Để ngành game Việt Nam "cất cánh" (kỳ 2 & hết): Khát vọng kể câu chuyện Việt Nam ra thế giới

Từ những con số ấn tượng về lượt tải, doanh thu và vị thế trên bản đồ game toàn cầu, ngành game Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới, nơi yêu cầu không chỉ dừng lại ở tăng trưởng quy mô mà còn hướng tới việc chuyển hóa lợi thế công nghệ và sức sáng tạo thành những sản phẩm mang bản sắc.

Xa hơn câu chuyện phát triển một ngành công nghiệp nội dung số, game đang được kỳ vọng trở thành phương tiện đưa hình ảnh, văn hóa và những câu chuyện của Việt Nam đến với người dùng trên toàn thế giới.

Từ "công xưởng sản xuất game" của thế giới

Nhìn từ các chỉ số tăng trưởng, ngành game Việt Nam đang sở hữu những lợi thế mà không nhiều quốc gia trong khu vực có được.

Theo ông Nguyễn Minh Đức (tác giả chính của báo cáo Ngành game Việt Nam: Hoàn thiện cơ chế quản lý nhằm khơi thông tiềm năng phát triển, Quản lý chính sách công Hội đồng Kinh doanh Hoa Kỳ - ASEAN), ngành game online Việt Nam đang nổi lên như 1 trong những lĩnh vực tăng trưởng nhanh của nền kinh tế số.

Năm 2024, doanh thu ngành đạt khoảng 525 triệu USD với tốc độ tăng trưởng gấp 2,5 lần toàn cầu. Dự báo, quy mô thị trường sẽ đạt khoảng 2,4 tỷ USD vào năm 2029. Động lực tăng trưởng đến từ nền tảng người dùng lớn cùng tốc độ phổ cập Internet thuộc nhóm cao trong khu vực.

Hiện Việt Nam có khoảng 78,4 triệu người dùng Internet, tương đương hơn 78% dân số. Trong số đó có tới 54,6 triệu người chơi game, đưa Việt Nam vào nhóm thị trường có lượng người chơi lớn trên thế giới, đứng thứ 8 toàn cầu và thứ 2 Đông Nam Á về số lượt tải game.

Đáng chú ý, hành vi tiêu dùng của người Việt Nam diễn ra chủ yếu trên nền tảng di động. Khoảng 90% hoạt động chơi game được thực hiện trên smartphone. Cùng với đó, khả năng chi trả và mức độ sẵn sàng thanh toán cho các dịch vụ giải trí số cũng liên tục gia tăng, mở ra dư địa thương mại hóa ngày càng lớn cho thị trường.

Không chỉ là thị trường tiêu dùng hấp dẫn, Việt Nam còn đang khẳng định vị thế ngày càng rõ nét trên bản đồ sản xuất game toàn cầu.

Theo báo cáo, hệ sinh thái game online trong nước đã hình thành tương đối đầy đủ, với hạt nhân là các nhà phát triển và nhà phát hành. Việt Nam hiện có khoảng 430.000 nhà phát triển game, trong đó hơn 70% hướng tới thị trường di động toàn cầu. Game di động tiếp tục là phân khúc lớn nhất của ngành. Các tựa game do Việt Nam sản xuất và phát hành trên thị trường quốc tế hiện mang lại doanh thu ước tính khoảng 200 triệu USD mỗi năm.

Đặc biệt, ông Đức nhấn mạnh: Việt Nam đang được xem là 1 trong những "công xưởng sản xuất game di động" của thế giới, thuộc nhóm 5 quốc gia hàng đầu. Theo thống kê, cứ 25 trò chơi được tải xuống trên toàn cầu thì có 1 trò được sản xuất bởi studio Việt Nam. Trong nhóm 10 nhà phát hành game hàng đầu khu vực châu Á - Thái Bình Dương hiện có tới 5 đại diện của Việt Nam gồm OneSoft, Amanotes, GameJam, VNG và Arrasol.

Trong khi đó, bà Nguyễn Thị Thanh Huyền (Phó Cục trưởng Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử, Bộ VH,TT&DL) cho biết, riêng năm 2025, các doanh nghiệp game Việt Nam đã đóng góp khoảng 4,9 tỷ lượt tải game mobile trên toàn cầu, xếp thứ hai thế giới. Từ con số này, "Việt Nam đang nằm trong nhóm dẫn đầu về tốc độ phát triển của ngành game" - bà Huyền nhấn mạnh.

Theo bà, những kết quả đạt được cho thấy đây là thời điểm thích hợp để chuyển từ tư duy quản lý một loại hình dịch vụ giải trí sang phát triển một ngành công nghiệp nội dung số có giá trị gia tăng cao.

Đến bài toán xuất khẩu văn hóa

Những con số về lượt tải và doanh thu đã cho thấy quy mô phát triển của ngành game Việt Nam. Tuy nhiên, theo Phó Cục trưởng Nguyễn Thị Thanh Huyền, đó chưa phải là đích đến cuối cùng.

Bà Huyền cho rằng, sau giai đoạn tăng trưởng mạnh về số lượng, ngành game Việt Nam đang đứng trước yêu cầu phải tạo ra những dấu ấn riêng trên thị trường quốc tế.

"Game cần được nhìn nhận như một hình thức xuất khẩu số dựa trên tri thức, sáng tạo và tài sản trí tuệ" - bà nhấn mạnh - "Một sản phẩm game được phát triển tại Việt Nam hôm nay có thể nhanh chóng tiếp cận hàng chục triệu, thậm chí hàng trăm triệu người dùng trên toàn thế giới".

Tuy nhiên, điều quan trọng không chỉ là số lượng người chơi tiếp cận được sản phẩm. "Những con số không đủ để mô tả giai đoạn phát triển tiếp theo của ngành. Khi đã đạt được vị trí cao về lượt tải, bài toán đặt ra là game Việt Nam sẽ để lại dấu ấn gì với thế giới" - bà Huyền đặt vấn đề.

Theo đó, ngành game Việt Nam cần từng bước chuyển dịch từ mục tiêu tạo ra nhiều sản phẩm sang xây dựng những sản phẩm có khả năng kể những câu chuyện của Việt Nam với người dùng toàn cầu. Việt Nam cần có những tựa game được nhớ đến lâu dài, những game khiến người chơi trên thế giới tò mò Việt Nam là đất nước như thế nào?

Thực tế cho thấy nhiều quốc gia đã sử dụng hiệu quả các sản phẩm văn hóa để lan tỏa hình ảnh đất nước. Nếu điện ảnh, âm nhạc hoặc các sản phẩm văn hóa đại chúng từng trở thành cầu nối đưa hình ảnh quốc gia ra thế giới, thì game ngày nay đang sở hữu khả năng lan tỏa không hề thua kém.

Bà Huyền lấy ví dụ, một bộ phim nổi tiếng có thể khiến du khách tìm đến địa điểm xuất hiện trong phim. Với game, sức lan tỏa còn có thể rộng hơn khi một sản phẩm được phát hành đồng thời tới hàng trăm triệu người dùng trên toàn cầu và duy trì sức ảnh hưởng trong thời gian rất dài.

"Có những tựa game có vòng đời hàng chục năm. Chính những sản phẩm đó trở thành phương tiện để truyền tải các giá trị văn hóa ra thế giới một cách nhanh chóng và bền vững" - bà nói.

Đáng nói, Việt Nam đang sở hữu một nguồn tài nguyên đặc biệt cho quá trình này. Đó là kho tàng lịch sử, truyền thuyết, văn học dân gian, di sản văn hóa cùng những câu chuyện đời sống phong phú được tích lũy qua hàng nghìn năm lịch sử.

"Không có lý gì chúng ta không thể truyền tải những giá trị đó thông qua game. Đây chính là nguồn tài nguyên quý giá để hình thành những sản phẩm mang bản sắc Việt Nam có khả năng chinh phục thị trường thế giới" - bà Huyền nhấn mạnh.

Song song với mục tiêu phát triển, công tác bảo vệ người dùng tiếp tục được xác định là yêu cầu quan trọng. Theo Phó Cục trưởng Nguyễn Thị Thanh Huyền, thời gian qua cơ quan quản lý đã từng bước hoàn thiện hành lang pháp lý, đơn giản hóa thủ tục hành chính, tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát triển, đồng thời kiên quyết đấu tranh với game lậu, game cờ bạc và các sản phẩm có nội dung độc hại.

Từ góc độ quản lý Nhà nước, bà cho rằng thời gian tới cần tập trung vào 3 định hướng lớn: Hoàn thiện thể chế theo hướng vừa tạo điều kiện cho đổi mới sáng tạo, vừa đảm bảo môi trường phát triển lành mạnh và cạnh tranh công bằng giữa các doanh nghiệp.

Thúc đẩy phát triển ngành game thành một ngành công nghiệp nội dung số trọng điểm để đưa hình ảnh Việt Nam ra thế giới qua những sản phẩm game lồng ghép với các yếu tố văn hóa, lịch sử, cảm xúc đời thường và bản sắc dân tộc Việt Nam.

Tăng cường bảo vệ người chơi, đặc biệt là trẻ em trên môi trường mạng, đảm bảo các dữ liệu được an toàn, cá nhân và minh bạch trong các hoạt động cung cấp dịch vụ, xây dựng môi trường game an toàn, văn minh, lành mạnh.

Có thể nói, mục tiêu của ngành game Việt Nam không chỉ là tạo ra những sản phẩm thành công về doanh thu hay lượt tải. Xa hơn, đó là xây dựng những tựa game mang bản sắc riêng, đủ sức đưa hình ảnh, văn hóa và những câu chuyện Việt Nam đến với người dùng toàn cầu. Khi đó, game không chỉ đóng góp cho kinh tế số mà còn trở thành một phương tiện quan trọng gia tăng sức mạnh mềm và quảng bá thương hiệu quốc gia trong kỷ nguyên số.