đón khách. Buổi trưng bày đầu tiên giới thiệu 537 bức tranh cùng 184 hiện vật nghệ thuật.

Dù hoạt động ban đầu gặp trở ngại về cơ sở vật chất và từng phải đóng cửa để sửa chữa, bảo tàng dần hình thành hệ thống trưng bày phong phú hơn. Trong thế kỷ XIX, nhiều khu vực mới được xây dựng, các phòng triển lãm được mở rộng và những bộ sưu tập về nghệ thuật Ai Cập, Hy Lạp, La Mã cùng nhiều nền văn minh khác lần lượt được tổ chức thành các khu vực chuyên biệt.

Đến giữa thế kỷ XIX, Louvre trải qua một đợt mở rộng đáng kể với nhiều dãy nhà mới. Sang thế kỷ XX, bảo tàng tiếp tục điều chỉnh cách bố trí, cải tạo phòng triển lãm và nâng cấp cơ sở vật chất.

Tuy nhiên, thay đổi mang tính bước ngoặt nhất diễn ra vào thập niên 1980, với dự án Grand Louvre. Theo đó, cung điện - một phần trước đây là trụ sở hành chính - được quy hoạch lại để dành phần lớn diện tích cho hoạt động bảo tàng. Điểm nhấn của dự án là kim tự tháp kính tại sân Napoléon, vừa tạo lối vào chính dẫn xuống khu vực đón khách, vừa trở thành biểu tượng kiến trúc đặc trưng của Louvre ngày nay.

Hiện, Louvre sở hữu gần 500.000 hiện vật, trong đó khoảng 30.000 tác phẩm được đưa ra trưng bày, trải rộng nhiều nền văn hóa và loại hình nghệ thuật. Với quy mô bộ sưu tập đồ sộ và lượng khách tham quan đông đảo, Louvre hiện là một trong những bảo tàng nghệ thuật lớn và nổi tiếng nhất thế giới.