Chuyện một gia đình "song toàn" giữa hội họa và thể thao

Hiếm gia đình nào ở Việt Nam giống họa sĩ Nguyễn Lâm (tên thật: Lâm Huỳnh Long, 1941 - 2025), khi có 8 họa sĩ, trong đó 6 người cùng lúc là hội viên của Hội Mỹ thuật TP.HCM và Hội Mỹ thuật Việt Nam. Đặc biệt hơn, Nguyễn Lâm có 9 người con, ai cũng đam mê thể thao, võ thuật và bóng đá, 4 con trai từng là vận động viên đua xe đạp chuyên nghiệp.

Họa sĩ Huyền Lam cho biết dòng máu hội họa và thể thao này đã chảy suốt 4 đời, giúp gắn kết các thành viên với nhau. Thời họa sĩ Nguyễn Lâm còn khỏe, cha con cùng tập đạp xe và thi đấu, như một đội tuyển xe đạp thu nhỏ.

Truyền thống về thể chất lành mạnh

Thời niên thiếu, Nguyễn Lâm thường xuyên đạp xe đi về giữa Cần Thơ - Sài Gòn để học vẽ và thăm gia đình. Quãng đường hơn 100 cây số vượt nắng gió đã rèn giũa cho ông cơ thể và tinh thần khỏe mạnh, cũng như thu nạp chất liệu thiên nhiên của miền Nam chảy vào sáng tác hội họa sau này. Sau năm 1975, Nguyễn Lâm có nhiều năm ở trong đội đua xe đạp chuyên nghiệp của TP.HCM, thành một lão tướng truyền cảm hứng cho nhiều thế hệ trẻ. Ông còn là huấn luyện viên dạy võ.

Họa sĩ Lâm Huỳnh Sơn là con trai thứ 3, từng là một ngôi sao leo núi của làng cua-rơ chuyên nghiệp. Những cú bứt tốc xé gió, những lần leo đèo ngoạn mục của anh đã làm nức lòng người hâm mộ thể thao thời bấy giờ, mang về vô số huy chương và niềm vinh dự to lớn.

Những thành viên khác trong gia đình như Huyền Lam, Lâm Huỳnh Sơn, Huỳnh Lân, Lâm Huỳnh Linh, Huyền Lê, Lâm Lan, Lâm Huỳnh Lâm, Lâm Huyền Ly… ai cũng đều tập/thi vài môn thể thao như đua xe đạp, bơi lội, đá banh, leo núi, võ thuật, khiêu vũ…

Dường như trong huyết quản của họ, bên cạnh máu nghệ thuật tuôn chảy là sự cuộn trào của nhiệt huyết vận động. Từ những môn thể thao đòi hỏi sức mạnh hoặc nghệ thuật hội họa thiên về sự khéo léo, các thành viên đều tham gia với thái độ đam mê và chuyên nghiệp.

Họa sĩ Huyền Lam cho biết, từ năm 13 tuổi, chị đã được học võ suốt thời gian dài, vào Đại học Mỹ thuật TP.HCM thì học thêm môn khiêu vũ thể thao. Dịp Quốc tế phụ nữ năm 2012, Huyền Lam từng được Huy chương Vàng tại một hội thi khiêu vũ thể thao. Do rèn luyện tốt nền tảng thể lực, nên chị có lực tay dẻo dai để vẽ tranh và khiêng các bức tranh khổ lớn.

Cả nhà đều có tinh thần thể thao rực lửa. Hồi đó, các em trai của Huyền Lam cùng các bạn trong xóm chiều nào cũng rủ nhau ra sân gần nhà chơi đá banh. Những buổi chiều mồ hôi nhễ nhại, chân tay lấm bùn đất, nhưng tiếng cười luôn vang cả xóm.

Họa sĩ Lâm Huỳnh Linh cho biết hồi xưa ba của anh ít nói, nhưng luôn buộc các con phải dành ra 3 buổi mỗi tuần để học võ, học bơi, bóng chuyền… Tới khi lớn thì tùy năng khiếu của mỗi người mà tự chọn theo đuổi môn thể thao chuyên nghiệp như đua xe đạp, leo núi...

Tình thương của người cha được cụ thể hóa bằng hành động. Ông kiên nhẫn chở các con trên chiếc xe đạp đi khắp các bãi tập, nhẫn nại quan sát sự tiến bộ của từng đứa. Sau này, anh ngẫm nghĩ lại mới hiểu những lời dặn dò của ba, đó là giúp cho anh chị em có lối sống lành mạnh, không hút thuốc, không sa đà vào các tệ nạn. Môi trường thể thao với những quy tắc khắt khe đã trở thành lớp vỏ bảo vệ những tâm hồn nghệ sĩ trẻ.

Hai con của Lâm Huỳnh Linh cũng luyện bơi và tập võ aikido. Anh kể con gái cũng được đai nâu rồi, nhưng do nghỉ mấy năm dịch, rồi bận học thi chuyển cấp, chưa thi lên đai đen được. Truyền thống ấy cứ thế được tiếp nối. Võ đạo không chỉ dạy cách tự vệ, mà còn dạy cách khiêm tốn, cách ngã để biết đứng lên, làm hành trang vững chắc để con cháu bước vào đời.

World Cup và chiếc ti vi 14 inch

Ngày trước, cứ mỗi lần có các giải đấu lớn trong nước hoặc quốc tế là cả nhà tụ tập, nấu vài món ăn rồi cùng nhau xem chung với hàng xóm. Những đêm thức trắng cùng World Cup hoặc EURO đã trở thành ký ức khó phai mờ. Tiếng bình luận viên văng vẳng hòa cùng tiếng hò reo. Họa sĩ Huyền Lam nhớ lại: "Trong xóm, nhà tôi có ti vi đầu tiên, nên cả xóm thường kéo nhau đến coi chung, ngồi chật xếp lớp, nhưng rất vui".

Giờ con trai của Huyền Lam là họa sĩ Lâm Ngọc Thanh cũng mê đá banh từ nhỏ, thường tham gia thi đấu các giải phong trào. Mỗi lần cả nhà xem đá banh, Ngọc Thanh sẽ giải thích cặn kẽ cho mẹ và các dì về các cầu thủ, về các chiến lược diễn ra trên sâu đấu, cũng như chuyện việt vị, VAR, cách sắp xếp đội hình...

Lâm Ngọc Thanh còn là vận động viên chạy marathon, thường xuyên tham gia các giải cự ly 24km, 42km… Thể thao đã tôi luyện cho Thanh một tinh thần thép để đối mặt với những thử thách trong đời sống và nghệ thuật.

"World Cup 2026, ba Nguyễn Lâm đã mất, ai cũng có nhà riêng, thừa ti vi, thành ra ít tụ tập coi chung như hồi trước, nhưng mà cũng vui lắm, vừa coi vừa nhắn tin bàn luận về trận đấu, thành ra tuy xa mà gần. Ngọn lửa đam mê thể thao vẫn là di sản tinh thần của đại gia đình" - Huyền Lam chia sẻ.

Với Lâm Huỳnh Linh thì hội họa và thể thao không hề có sự tách biệt, mà hòa quyện. Tinh thần thể thao đã giúp anh có nghị lực và sự kiên nhẫn khi sáng tác tranh trừu tượng. Sơn mài là một chất liệu cực nhọc, để có được một tác phẩm hoàn chỉnh, họa sĩ phải trải qua vô số công đoạn tỉ mỉ.

"Mỗi lần sáng tác gặp trở ngại, tôi lại nhớ về những vòng đua xe đạp, dù rất mệt nhưng vẫn cố gắng để về đích với kết quả tốt nhất. Vẽ sơn mài cũng vậy, khi bế tắc trước mặt vóc, nó cũng rã rời như khi leo một con dốc dài ngược gió. Chính lúc ấy, bản lĩnh thể thao lên tiếng, không cho phép bản thân bỏ cuộc, phải ráng truyền tải cảm xúc ưng ý vào từng bức tranh" - Lâm Huỳnh Linh nói.