Người lính 85 tuổi và ca mổ khép lại vết thương chiến tranh sau hơn nửa thế kỷ

Hơn nửa thế kỷ, người lính già mang theo một phần cuộc chiến trên chính đầu gối của mình. Mỗi bước đi đều nhắc ông về viên đạn năm nào đã cướp đi xương bánh chè khiến ông mang thương tật suốt hơn 50 năm qua. Ông từng nghĩ sẽ phải sống cùng vết thương ấy đến hết cuộc đời. Nhưng ở tuổi 85, một ca vi phẫu kéo dài 8 giờ đã giúp khép lại cuộc chiến âm thầm ấy.

Người lính bước vào "trận chiến" ở tuổi 85

Ông N.D.T. (85 tuổi, Thanh Hóa) là thương binh từng chiến đấu tại chiến trường miền Nam. Trong một trận đánh, ông bị trúng đạn súng tiểu liên, xương bánh chè bị bắn văng, phần mềm quanh khớp gối tổn thương nặng. Điều kiện chiến trường khi đó không cho phép điều trị triệt để. Vết thương chỉ được xử trí ban đầu rồi khép miệng, để lại di chứng kéo dài suốt hơn 50 năm. Những năm gần đây, vùng gối liên tục chảy dịch, đau nhức, viêm kéo dài khiến việc đi lại ngày càng khó khăn. Gia đình đã tìm nhiều cách điều trị nhưng không hiệu quả trước khi đưa ông đến Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức. Qua thăm khám, các bác sĩ xác định người bệnh bị mất hoàn toàn xương bánh chè, kèm viêm dò mạn tính gân bánh chè do hỏa khí, một tổn thương rất hiếm gặp, tồn tại nhiều thập kỷ và đặc biệt khó điều trị.

Theo TTƯT.TS.BS Vũ Trung Trực, Phó Trưởng khoa Phẫu thuật Hàm mặt - Tạo hình - Thẩm mỹ, để xử lý triệt để tổn thương, các bác sĩ phải cắt bỏ toàn bộ vùng viêm mạn tính rồi tái tạo bằng mô có nguồn máu nuôi tốt. "Nhiều người bệnh ở tuổi này, sau khi được giải thích về cuộc mổ kéo dài cùng những nguy cơ có thể xảy ra, thường sẽ chọn sống chung với bệnh. Nhưng ông từng là người lính, từng vào sinh ra tử nên hiểu phẫu thuật luôn đi kèm rủi ro và quyết định chấp nhận thử thách", bác sĩ Trực chia sẻ.

Thay đổi phương án ngay trên bàn mổ

 Ban đầu, hội chẩn liên chuyên khoa thống nhất thực hiện chuyển vạt cuống mạch liền từ vùng đùi cùng bên để che phủ vùng tổn thương. Tuy nhiên, khi phẫu thuật, ê-kíp phát hiện hệ mạch tại vùng gối đã bị xơ vữa, biến đổi cấu trúc sau hơn nửa thế kỷ nên không thể áp dụng phương án này. Các bác sĩ buộc phải chuyển sang kỹ thuật khó hơn là vi phẫu chuyển vạt tự do, cắt rời hoàn toàn vạt mô rồi nối lại các mạch máu dưới kính hiển vi phẫu thuật.

Khó khăn lớn nhất nằm ở việc thành mạch đã xơ vữa, tách thành hai lớp, làm tăng nguy cơ tắc mạch. Nếu mạch máu không được nối chính xác, người bệnh có thể đối mặt với nguy cơ hoại tử vạt, thậm chí mất chi. 8 giờ khép lại vết thương hơn nửa thế kỷ Ca phẫu thuật kéo dài liên tục trong 8 giờ với sự phối hợp của các chuyên khoa Phẫu thuật Tạo hình - Thẩm mỹ, Chấn thương Chỉnh hình, Gây mê và Hồi sức. Sau mổ, người bệnh được theo dõi nghiêm ngặt tình trạng tưới máu của vạt chuyển, chăm sóc vết thương và tập phục hồi chức năng. Kết quả, hệ thống mạch máu được nối thành công, vạt sống hoàn toàn, ổ viêm tồn tại hơn nửa thế kỷ được xử lý triệt để. Sau thời gian phục hồi chức năng, người bệnh đã có thể đi lại gần như bình thường. Có những vết thương chiến tranh khép lại khi tiếng súng ngừng vang. Nhưng cũng có những vết thương phải chờ hơn nửa thế kỷ mới tìm được cơ hội chữa lành.

Hình ảnh mô phỏng trước và sau phẫu thuật

Ở tuổi 85, người lính năm xưa cuối cùng cũng có thể bước tiếp mà không còn mang theo nỗi đau âm ỉ của viên đạn cũ. Thành công của ca mổ là một dấu mốc về chuyên môn, là sự tri ân lặng lẽ dành cho những người đã hy sinh một phần thân thể vì Tổ quốc.