Sáng kiến mở đường phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam (kỳ 4): Đưa bản sắc Việt Nam vào những thị trường sáng tạo mới

Sự phát triển của công nghệ số đang mở ra những thị trường mới cho công nghiệp văn hóa, từ trò chơi điện tử, thể thao đến du lịch. Trong đó, khả năng làm chủ công nghệ, phát triển sản phẩm mang bản sắc riêng và trực tiếp tham gia khai thác thị trường có ý nghĩa quan trọng để chuyển hóa sức sáng tạo thành giá trị kinh tế.

Trong số 17 sáng kiến phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam năm 2026 được Bộ VH,TT&DL công bố, có 3 sáng kiến hướng tới những lĩnh vực này, gồm: Nhà thi đấu E-Sport và Ứng dụng thể thao toàn dân VNSport; Vietnam.Travel và Visit Vietnam; Game thuần Việt Nam.

Kiến tạo hệ sinh thái game và thể thao số

Cùng với sự phát triển của công nghệ, trò chơi điện tử ngày càng trở thành một lĩnh vực có khả năng kết hợp nhiều loại hình sáng tạo, từ xây dựng cốt truyện, thiết kế nhân vật, âm nhạc đến mỹ thuật và công nghệ tương tác. Những sản phẩm thành công không chỉ thu hút người chơi mà còn có thể hình thành các thương hiệu, tài sản trí tuệ và nguồn doanh thu trên thị trường quốc tế.

Tại Việt Nam, ngành công nghiệp trò chơi điện tử đã hình thành đội ngũ doanh nghiệp có năng lực sản xuất, phát hành và tham gia thị trường toàn cầu. Tuy nhiên, việc phát triển những sản phẩm mang bản sắc Việt Nam, do doanh nghiệp trong nước làm chủ nội dung và tài sản trí tuệ, vẫn là một hướng đi cần tiếp tục thúc đẩy.

Từ yêu cầu đó, sáng kiến Game thuần Việt được định hướng phát triển những trò chơi lấy cảm hứng từ lịch sử, văn hóa và bản sắc dân tộc, hướng tới hình thành các thương hiệu trò chơi mang dấu ấn Việt Nam.

Theo định hướng, mục tiêu năm 2027 là phát hành 3 tựa game gồm Hào khí Đông A, Cội nguồn và Sơn hà dị lục. Đây là những dự án hướng tới khai thác nguồn chất liệu lịch sử, văn hóa Việt Nam bằng ngôn ngữ trò chơi điện tử hiện đại, đồng thời mở ra khả năng phát triển các tài sản trí tuệ có thể khai thác trên nhiều lĩnh vực sáng tạo.

Ông Lê Thanh Minh (Chủ tịch Công ty CP trực tuyến GOSU, doanh nghiệp phát triển hoạt động nghiên cứu, sản xuất và phát hành trò chơi điện tử) cho biết, thời gian đầu, doanh nghiệp chủ yếu tham gia kinh doanh, phát hành các sản phẩm có nguồn gốc từ nước ngoài. Tuy nhiên, quá trình hoạt động đã đặt ra yêu cầu từng bước làm chủ công nghệ sản xuất, thay vì chỉ khai thác những sản phẩm do đối tác quốc tế phát triển.

Theo đại diện doanh nghiệp, việc đầu tư vào công nghệ đã tạo điều kiện để đơn vị chuyển dịch hoạt động theo hướng tự sản xuất và đưa sản phẩm ra thị trường nước ngoài. Từ kinh nghiệm đó, doanh nghiệp nhận thấy tiềm năng phát triển những trò chơi khai thác chất liệu lịch sử, văn hóa Việt Nam, đồng thời làm chủ nội dung và các quyền tài sản trí tuệ liên quan.

Đây là vấn đề có ý nghĩa quan trọng đối với khả năng gia tăng giá trị của sản phẩm. Khi chỉ tham gia phát hành hoặc khai thác nội dung từ đối tác nước ngoài, doanh nghiệp có thể phải chia sẻ doanh thu để sử dụng các tài sản trí tuệ thuộc quyền sở hữu của bên khác. Ngược lại, việc tự phát triển sản phẩm và sở hữu những thương hiệu gốc tạo điều kiện chủ động hơn trong kinh doanh, mở rộng thị trường và phát triển sản phẩm phái sinh.

Tuy nhiên, game thuần Việt Nam không đơn thuần là đưa hình ảnh lịch sử, trang phục hoặc những biểu tượng văn hóa vào trò chơi. Điều quan trọng là các yếu tố ấy phải trở thành một phần của cốt truyện, nhân vật, bối cảnh và trải nghiệm, tạo nên sự khác biệt thực sự của sản phẩm.

Tinh thần này cũng được nhấn mạnh khi giới thiệu sáng kiến, với yêu cầu bản sắc văn hóa phải trở thành lợi thế cạnh tranh cốt lõi, chứ không chỉ là những chi tiết trang trí có thể thay thế mà không ảnh hưởng đến nội dung trò chơi.

Từ đó, việc phát triển game thuần Việt Nam không chỉ hướng đến thị trường giải trí trong nước, mà còn mở ra khả năng giới thiệu lịch sử, văn hóa và những câu chuyện Việt Nam tới người chơi quốc tế. Những nhân vật, hình tượng được xây dựng thành công có thể tiếp tục được khai thác trong điện ảnh, hoạt hình, thiết kế và các sản phẩm sáng tạo khác.

Gắn với thị trường trò chơi điện tử là sáng kiến Nhà thi đấu E-Sport, hướng tới hình thành những không gian tổ chức thi đấu thể thao điện tử chuyên nghiệp, kết hợp hoạt động giải trí, sản xuất nội dung và trải nghiệm công nghệ.

Theo định hướng, 2 nhà thi đấu dự kiến được phát triển tại TP.HCM và Huế, với mục tiêu đáp ứng yêu cầu tổ chức những giải đấu có quy mô quốc tế, thu hút cộng đồng người chơi, khán giả và du khách.

Ý nghĩa của hướng phát triển này không chỉ nằm ở việc xây dựng địa điểm thi đấu, mà còn ở khả năng hình thành hệ sinh thái dịch vụ xung quanh các sự kiện thể thao điện tử. Từ tổ chức giải đấu, sản xuất và phát sóng nội dung đến quảng cáo, du lịch và những hoạt động trải nghiệm, một sự kiện có thể tạo ra giá trị cho nhiều ngành, lĩnh vực liên quan.

Cùng với thể thao điện tử, Ứng dụng thể thao toàn dân VNSport được định hướng phát triển hệ sinh thái thể thao số, kết nối hoạt động rèn luyện của người dân và thúc đẩy phong trào thể dục, thể thao trong cộng đồng.

Thứ trưởng Bộ VH,TT&DL Nguyễn Huy Dũng nhấn mạnh yêu cầu ứng dụng công nghệ để theo dõi, ghi nhận hoạt động rèn luyện thể thao bằng dữ liệu thực tế, qua đó tạo điều kiện đánh giá và khuyến khích sự tham gia thường xuyên của người dân.

Nhìn từ những hướng triển khai này, công nghệ đang mở rộng phạm vi phát triển của thể thao và trò chơi điện tử, từ sản xuất nội dung đến tổ chức sự kiện và cung cấp dịch vụ. Trong đó, việc xây dựng những sản phẩm, nền tảng mang thương hiệu Việt Nam có ý nghĩa quan trọng để doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, mở rộng thị trường và nâng cao khả năng cạnh tranh.

Kết nối dữ liệu, gia tăng giá trị du lịch

Trong lĩnh vực du lịch, công nghệ số đang từng bước thay đổi cách thức quảng bá điểm đến, tiếp cận khách hàng và cung cấp dịch vụ. Từ tìm kiếm thông tin, xây dựng lịch trình đến đặt phòng, thanh toán và chia sẻ trải nghiệm, hoạt động du lịch ngày càng gắn chặt với các nền tảng công nghệ.

Điều đó đặt ra yêu cầu phát triển những nền tảng có khả năng kết nối thông tin, dữ liệu, doanh nghiệp và du khách, đồng thời khai thác hiệu quả hơn các giá trị văn hóa, dịch vụ du lịch Việt Nam.

Trong số các sáng kiến được công bố, Vietnam.Travel và Visit Vietnam là 2 nền tảng hướng tới những mục tiêu này, với cách tiếp cận và phương thức triển khai khác nhau.

Trước hết, Vietnam.Travel được định hướng phát triển thành nền tảng thông tin du lịch chính thống, kết nối dữ liệu từ 34 tỉnh, thành phố cùng cộng đồng doanh nghiệp, phục vụ quản lý, quảng bá và xúc tiến du lịch.

Đại diện đơn vị công nghệ đồng hành cùng Cục Du lịch quốc gia Việt Nam cho biết, doanh nghiệp đã tham gia hỗ trợ vận hành, phát triển và hoàn thiện nền tảng quảng bá du lịch trong những năm qua. Từ kết quả này, đơn vị đề xuất tiếp tục nâng cấp Vietnam.Travel theo hướng mở rộng khả năng kết nối dữ liệu và cung cấp dịch vụ, phục vụ cả du khách lẫn doanh nghiệp.

Theo định hướng, nền tảng sẽ tăng cường kết nối với các địa phương, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ và những lĩnh vực liên quan như giao thông, hàng không, đường sắt, y tế và thanh toán.

Đáng chú ý, Vietnam.Travel còn được kỳ vọng trở thành một kênh giới thiệu, kết nối các sản phẩm công nghiệp văn hóa với thị trường du lịch. Những chương trình nghệ thuật, lễ hội, di sản, hoạt động thể thao và trải nghiệm văn hóa có thể được quảng bá, tiếp cận khách hàng thông qua nền tảng này.

Hướng đi này mở rộng vai trò của du lịch trong việc phát triển công nghiệp văn hóa. Thông qua các hoạt động tham quan, trải nghiệm và sử dụng dịch vụ, du khách không chỉ tiếp cận các giá trị văn hóa Việt Nam mà còn trực tiếp tham gia tạo ra doanh thu cho những chủ thể sáng tạo, doanh nghiệp và cộng đồng địa phương.

Trong khi đó, Visit Vietnam, sáng kiến được Sun Group giới thiệu, tập trung phát triển một nền tảng du lịch số có khả năng đồng hành cùng du khách trong toàn bộ hành trình, từ tìm hiểu điểm đến, thiết kế lịch trình đến đặt dịch vụ, thanh toán và đánh giá trải nghiệm.

Thực tế cho thấy 1 trong những vấn đề của thị trường du lịch Việt Nam là việc nhiều hoạt động tìm kiếm, đặt dịch vụ và thanh toán của du khách đang được thực hiện thông qua các nền tảng nước ngoài. Điều này khiến một phần doanh thu và dữ liệu khách hàng được khai thác bởi những doanh nghiệp không trực tiếp cung cấp dịch vụ tại Việt Nam.

Từ thực tế này, doanh nghiệp đề xuất phát triển Visit Vietnam theo hướng tích hợp nhiều tiện ích trong một ứng dụng, đồng thời ứng dụng trí tuệ nhân tạo và dữ liệu để cá nhân hóa trải nghiệm của từng du khách.

Theo đại diện doanh nghiệp, 1 trong những định hướng quan trọng là kết hợp năng lực phát triển sản phẩm, dịch vụ trong nước với hạ tầng thanh toán quốc tế, trong đó có giải pháp từ visa, nhằm tạo điều kiện thuận lợi, an toàn hơn cho khách quốc tế khi sử dụng dịch vụ tại Việt Nam.

Cách tiếp cận này hướng tới giải quyết đồng thời 2 yêu cầu: Nâng cao chất lượng trải nghiệm của du khách và gia tăng khả năng tham gia của doanh nghiệp Việt Nam trong quá trình cung cấp, phân phối dịch vụ.

Từ góc độ phát triển công nghiệp văn hóa, việc kết nối các dịch vụ du lịch trên nền tảng số còn mở ra cơ hội thương mại hóa những sản phẩm nghệ thuật, biểu diễn, lễ hội và trải nghiệm văn hóa. Khi du khách có thể dễ dàng tìm kiếm, lựa chọn và thanh toán cho những sản phẩm ấy, khoảng cách từ hoạt động sáng tạo đến thị trường cũng từng bước được thu hẹp.

Dù cùng hướng tới phát triển du lịch số, Vietnam.Travel và Visit Vietnam có những trọng tâm khác nhau. Một bên chú trọng vai trò kết nối thông tin, dữ liệu và quảng bá điểm đến; bên còn lại hướng tới tích hợp dịch vụ, cá nhân hóa hành trình và hỗ trợ giao dịch. Sự phát triển của cả 2 có thể góp phần nâng cao năng lực phục vụ du khách, đồng thời mở rộng đầu ra cho những sản phẩm, dịch vụ văn hóa.

Từ trò chơi điện tử, thể thao đến du lịch, các sáng kiến cho thấy yêu cầu phát triển công nghiệp văn hóa không chỉ nằm ở việc ứng dụng công nghệ, mà còn ở năng lực xây dựng sản phẩm, làm chủ tài sản trí tuệ và trực tiếp tham gia khai thác thị trường. Khi bản sắc văn hóa được chuyển hóa thành những sản phẩm có sức hấp dẫn và được kết nối với các kênh phân phối hiệu quả, những giá trị sáng tạo Việt Nam có thêm cơ hội vươn ra thị trường quốc tế, đồng thời tạo ra nguồn lực kinh tế phục vụ sự phát triển trong nước.

(Còn tiếp)