Đưa nghệ thuật truyền thống đến gần công chúng qua chương trình “Âm nhạc và Di sản”

Tối 18/9, chương trình nghệ thuật truyền thống Âm nhạc và Di sản diễn ra tại Bảo tàng Hà Nội đã góp phần giới thiệu, tôn vinh những giá trị đặc sắc của nghệ thuật sân khấu truyền thống Việt Nam; đồng thời tạo không gian để công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ, trực tiếp trải nghiệm và kết nối với di sản. Đây là hoạt động trong khuôn khổ Festival Thăng Long - Hà Nội lần thứ II năm 2026 với chủ đề “Hà Nội - Dòng chảy di sản”.

Phát biểu tại chương trình, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội Lê Thị Ánh Mai cho biết, trong khuôn khổ Festival Thăng Long - Hà Nội lần thứ hai năm 2026 với chủ đề “Dòng chảy di sản”, Sở Văn hóa và Thể thao thành phố Hà Nội phối hợp với Bảo tàng Hà Nội tổ chức các chương trình nghệ thuật, trưng bày và tọa đàm nhằm giới thiệu, quảng bá và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể. Chuỗi hoạt động gồm: Âm nhạc và di sản, Kết nối di sản - Kiến tạo tương lai, Mạch nguồn di sản; tạo không gian để các nhóm cộng đồng thực hành, trình diễn và chia sẻ những giá trị văn hóa được trao truyền qua các thế hệ.

“Thông điệp lớn nhất mà Ban Tổ chức muốn truyền tải tới công chúng và bạn bè quốc tế là: Di sản không phải là những hiện vật hay giá trị đóng băng trong quá khứ, mà là một dòng chảy sống động, liên tục vận động, thích nghi và được bồi đắp qua từng thế hệ. Chúng tôi mong muốn tạo ra những cách tiếp cận mới để di sản văn hóa phi vật thể trở nên gần gũi hơn với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ”, bà Lê Thị Ánh Mai chia sẻ.

Chương trình Âm nhạc và Di sản do Bảo tàng Hà Nội tổ chức, gồm hai hoạt động chính: diễu hành nghệ thuật trong khuôn viên bảo tàng từ 17 giờ 10 phút và chương trình biểu diễn nghệ thuật lúc 20 giờ tại sân khấu chính ở sảnh trước Bảo tàng Hà Nội. 

Tham gia chương trình có 6 câu lạc bộ nghệ thuật truyền thống tiêu biểu của Hà Nội, đại diện cho ba loại hình Chèo, Tuồng và Ca trù, gồm: Câu lạc bộ Chèo xã Phúc Thịnh, Câu lạc bộ Tuồng thôn Dương Cốc xã Hưng Đạo, Câu lạc bộ Ca trù thôn Lỗ Khê xã Thư Lâm, Câu lạc bộ Tuồng thôn Đồng Bảng xã Vật Lại, Câu lạc bộ Chèo xã Đông Anh và Câu lạc bộ Tuồng Lương Quy xã Thư Lâm. Các câu lạc bộ là những lực lượng đang trực tiếp duy trì hoạt động thực hành, truyền dạy nghệ thuật truyền thống tại cộng đồng. Thông qua đội ngũ nghệ nhân, nghệ sĩ, các giá trị văn hóa được trao truyền qua nhiều thế hệ, đồng thời từng bước được đưa trở lại đời sống đương đại bằng những hình thức tiếp cận phù hợp với công chúng.

Một điểm đáng chú ý của chương trình Âm nhạc và Di sản là cách tổ chức không gian theo hướng mở, kết hợp giữa biểu diễn và trải nghiệm. Mở đầu chương trình là màn diễu hành với sự tham gia của các nghệ nhân, nghệ sĩ trong trang phục đặc trưng của Chèo, Tuồng và Ca trù, tạo không khí lễ hội trong khuôn viên Bảo tàng Hà Nội. Trên sân khấu chính, chương trình giới thiệu một số trích đoạn tiêu biểu của nghệ thuật sân khấu truyền thống. Cùng với thưởng thức nghệ thuật, công chúng có thể tham gia các hoạt động trải nghiệm như hóa trang nhân vật sân khấu, mặc trang phục truyền thống, tìm hiểu đạo cụ, nhạc cụ, kỹ thuật hóa trang và biểu diễn của từng loại hình. Các nghệ nhân cũng trực tiếp giao lưu, chia sẻ về lịch sử hình thành, đặc trưng nghệ thuật và quá trình gìn giữ Chèo, Tuồng, Ca trù trong đời sống hiện nay.

Thông qua việc kết hợp trình diễn, trải nghiệm và giao lưu, chương trình không chỉ hướng tới việc giới thiệu nghệ thuật truyền thống mà còn tạo cơ hội để công chúng trực tiếp tìm hiểu quá trình hình thành, thực hành và trao truyền di sản. Đây được xem là một cách tiếp cận nhằm đưa các loại hình nghệ thuật truyền thống đến gần hơn với đời sống, nhất là đối với thế hệ trẻ.

Điểm nhấn của đêm diễn là chuỗi trích đoạn kinh điển được dàn dựng công phu, giới thiệu những giá trị nghệ thuật tiêu biểu của sân khấu truyền thống Việt Nam. Khán giả được thưởng thức các trích đoạn Chèo nổi tiếng như: Quan Âm Thị Kính, Tấm Cám; các trích đoạn Tuồng đặc sắc gồm Ngọn lửa Hồng Sơn, Trưng Nữ Vương đề cờ, Ngô Quyền định đô cùng những làn điệu Ca trù cổ đặc sắc được thể hiện bởi các nghệ nhân giàu kinh nghiệm. Mỗi tiết mục đều mang giá trị nghệ thuật, phản ánh chiều sâu lịch sử, văn hóa và bản sắc dân tộc được lưu truyền qua nhiều thế hệ.

Theo Bảo tàng Hà Nội, Âm nhạc và Di sản góp phần phát huy vai trò của bảo tàng như một không gian kết nối di sản với cộng đồng; qua đó nâng cao nhận thức và sự tham gia của công chúng trong bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa phi vật thể của Thăng Long - Hà Nội. Việc đưa các nghệ nhân, nghệ sĩ và câu lạc bộ đang thực hành di sản tại cộng đồng vào một không gian trình diễn, giao lưu mở cũng tạo thêm cơ hội để những giá trị nghệ thuật được trao truyền tiếp tục hiện diện trong đời sống văn hóa đương đại; góp phần quảng bá bản sắc văn hóa Thăng Long - Hà Nội tới đông đảo công chúng.