Câu chuyện phía sau những tình nguyện viên tóc bạc ở ASIAD 2026

Giữa những vận động viên trẻ tuổi đứng trên bục nhận huy chương tại ASIAD 20, hình ảnh những tình nguyện viên tóc bạc lặng lẽ trao khay huy chương tạo nên một sự tương phản đặc biệt.

Tại các lễ trao huy chương ở Đại hội Thể thao châu Á Aichi-Nagoya 2026, bên cạnh những vận động viên trẻ tuổi vừa giành thành tích cao là các tình nguyện viên có mái tóc bạc, tay cầm khay huy chương.

Đây là hình ảnh thường gắn với những sự kiện thể thao lớn tại Nhật Bản, nhưng khi xuất hiện tại một kỳ ASIAD quy tụ hàng nghìn vận động viên trẻ từ khắp châu Á, sự tương phản ấy càng trở nên nổi bật.

Theo ban tổ chức, việc nhiều tình nguyện viên lớn tuổi xuất hiện tại các lễ trao huy chương không phải một chủ trương được lên kế hoạch từ trước.

"Những người phục vụ tại lễ trao huy chương đều là tình nguyện viên. Các vị trí này không dành riêng cho người trẻ và cũng không có chủ trương cố tình bố trí một số lượng lớn tình nguyện viên lớn tuổi", Ryoki Sawada, người phụ trách bộ phận tình nguyện viên của ban tổ chức, cho biết.

Không chỉ xuất hiện trên bục trao huy chương, những tình nguyện viên cao tuổi còn hiện diện tại nhiều địa điểm khác của ASIAD 2026, từ trung tâm báo chí chính đến các nhà thi đấu và địa điểm thi đấu trên khắp kỳ đại hội.

Sự xuất hiện của những tình nguyện viên tóc bạc càng trở nên đáng chú ý khi ngày 21/9 là Ngày Kính lão (Respect for the Aged Day), một ngày nghỉ lễ quốc gia của Nhật Bản.

Theo số liệu ước tính của Chính phủ Nhật Bản được công bố trước dịp lễ, tính đến ngày 15/9, nước này có 36,24 triệu người từ 65 tuổi trở lên. Con số này tương đương 29,6% dân số Nhật Bản, tức gần 3 người trong 10 người dân thuộc nhóm tuổi từ 65 trở lên. Theo Bộ Nội vụ và Truyền thông Nhật Bản, đây là tỷ lệ người cao tuổi cao nhất trong số 39 quốc gia có dân số trên 40 triệu người.

Thực tế nhân khẩu học này cũng tác động trực tiếp đến nguồn nhân lực có thể tham gia hỗ trợ một sự kiện thể thao quy mô lớn như ASIAD. Người trẻ tại Nhật Bản thường phải dành nhiều thời gian cho công việc toàn thời gian, thậm chí làm nhiều công việc bán thời gian, khiến họ khó có thể cam kết tham gia tình nguyện trong một khoảng thời gian dài.

Trong khi đó, lực lượng người đã nghỉ hưu đông đảo cùng truyền thống tham gia các hoạt động cộng đồng của Nhật Bản trở thành nguồn nhân lực quan trọng giúp lấp khoảng trống này.

40.000 tình nguyện viên, từ 18 đến 91 tuổi

Theo số liệu của ban tổ chức, khoảng 40.000 tình nguyện viên, trong độ tuổi từ 18 đến 91, đang tham gia phục vụ ASIAD và Asian Para Games 2026.

Khoảng 85% trong số họ sinh sống tại tỉnh Aichi, nơi diễn ra phần lớn các hoạt động của đại hội. Đáng chú ý, 55% tình nguyện viên tham gia lần đầu. Hơn 90% được phân công làm các công việc hỗ trợ trực tiếp cho đại hội, bao gồm vận hành sự kiện và hỗ trợ vận chuyển vận động viên cũng như những người tham gia khác. Số còn lại làm nhiệm vụ hỗ trợ khán giả tại các nhà ga lớn và khu vực xung quanh địa điểm thi đấu.

Lực lượng tình nguyện viên vì thế không chỉ góp phần vận hành ASIAD 2026 mà còn trở thành một phần dễ nhận thấy trong đời sống của thành phố đăng cai.

Việc tuyển đủ lực lượng tình nguyện viên cho ASIAD 2026 không phải quá trình dễ dàng. Theo tờ Asahi Shimbun, trước khi đại hội diễn ra, số lượng đơn đăng ký ban đầu thấp hơn kỳ vọng, buộc ban tổ chức phải tăng cường các hoạt động thu hút người trẻ, đặc biệt là sinh viên. Kết quả, sinh viên chiếm khoảng 1/3 tổng số tình nguyện viên.

Asahi Shimbun cũng cho biết khoảng 1.700 tình nguyện viên nước ngoài đến từ khoảng 50 quốc gia và vùng lãnh thổ tham gia phục vụ ASIAD 20 và Asian Para Games. Trong số này, hơn 100 người đến Nhật Bản đặc biệt để làm tình nguyện viên trong thời gian diễn ra các sự kiện. 

Theo Ryoki Sawada, việc phân công công việc dựa trên cả nguyện vọng của tình nguyện viên lẫn yêu cầu thực tế của từng vị trí. "Đối với những người được lựa chọn, nhiệm vụ được phân công dựa trên cả sở thích của họ và công việc cần thực hiện", ông Sawada nói.

Các ứng viên được đăng ký ba vị trí ưu tiên, trải rộng từ hỗ trợ khán giả, vận hành thi đấu đến hỗ trợ kỹ thuật và đón tiếp khách VIP. Nguyện vọng của tình nguyện viên được xem xét, nhưng quyết định cuối cùng thuộc về ban tổ chức. Khả năng thể chất cũng là một yếu tố được cân nhắc.

Sau khi được phân công, các tình nguyện viên sẽ được đào tạo cho nhiệm vụ của mình, đồng thời làm quen với địa điểm và quy trình làm việc. Riêng công tác chuẩn bị cho lễ trao huy chương kéo dài khoảng 2-3 giờ, bao gồm xem video hướng dẫn, thực hành mang khay huy chương và diễn tập trực tiếp tại địa điểm tổ chức.