Góc nhìn 365: Để Hà Nội đậm đà bản sắc về đêm

Một thông tin đáng chú ý: Tuần qua, UBND Hà Nội vừa ban hành Kế hoạch số 282/KH-UBND với nội dung triển khai Nghị quyết của Hội đồng nhân dân thành phố về phát triển kinh tế ban đêm.

Theo đó, thành phố đặt mục tiêu đưa kinh tế đêm từng bước trở thành một động lực quan trọng của kinh tế dịch vụ Thủ đô, gắn với các mô hình trọng điểm: khu vực kinh tế đêm văn hóa - di sản, khu vực kinh tế đêm giải trí - hiện đại, khu vực kinh tế đêm sáng tạo gắn với công nghiệp văn hóa, khu kinh tế đêm nghỉ dưỡng - trải nghiệm văn hóa tại ngoại thành và làng nghề.

Nhìn lại, Hà Nội đã hình thành kinh tế đêm từ khá sớm, khi cột mốc thường được nhắc tới là sự ra đời của tuyến phố đi bộ Hàng Đào - chợ Đồng Xuân vào năm 2004, đánh dấu sự hình thành một trong những sản phẩm du lịch đêm đầu tiên. Rồi theo thời gian, các tuyến phố ẩm thực hoặc không gian đi bộ tại khu phố cổ hay Hồ Gươm lần lượt hình thành. Những năm gần đây, một số tour du lịch đêm tại Hỏa Lò, Văn Miếu, Hoàng thành Thăng Long cũng đi vào hoạt động.

Quá trình ấy cho thấy phát triển kinh tế đêm là xu hướng tự nhiên và tất yếu của một đô thị lớn. Dù vậy, như nhiều chuyên gia chỉ ra, phần lớn hoạt động kinh tế đêm của Hà Nội vẫn phát triển theo từng điểm đơn lẻ, tập trung chủ yếu ở khu vực trung tâm. Chi tiêu của du khách vẫn nghiêng về ẩm thực đường phố, mua sắm nhỏ lẻ, trong khi các sản phẩm văn hóa ban đêm lại thiếu sự kết nối để hình thành những chuỗi trải nghiệm hoàn chỉnh.

Do vậy, từ kế hoạch mới được thành phố ban hành, chúng ta có thể nhận ra những cơ sở để kỳ vọng. Theo đó, bên cạnh khu vực kinh tế đêm giải trí - hiện đại, các mô hình còn lại - từ văn hóa, di sản; không gian sáng tạo đến nghỉ dưỡng, trải nghiệm - đều được xây dựng trên những lợi thế vốn có của Thủ đô.

Bởi thực tế, so với nhiều thành phố khác, điểm tạo nên sự khác biệt của Hà Nội chính là lịch sử, văn hoá hàng ngàn năm với hệ thống di sản phong phú, các làng nghề truyền thống, ký ức đô thị được bồi đắp qua nhiều thế hệ - và cả danh hiệu Thành phố Sáng tạo được UNESCO ghi danh.

Mỗi lợi thế ấy đều có thể được chuyển hóa thành các trải nghiệm có chiều sâu. Ở đó, nếu được thiết kế hợp lý, một tour đêm tại Hoàng thành Thăng Long có thể đưa du khách vào những không gian lịch sử được tái hiện bằng ánh sáng, nghệ thuật và câu chuyện của kinh thành xưa. Hoặc, một làng nghề ở ngoại thành sẽ hấp dẫn hơn khi kết hợp trải nghiệm về nghề thủ công với văn hóa, sinh thái và đời sống cộng đồng. Khi ấy, không chỉ tham quan hay mua sản phẩm, mỗi du khách đều có thể dùng bữa cùng gia đình nghệ nhân, quan sát những công đoạn chế tác cuối ngày, lắng nghe câu chuyện về nghề và cảm nhận nhịp sống làng quê khi đêm xuống.

Ở góc độ khác, gắn với những mô hình trọng điểm này, Hà Nội dự kiến kéo dài thời gian vận hành một số tuyến đường sắt đô thị, nghiên cứu xe buýt đêm, đầu tư chiếu sáng nghệ thuật, phát triển các không gian biểu diễn, xây dựng bản đồ số và hệ thống nhận diện thương hiệu. Những định hướng ấy cho thấy một cách tiếp cận chung: tổ chức lại toàn bộ trải nghiệm của đô thị về đêm. Khi từng điểm đến được kết nối bằng giao thông, hạ tầng số và các dịch vụ hỗ trợ, mỗi hoạt động không còn vận hành riêng lẻ mà bổ trợ cho nhau, góp phần kéo dài thời gian lưu trú và mở rộng cơ hội chi tiêu của du khách.

Xa hơn, khi kinh tế đêm của thành phố không còn bó hẹp trong khu phố cổ hay Hồ Gươm mà có thể mở rộng tới nhiều không gian với các màu sắc đa dạng, mỗi khu vực đều có thể phát huy lợi thế riêng. Từ đó, mọi áp lực lên khu vực trung tâm sẽ giảm bớt, trong khi nguồn lợi từ du lịch và dịch vụ có điều kiện lan tỏa rộng hơn.

***

Tất nhiên, phát triển kinh tế đêm cho một thành phố không phải câu chuyện của một sớm một chiều. Để hình thành một hệ sinh thái thực sự có bản sắc, Hà Nội sẽ còn cần nhiều thời gian, sự sáng tạo trong thiết kế sản phẩm và khả năng phối hợp giữa chính quyền, doanh nghiệp với cộng đồng.

Dù vậy, với việc thành phố xác định rõ hướng đi của mình - lấy văn hóa, di sản và sáng tạo làm nền tảng cho kinh tế đêm - chúng ta đã có thêm cơ sở để kỳ vọng. Và hướng đi ấy cũng là sự cụ thể hóa một trong các nhiệm vụ - giải pháp được nhắc tới trong Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới: "Phát triển mạnh kinh tế đô thị, kinh tế ban đêm, kinh tế sáng tạo và các ngành dịch vụ giá trị cao".