"It's a Wonderful Life" - Từ thất bại phòng vé đến huyền thoại điện ảnh

Khi ra mắt vào năm 1946, It's a Wonderful Life không tạo nên cơn sốt phòng vé như Hollywood kỳ vọng. Thậm chí, trong một thời gian dài, bộ phim của đạo diễn Frank Capra còn bị xem là một tác phẩm chưa đạt được vị thế xứng đáng. Nhưng thời gian 80 năm tính đến nay đã chứng minh điều ngược lại.

Câu chuyện về George Bailey - một người đàn ông bình thường luôn hy sinh vì người khác rồi có lúc hoài nghi về ý nghĩa cuộc đời mình - đã trở thành một trong những bộ phim được yêu mến nhất lịch sử điện ảnh. 8 thập kỷ sau ngày phát hành, tác phẩm vẫn chạm tới khán giả bởi thông điệp giản dị: mỗi con người, dù âm thầm đến đâu, đều có thể tạo ra những thay đổi lớn lao trong cuộc đời của người khác.

Từ giấc mơ của Frank Capra

Trong lịch sử điện ảnh, có những bộ phim được nhớ đến bởi kinh phí lớn, kỹ xảo ấn tượng hoặc những màn trình diễn ngoạn mục. Nhưng cũng có những tác phẩm tồn tại nhờ một điều giản dị hơn: khả năng khiến khán giả nhìn lại chính cuộc đời mình. It's a Wonderful Life thuộc nhóm thứ hai.

Bộ phim ra mắt ngày 20/12/1946, do đạo diễn Frank Capra thực hiện, với sự tham gia của James Stewart trong vai George Bailey. Đây là một câu chuyện không có những nhân vật phi thường theo cách thông thường. Không có những cuộc phiêu lưu lớn, không có những chiến thắng vang dội, nhân vật trung tâm chỉ là một người đàn ông sống ở thị trấn nhỏ Bedford Falls.

Nhưng chính sự bình thường ấy lại tạo nên sức mạnh của bộ phim.

Trước khi thực hiện It's a Wonderful Life, Frank Capra đã là một trong những đạo diễn nổi tiếng nhất Hollywood. Ông từng giành nhiều giải thưởng lớn và được biết đến với phong cách kể chuyện đề cao những con người bình dị, những người không sở hữu quyền lực hay danh tiếng nhưng vẫn có thể tạo ra ảnh hưởng tích cực.

Ý tưởng trung tâm của câu chuyện rất đơn giản nhưng giàu sức gợi: một người đàn ông tuyệt vọng được trao cơ hội nhìn thấy thế giới sẽ thay đổi như thế nào nếu anh chưa từng tồn tại. Từ đó, Capra xây dựng nên nhân vật George Bailey.

George không phải mẫu nhân vật Hollywood thường tạo ra để khán giả ngưỡng mộ. Anh không phải người giàu có, không trở thành nhân vật nổi tiếng, cũng không đạt được tất cả những giấc mơ từng có khi còn trẻ.

Khi còn là một chàng trai, George từng muốn rời khỏi thị trấn nhỏ để khám phá thế giới. Anh muốn đi du lịch, xây dựng những công trình lớn và sống một cuộc đời phiêu lưu. Nhưng hết lần này đến lần khác, những kế hoạch cá nhân của George bị trì hoãn bởi trách nhiệm với gia đình và cộng đồng.

Anh ở lại để điều hành công việc của gia đình. Anh giúp những người hàng xóm có cơ hội sở hữu một mái nhà. Anh lựa chọn lợi ích của người khác thay vì những mong muốn riêng.

Đó là một cuộc đời đáng trân trọng, nhưng cũng là một cuộc đời khiến George đôi lúc cảm thấy mình đã bỏ lỡ quá nhiều. Và chính mâu thuẫn ấy làm nên chiều sâu của nhân vật.

Frank Capra không kể câu chuyện về một người hoàn hảo. Ông kể câu chuyện về một người tốt nhưng cũng có những khoảnh khắc yếu đuối, thất vọng và hoài nghi.

Trong hồi ký của mình, Capra từng nhấn mạnh niềm tin của ông rằng điện ảnh cần hướng đến những giá trị tích cực của con người. Đó cũng là tinh thần xuyên suốt It's a Wonderful Life: đôi khi một cuộc đời có ý nghĩa không phải vì những thành tựu được ghi nhận, mà vì những điều tốt đẹp một người đã âm thầm tạo ra.

James Stewart và vai diễn khiến khán giả thấy chính mình

Nếu Frank Capra là người tạo ra linh hồn cho bộ phim, thì James Stewart chính là người đưa George Bailey trở thành một nhân vật sống động.

Trước It's a Wonderful Life, Stewart đã là một ngôi sao lớn của Hollywood. Ông nổi tiếng với lối diễn xuất tự nhiên, gần gũi, đặc biệt phù hợp với những nhân vật có chiều sâu nội tâm.

Nhưng George Bailey là một thử thách đặc biệt. Nhân vật này không có những khoảnh khắc chiến thắng kiểu truyền thống. Phần lớn thời lượng phim là hành trình một người đàn ông nhìn lại những lựa chọn của mình.

Stewart không biến George thành một người hùng hoàn hảo. Ông để nhân vật có sự nóng nảy, có nỗi buồn, có những lúc mệt mỏi vì cảm giác cuộc đời không đi theo kế hoạch. Chính điều đó khiến George trở nên gần gũi.

Stewart từng chia sẻ rằng vai George Bailey có ý nghĩa đặc biệt trong sự nghiệp của ông bởi nhân vật này chạm tới những cảm xúc rất đời thường. Ông từng nói về sức mạnh của bộ phim rằng điều quan trọng nhất mà câu chuyện truyền tải là: cuộc sống của mỗi con người đều có giá trị.

Bộ phim không đưa ra câu trả lời bằng những lời giáo huấn. Nó cho nhân vật chính nhìn thấy những điều mà anh từng không nhận ra. Rằng những việc nhỏ bé mỗi ngày cũng có thể tạo nên những thay đổi lớn. Rằng một lời động viên, một sự giúp đỡ hay một quyết định tử tế đôi khi có thể ảnh hưởng đến cả cuộc đời của người khác.

Câu chuyện về tình yêu, gia đình

Bên cạnh James Stewart, một yếu tố quan trọng giúp It's a Wonderful Life trở nên giàu cảm xúc là tuyến nhân vật xung quanh George Bailey.

Trong đó, Mary Bailey do Donna Reed thủ vai là một trong những hình tượng nữ đáng nhớ của điện ảnh Hollywood giai đoạn này.

Nếu nhiều bộ phim thường xây dựng nhân vật nữ như người đồng hành đơn thuần của nhân vật chính, Mary lại có vai trò sâu sắc hơn. Cô là người hiểu George, nhìn thấy những điều tốt đẹp trong anh và luôn tin rằng cuộc đời anh có ý nghĩa.

Mối quan hệ giữa George và Mary không được xây dựng bằng những khoảnh khắc lãng mạn kiểu cổ tích. Đó là câu chuyện về hai con người trưởng thành cùng chia sẻ cuộc sống, đối mặt với khó khăn và nâng đỡ nhau.

Donna Reed từng chia sẻ rằng điều khiến bà yêu thích nhân vật Mary là sự ấm áp và sức mạnh bên trong của cô. Mary không phải người đứng ngoài câu chuyện của George; cô là một phần quan trọng giúp anh nhận ra giá trị của những gì mình đã xây dựng.

Vượt thời gian

Phản ứng ban đầu dành cho bộ phim không thực sự như kỳ vọng. It's a Wonderful Life nhận được nhiều đánh giá tích cực từ giới phê bình, nhưng doanh thu phòng vé lại không nổi bật. So với danh tiếng của Frank Capra và sự tham gia của James Stewart, kết quả này khiến nhiều người bất ngờ.

Một trong những nguyên nhân được nhắc đến là thời điểm phát hành. Bộ phim ra mắt vào cuối năm 1946, khi khán giả Mỹ đang bước vào giai đoạn thay đổi sau chiến tranh. Thị hiếu giải trí lúc đó cũng có nhiều biến chuyển, trong khi câu chuyện nhẹ nhàng, giàu cảm xúc của Capra không tạo nên hiệu ứng bùng nổ ngay lập tức.

Trong nhiều năm sau đó, It's a Wonderful Life không được xem là một trong những tác phẩm nổi bật nhất của Hollywood. Nhưng rồi truyền hình đã thay đổi số phận của bộ phim.

Từ nhiều thập niên sau, đặc biệt trong các dịp lễ cuối năm, tác phẩm liên tục được phát sóng và tiếp cận những thế hệ khán giả mới. Điều kỳ lạ xảy ra: càng nhiều người xem, bộ phim càng được yêu mến.

Một trong những câu thoại được nhớ đến nhất trong phim là lời nhắn dành cho George: "Không có người nào là thất bại khi có những người bạn".

Câu nói ấy đã trở thành tinh thần đại diện cho toàn bộ tác phẩm. Bởi George Bailey không được cứu bởi tiền bạc, danh vọng hay quyền lực. Anh được cứu bởi việc nhận ra rằng cuộc đời mình đã tạo nên những giá trị không thể đo đếm bằng vật chất.