Cuộc đua ghế Chủ tịch VFF từ góc nhìn quốc tế: Xuất thân kỹ trị hay doanh nhân?

Cuộc đua vào ghế Chủ tịch VFF khóa X thu hút sự chú ý với ba ứng viên có xuất thân và thế mạnh khác nhau. Đâu là những tiêu chí thực sự cần thiết đối với người lãnh đạo bóng đá Việt Nam. Những trường hợp từ thế giới mang lại góc nhìn thú vị...

Thế giới ưu tiên những nhà quản lý bóng đá cho vị trí Chủ tịch LĐBĐ

Theo thống kê về 48 liên đoàn có đội tuyển tham dự World Cup 2026, có 36 chủ tịch (75%) xuất thân từ lĩnh vực quản lý thể thao, bóng đá, luật hoặc các vị trí chuyên môn liên quan. Trong khi đó, chỉ 12 người (25%) có nền tảng doanh nhân.

Xu hướng này thể hiện khá rõ tại châu Á, nơi 8/9 liên đoàn có chủ tịch thuộc nhóm kỹ trị. Tỷ lệ tương ứng tại châu Phi là 8/10 và châu Âu là 10/16. Những con số cho thấy kinh nghiệm quản lý, sự am hiểu bóng đá và khả năng vận hành hệ thống vẫn là những yếu tố được nhiều nền bóng đá coi trọng.

Nhật Bản là một ví dụ tiêu biểu. Chủ tịch Liên đoàn Bóng đá Nhật Bản Kozo Tashima từng là cầu thủ và HLV chuyên nghiệp. Tại Philippines, Mariano Araneta cũng trưởng thành từ sân cỏ, từng thi đấu và dẫn dắt đội tuyển quốc gia. Trong khi đó, Bernard Tan của Singapore có nhiều năm tham gia bộ máy liên đoàn, trải qua 9 năm giữ chức Phó chủ tịch trước khi trở thành người đứng đầu FAS vào năm 2023.

Ở châu Âu, con đường đến ghế chủ tịch cũng khá đa dạng nhưng thường gắn với kinh nghiệm quản lý bóng đá. Pedro Proenca của Bồ Đào Nha từng là trọng tài quốc tế, bắt chính các trận chung kết Euro 2012 và World Cup 2014. Sau đó, ông điều hành giải VĐQG gần một thập kỷ trước khi đứng đầu liên đoàn. Philippe Diallo của Pháp có gần 30 năm làm việc trong tổ chức đại diện các CLB chuyên nghiệp. Gabriele Gravina của Italy từng lãnh đạo tổ chức điều hành Serie C và có nền tảng luật học.

Dù vậy, giới doanh nhân không đứng ngoài cuộc chơi. Tại Đông Nam Á, Thái Lan lựa chọn Madam Pang, nữ doanh nhân thuộc gia tộc Lamsam, làm Chủ tịch LĐBĐ Thái Lan. Indonesia có Erick Thohir, người từng sở hữu Mahaka Group và giữ chức Chủ tịch Inter Milan trước khi lãnh đạo liên đoàn. Myanmar cũng duy trì mô hình này với U Zaw Zaw, Chủ tịch Tập đoàn Max Myanmar.

Ngoài khu vực, Chung Mong-gyu của Hàn Quốc gắn với tập đoàn Hyundai Development Company. Liên đoàn Bóng đá Anh có Debbie Hewitt, người từng điều hành nhiều doanh nghiệp lớn. Một số quốc gia còn lựa chọn chính trị gia hoặc người có kinh nghiệm an ninh. Đức và Tây Ban Nha lần lượt có Bernd Neuendorf, Rafael Louzan, trong khi Hà Lan đặt niềm tin vào... cựu cảnh sát cấp cao Frank Paauw.

Như vậy, bóng đá thế giới không có một công thức duy nhất cho vị trí chủ tịch liên đoàn. Tuy nhiên, dù xuất thân từ lĩnh vực nào, người đứng đầu đều cần khả năng điều hành, xây dựng quan hệ và tạo ra những thay đổi thực chất cho nền bóng đá.

VFF cần một nhà quản lý bóng đá hay doanh nhân?

Những xu hướng quốc tế mang đến góc nhìn đáng chú ý cho cuộc đua ghế Chủ tịch VFF nhiệm kỳ X (2027-2031). Ba ứng viên được đề cử gồm ông Trần Quốc Tuấn, ông Nguyễn Đức Thụy và ông Nguyễn Xuân Vũ. Mỗi người đại diện cho những thế mạnh và kinh nghiệm khác nhau.

Ông Trần Quốc Tuấn là tiến sĩ khoa học Thể dục thể thao, hiện giữ chức Chủ tịch VFF khóa IX. Ông đồng thời đảm nhiệm nhiều vị trí quan trọng trong các tổ chức bóng đá khu vực và châu Á. Xét về xuất thân, ông thuộc nhóm những nhà quản lý trưởng thành từ hệ thống bóng đá. Đây cũng là con đường phổ biến ở Nhật Bản, Singapore hay Bồ Đào Nha.

Trong khi đó, ông Nguyễn Đức Thụy, Phó chủ tịch thường trực HĐQT Sacombank, đại diện cho giới doanh nhân với kinh nghiệm quản trị và điều hành doanh nghiệp. Ông Nguyễn Xuân Vũ, Phó chủ tịch HĐQT Sacombank và Phó chủ tịch VFF khóa IX, có sự kết hợp giữa hai lĩnh vực kinh doanh và quản lý bóng đá.

Nhìn từ quốc tế, sự xuất hiện của các ứng viên doanh nhân không phải điều bất thường. Madam Pang hay Erick Thohir cho thấy giới kinh doanh có thể tham gia sâu vào hoạt động bóng đá. Họ mang đến tư duy quản trị, khả năng kết nối và tiềm lực huy động nguồn lực xã hội. Tuy nhiên, xuất thân doanh nhân không mặc nhiên bảo đảm khả năng điều hành một liên đoàn bóng đá.

Ngược lại, kinh nghiệm chuyên môn cũng không phải bảo chứng tuyệt đối cho thành công. Một chủ tịch am hiểu bóng đá vẫn cần tư duy đổi mới, khả năng quản trị tài chính và xây dựng bộ máy chuyên nghiệp. Điều quan trọng không chỉ là hiểu bóng đá, mà còn phải biết cách đưa những kế hoạch phát triển vào thực tế.

Với VFF, thách thức trong những năm tới không dừng lại ở thành tích của các đội tuyển quốc gia. Bóng đá Việt Nam cần cải thiện chất lượng giải chuyên nghiệp, đầu tư đào tạo trẻ, nâng cấp cơ sở vật chất và thu hẹp khoảng cách giữa bóng đá đỉnh cao với phong trào. Những nhiệm vụ này đòi hỏi nguồn lực tài chính, nhưng cũng cần chiến lược dài hạn và một hệ thống quản lý hiệu quả.

Bên cạnh đó, uy tín đối ngoại và khả năng kết nối với FIFA, AFC, AFF cũng là những tiêu chí quan trọng. Chủ tịch VFF phải đủ năng lực tập hợp các thành phần trong hệ thống bóng đá, từ CLB, địa phương đến doanh nghiệp và cơ quan quản lý.

Thống kê 75% chủ tịch liên đoàn có xuất thân kỹ trị là một tham chiếu đáng suy ngẫm. Tuy nhiên, con số này không nên trở thành khuôn mẫu cứng nhắc cho bóng đá Việt Nam. Cuộc đua ghế Chủ tịch VFF khóa X cuối cùng không chỉ là lựa chọn giữa một nhà quản lý bóng đá và một doanh nhân. Đó phải là cuộc cạnh tranh về năng lực, uy tín và tầm nhìn. Người phù hợp nhất cần hội tụ khả năng am hiểu bóng đá, điều hành chuyên nghiệp và huy động nguồn lực để đưa nền bóng đá phát triển bền vững.