Hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho hoạt động nhiếp ảnh

Chiều 20/10, tại phường Nha Trang (tỉnh Khánh Hòa), Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch tổ chức hội nghị tổng kết 10 năm thực hiện Nghị định số 72/2016/NĐ-CP ngày 01/7/2016 của Chính phủ về hoạt động nhiếp ảnh.

Tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch Tạ Quang Đông cho biết, Chính phủ ban hành Nghị định số 72/2016/NĐ-CP ngày 01/7/2016 và sửa đổi, bổ sung một số điều tại Nghị định số 89/2023/NĐ-CP đã tạo lập, từng bước hoàn thiện khuôn khổ pháp lý chuyên ngành cho hoạt động nhiếp ảnh.

Trong 10 năm thực hiện, nghị định về hoạt động nhiếp ảnh đã có nhiều thay đổi. Sự phát triển nhanh chóng của công nghệ, phương thức sáng tác, phổ biến và khai thác hình ảnh đã mở ra nhiều cơ hội mới; đồng thời làm xuất hiện những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu, xem xét. Thời gian tới, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch sẽ tiếp tục rà soát, cập nhật về các quy phạm pháp luật hoạt động nhiếp ảnh, bảo đảm phù hợp với thực tiễn và thống nhất trong hệ thống pháp luật.

Tại hội nghị, các đại biểu đã chia sẻ những kinh nghiệm thực tiễn, đánh giá khách quan những mặt đã làm và những vấn đề còn khó khăn, vướng mắc. Các ý kiến trao đổi, tham luận tại hội nghị, hướng tới mục tiêu nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sáng tạo và góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của lĩnh vực nhiếp ảnh Việt Nam. Qua đó, góp phần rà soát văn bản quy phạm pháp luật, nhận diện những thay đổi trong thực tiễn và xác định các vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu để đáp ứng yêu cầu quản lý và phát triển trong giai đoạn mới.

Bà Trần Thị Thu Đông, Chủ tịch Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam cho rằng: Nghị định số 72/2016/NĐ-CP dù được xây dựng công phu, nhưng phát triển nhanh chóng của khoa học công nghệ đã bộc lộ một số khoảng trống. Ngày nay, trí tuệ nhân tạo có thể dựng nên những bức ảnh chân thực đến mức mắt thường không thể phân biệt được. Vì vậy, cần phải có có quy định trách nhiệm pháp lý đối với loại hình tác phẩm đặc biệt này.

Cùng với đó, việc phổ biến các tác phẩm ảnh trên không gian mạng dưới hình thức triển lãm cũng phải thực hiện theo thủ tục do pháp luật quy định. Tuy nhiên, trong quy định thủ tục chủ yếu vẫn thiết kế cho triển lãm tại một địa điểm, một khung thời gian. Đối với vấn đề khai thác thương mại trên môi trường không gian số, bà Thu Đông cho rằng nó diễn ra phổ biến trên mạng xã hội và các sàn thương mại điện tử. Các quy định hiện hành chưa đủ sức răn đe, chưa có cơ chế phối hợp hiệu quả giữa cơ quan quản lý với cá nền tảng số để bảo vệ quyền lợi chính đáng của tác giả. Bà Thu Đông kiến nghị cần tháo gỡ khó khăn này để phù hợp với thực tiễn hoạt động nhiếp ảnh hiện nay.

Một vấn đề khác được các đại biểu, nhiếp ảnh gia quan tâm là bản quyền trong lĩnh vực nhiếp ảnh. Bà Phạm Thị Kim Oanh, Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp văn hóa và Bản quyền tác giả đã cho biết, mặc dù Nghị định số 72/2016/NĐ-CP đã đề cập đến thi, liên hoan, triển lãm, vận động sáng tác trên mạng internet, nhưng chưa có cơ chế cụ thể để quản lý các hình thức sử dụng, phổ biến, khai thác, thương mại hóa tác phẩm nhiếp ảnh trên nền tảng số hiện nay.

Bà Phạm Thị Kim Oanh đề nghị các cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Nghị định số 72/2016 cần đề cập đến quyền tự do sáng tạo, quyền tham gia hoạt động nhiếp ảnh của tổ chức, cá nhân; đồng thời quy định trách nhiệm tuân thủ pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan và quyền của các nhân đối với hình ảnh. 

Cùng với đó, bổ sung quy định về triển lãm tác phẩm nhiếp ảnh tại Việt Nam và đưa tác phẩm nhiếp ảnh từ Việt Nam ra nước ngoài triển lãm và bổ sung thêm các quy phạm pháp luật liên quan đến những khó khăn đã nêu trên.

Dịp này, Ban tổ chức đã tặng Bằng khen cho 29 tập thể và 24 cá nhân đã có thành tích xuất sắc trong triển khai thực hiện Nghị định số 72/2016/NĐ-CP, trong đó, Báo Ảnh Việt Nam và Phòng ảnh Kinh tế - Văn hóa - Xã hội, Ban Biên tập Ảnh của Thông tấn xã Việt Nam được trao tặng Bằng khen tập thể.