Góc nhìn 365: Tuổi mới của Dế Mèn

Ngày 22/5 tới, tại Hà Nội, Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn lần thứ 7 sẽ bước vào thời khắc được chờ đợi nhất: lễ trao giải.

Với một giải thưởng mang tên chú dế thân thuộc của tuổi thơ, con số 7 năm nay gợi ra nhiều liên tưởng đẹp. Ở độ tuổi ấy, ngoài đời, một đứa trẻ đã có ký ức, đã biết ngoái nhìn những bài học, bạn bè, niềm vui và bỡ ngỡ đầu tiên.

Và Dế Mèn cũng vậy. Sau 7 năm tồn tại, giải thưởng đã có một hành trình đủ dài để nhìn lại, với những tác phẩm được gọi tên, những tác giả được khích lệ, và một điểm hẹn văn hóa thường niên dần thành hình.

Một câu chuyện khác: với trẻ em, tuổi lên 7 thường là lúc vừa đi qua năm học đầu tiên, bắt đầu biết đọc, biết viết và nhìn thế giới quanh mình bằng đôi mắt tò mò, giàu tưởng tượng. Biết đọc, các em mở thêm cánh cửa để bước vào đời sống rộng lớn hơn. Biết viết, các em có cách lưu lại điều mình thấy, câu hỏi mình mang theo, và cả những "triết lý" non nớt đầu tiên của cuộc đời.

Cũng từ những con chữ đầu tiên ấy, tinh thần của Giải thưởng Dế Mèn trở nên gần gũi hơn: trân trọng sáng tác vì thiếu nhi, và đặc biệt là những sáng tác của chính thiếu nhi. Ở đó, những bức tranh, bài thơ, truyện ngắn của các em luôn được nâng niu tại giải thưởng của báo Thể thao và Văn hóa (TTXVN), bởi chúng chứa đựng một góc nhìn trực tiếp, thành thật, đôi khi bất ngờ, và rất gần với thế giới bên trong của trẻ em - điều người lớn không dễ "làm thay" khi sáng tác.

Rồi nữa, ngoài đời, tuổi lên 7 còn là lúc mỗi đứa trẻ đã bước ra khỏi vòng tay quen thuộc của gia đình để làm quen với lớp học, bạn bè, thầy cô, cùng những niềm vui và bỡ ngỡ đầu đời. Với Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn, mùa thứ 7 cũng có thể được nhìn như một dấu mốc như thế. Sau hành trình của những năm tháng tạo dựng một điểm hẹn với tuổi thơ, cũng tới lúc giải thưởng bắt đầu bước vào một chặng đường rộng hơn của những sáng tác dành cho thiếu nhi Việt Nam.

Chặng đường ấy càng có ý nghĩa trong bối cảnh cả nước đang đẩy mạnh triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam. Trong tinh thần đó, định hướng nâng tầm Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn ở mùa thứ 7 là chuyển động đáng chú ý khi hướng tới mục tiêu dài hạn hơn: góp phần kiến tạo hệ sinh thái văn hóa - nghệ thuật dành cho thiếu nhi Việt Nam trong kỷ nguyên số. Và, cùng với đó là chủ trương thúc đẩy chuyển hóa những tác phẩm đoạt giải giàu tiềm năng thành sản phẩm văn hóa có sức lan tỏa.

Như thế, trên chặng đường phía trước, chú Dế Mèn vẫn giữ tiếng gọi thân thuộc của tuổi thơ, đồng thời có thể khoác thêm những hình hài mới để bước vào đời sống hôm nay. Từ hình ảnh trong trò chơi dân gian, trên bãi cỏ, cánh đồng, đến nhân vật trong trang sách, Dế Mèn có thể tiếp tục tìm thấy sức sống mới trong truyện tranh, điện ảnh, sân khấu, hoạt hình, nội dung số, mô hình sáng tạo đa nền tảng, thậm chí cả những thế giới 3D mà trẻ em hiện đại tiếp xúc hằng ngày. Trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc, đó là cách một biểu tượng tuổi thơ tìm thêm hình hài mới để tiếp tục đồng hành với trẻ em hôm nay.

Nhưng chắc chắn, với mọi hình hài mới, chú Dế Mèn của báo Thể thao và Văn hóa vẫn sẽ giữ được phẩm chất của mình: sự trong trẻo, lòng nhân ái, tinh thần khám phá và niềm tin vào sự vươn lên của trẻ em - để rồi từ đó, trong thế giới của Dế Mèn, các em có thể tìm thấy cảm giác được thấu hiểu, được nâng niu và được tôn trọng.

Tuổi thứ 7 vì thế là một dấu mốc đẹp của Dế Mèn: đã qua thời chập chững, nhưng vẫn giữ được nét hồn nhiên ban đầu; đã có ký ức, nhưng còn nhiều chặng đường phía trước; đã có một vị trí trong đời sống văn hóa thiếu nhi, nhưng vẫn cần tiếp tục làm mới cách lắng nghe, nâng đỡ và khơi mở sáng tạo.

Và từ cánh đồng của tuổi thơ xưa đến thế giới 3D hôm nay, chú Dế Mèn vẫn sẽ đi tiếp hành trình của mình, khi mỗi mùa giải là một nỗ lực mở thêm đường, để nghệ thuật thiếu nhi Việt Nam vươn xa hơn.