“Thanh âm di sản”: Kết nối người trẻ với văn hóa dân tộc

Chiều 16/10, sự kiện “Thanh âm di sản” đã diễn ra tại Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam, số 36 Lý Thường Kiệt, phường Cửa Nam, Hà Nội. Đây là hoạt động ý nghĩa, hướng tới Ngày Quốc tế Di sản văn hóa phi vật thể (17/10) và chào mừng Ngày Phụ nữ Việt Nam (20/10). 

Sự kiện do Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam phối hợp với Trường Cao đẳng FPT Polytechnic tổ chức, nhằm thực hiện sứ mệnh giáo dục di sản đến thế hệ trẻ.

Phát biểu tại sự kiện, bà Nguyễn Thị Tuyết, Giám đốc Bảo tàng Mặt trận Tổ quốc Việt Nam kiêm Giám đốc Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam cho biết, một bảo tàng thực sự có sức sống không chỉ bởi những gì được lưu giữ bên trong, mà còn bởi những kết nối được tạo nên với công chúng. Trong không gian Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam, mỗi hiện vật, mỗi bức ảnh, mỗi câu chuyện đều mang theo một phần ký ức lịch sử, văn hóa của dân tộc được gìn giữ, trao truyền qua nhiều thế hệ.

Với mong muốn đưa Bảo tàng trở thành một không gian văn hóa sống, nơi lịch sử và di sản được kết nối với đời sống đương đại, thời gian qua, Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam đã từng bước đổi mới các hoạt động trưng bày, giáo dục và truyền thông, kết hợp di sản với nghệ thuật và các hình thức trải nghiệm sáng tạo. Từ chương trình Huyền thoại tuổi thanh xuân tái hiện câu chuyện xúc động về mười cô gái Ngã ba Đồng Lộc; Một thời hoa lửa đưa những câu chuyện về người phụ nữ trong chiến tranh đến gần hơn với học sinh qua các hoạt cảnh sân khấu hóa; đến sự kiện Sen trong đá: Tâm sáng, lòng son: ký ức về những nữ tù chính trị được tiếp nối trong không gian trường học bằng triển lãm và những câu chuyện lịch sử do chính các em học sinh thể hiện... Mỗi chương trình là một cách kể khác nhau, nhưng đều chung một mong muốn: để lịch sử không chỉ được tìm hiểu qua tư liệu, hiện vật mà còn được cảm nhận bằng những trải nghiệm chân thực, những rung động sâu sắc.

Đánh giá về ý nghĩa của sự kiện Thanh âm di sản, bà Nguyễn Thị Tuyết cho rằng, đây là một cách làm mới trong giáo dục di sản, khi không gian trưng bày trở thành môi trường học tập, hiện vật trở thành chất liệu sáng tạo và các bạn sinh viên trở thành những người trực tiếp kết nối, kể lại những câu chuyện lịch sử, văn hóa với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ, đồng thời lan tỏa tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam.

“Tôi đặc biệt trân trọng cách các bạn sinh viên lựa chọn kể lại những câu chuyện trên hệ thống trưng bày của bảo tàng: Mẹ Việt Nam Anh hùng; mười cô gái phòng không Lam Hạ và tín ngưỡng thờ Mẫu theo một cách hoàn toàn mới. Thay vì chỉ giới thiệu những thông tin, sự kiện, các bạn đã cố gắng tìm đến cảm xúc, đến con người và những giá trị nhân văn phía sau mỗi câu chuyện. Khi lịch sử được tiếp cận bằng sự đồng cảm, khi di sản được thể hiện qua lời kể, âm nhạc và nghệ thuật trình diễn, khoảng cách giữa quá khứ và hiện tại dường như được rút ngắn. Những điều tưởng như xa xôi trở nên gần gũi hơn, sống động hơn và có khả năng chạm đến trái tim của người xem”, bà Nguyễn Thị Tuyết chia sẻ.

Trong khuôn khổ sự kiện Thanh âm di sản, diễn ra cuộc thi Kể chuyện di sản với sự tham gia của ba đội thi, là các sinh viên thuộc Bộ môn Du lịch - Nhà hàng - Khách sạn, Trường Cao đẳng FPT Polytechnic. Các đội khai thác không gian trưng bày tại Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam, lựa chọn một hiện vật hoặc nhóm hiện vật tiêu biểu để xây dựng nội dung thuyết minh theo hình thức kể chuyện về ba chủ đề: “Phụ nữ trong gia đình”, “Phụ nữ trong lịch sử” và “Tín ngưỡng thờ Mẫu: Mẫu - Tâm - Đẹp - Vui”. Thông qua đó, sinh viên không chỉ giới thiệu kiến thức về hiện vật mà còn truyền tải những câu chuyện lịch sử, văn hóa bằng cách kể gần gũi, sinh động và giàu cảm xúc.

Điểm nhấn của sự kiện là phần thi sân khấu hóa Thanh âm di sản, với ba tiết mục kết hợp kể chuyện, diễn xuất, âm nhạc và nghệ thuật trình diễn. Trong đó, Nữ thép kiêu hùng khai thác hình tượng Mẹ Việt Nam Anh hùng, tôn vinh những hy sinh thầm lặng và mất mát của người mẹ Việt Nam trong chiến tranh; Lam Hạ anh hùng tái hiện câu chuyện về 10 nữ thanh niên xung phong Lam Hạ, làm nổi bật tinh thần quả cảm, lòng yêu nước và sự cống hiến của tuổi trẻ; Bắc Lệ đền thiêng kể về hành trình gìn giữ đền Bắc Lệ và không gian thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu của cộng đồng, qua đó khẳng định ý nghĩa của việc bảo vệ, trao truyền những giá trị văn hóa truyền thống.

Bà Nguyễn Thị Tuyết bày tỏ mong muốn sự hợp tác giữa Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam và Trường Cao đẳng FPT Polytechnic tiếp tục được phát triển, mở ra thêm nhiều chương trình sáng tạo, thiết thực, tạo điều kiện để sinh viên vận dụng kiến thức chuyên ngành, rèn luyện kỹ năng nghề nghiệp trong môi trường văn hóa giàu giá trị. Đồng thời kỳ vọng, thông qua những hoạt động như sự kiện Thanh âm di sản, các em học sinh, sinh viên thêm hiểu, thêm yêu và tự hào về lịch sử và những giá trị văn hóa Việt Nam. “Khi một câu chuyện di sản được người trẻ đón nhận bằng sự thấu hiểu và tình yêu, câu chuyện ấy sẽ có thêm sức sống để tiếp tục đồng hành cùng những thế hệ mai sau”, bà Nguyễn Thị Tuyết nhấn mạnh.