Cuộc chiến tiền bạc ở Grand Slam: Cái tát với các ngôi sao

Việc những tay vợt giàu có đòi hỏi thêm tiền có thể khiến nhiều người cảm thấy không hợp lý, nhưng hệ thống Grand Slam quả thực đang phân chia doanh thu không công bằng.

Trước trận ra quân tại Italian Open 2026, Aryna Sabalenka đã quyết định lao thẳng vào một trong những chủ đề gây tranh cãi nhất của làng quần vợt với sức mạnh chẳng khác gì những cú thuận tay uy lực của cô. Trong buổi họp báo, khi được hỏi về nỗ lực của các tay vợt hàng đầu nhằm giành tỷ lệ chia sẻ doanh thu cao hơn từ các giải Grand Slam, tay vợt số 1 thế giới đã đưa ra dự đoán đầy mạnh mẽ: "Tôi nghĩ đến một thời điểm nào đó chúng tôi sẽ tẩy chay các giải đấu, đúng vậy", cô nói. "Tôi cảm thấy đó sẽ là cách duy nhất để đấu tranh cho quyền lợi của mình".

Một chủ đề nhạy cảm

Phát biểu này đánh dấu sự leo thang trong cuộc tranh cãi về tiền thưởng vốn trước đó chỉ diễn ra qua những bức thư mang tính ngoại giao và các tuyên bố công khai. Hơn 1 năm trước, vào tháng 3/2025, các tay vợt đã gửi lá thư đầu tiên tới ban tổ chức các giải Grand Slam. Những yêu cầu của họ tập trung vào việc các giải đấu phải chia cho tay vợt tỷ lệ doanh thu cao hơn, đóng góp cho các chương trình phúc lợi như quỹ hưu trí, đồng thời tăng cường tham vấn thông qua một hội đồng đại diện tay vợt tại Grand Slam. Tuy nhiên, điều khiến nhóm tay vợt thất vọng là cho tới nay, các giải Grand Slam vẫn chưa đưa ra phản hồi đáng kể nào đối với 2 yêu cầu đầu tiên.

Những phát biểu của Sabalenka hôm thứ Ba tuần trước ban đầu khiến nhiều người hoài nghi. Trong phần lớn thời gian của năm qua, cô gần như không mấy quan tâm đến việc công khai bàn luận về chủ đề này. Vì vậy, đây được xem là cú "quay xe" bất ngờ. Tại Australian Open hồi tháng Giêng, khi được hỏi về sáng kiến của các tay vợt, Sabalenka từng nhìn sang người đại diện ở góc phòng rồi ngập ngừng: "À, ý tôi là… tôi có thể bỏ qua câu hỏi này không?"

Trong khi một số tay vợt, nổi bật là Jessica Pegula, liên tục trình bày rõ ràng những lo ngại của giới vận động viên, thì việc nhiều người khác né tránh thảo luận về vấn đề này lại gây thất vọng. Chẳng hạn tại Miami Open hồi tháng 3, Carlos Alcaraz thẳng thắn cho biết anh không mấy quan tâm: "Đó là chuyện đang diễn ra, nhưng tôi muốn tập trung vào những điều khác hơn". Jannik Sinner, dù trước đó từng ủng hộ phong trào này, cũng từ chối trả lời một câu hỏi đơn giản ở Miami về việc liệu anh có lạc quan vào khả năng đạt được mục tiêu của nhóm tay vợt hay không: "Tôi không muốn bình luận", anh nói.

Tẩy chay, hay không tẩy chay?

Trong tuần qua, các tay vợt nam và nữ hàng đầu cuối cùng đã thể hiện được sự đoàn kết mạnh mẽ. Coco Gauff, như thường lệ, giải thích đầy thuyết phục rằng vị thế và tiếng nói của những tay vợt hàng đầu giúp họ có điều kiện tốt nhất để bảo vệ quyền lợi cho các tay vợt thứ hạng thấp hơn. Iga Swiatek bày tỏ rõ sự không hài lòng của các tay vợt về tỷ lệ chia doanh thu hiện tại của Grand Slam. Trong khi đó, Sinner đưa ra có lẽ là phát biểu cứng rắn nhất trong sự nghiệp của mình khi cáo buộc các giải Grand Slam thiếu "sự tôn trọng" vì không phản hồi những quan ngại từ phía tay vợt.

Dù vậy, khả năng các tay vợt thực sự tiến tới một cuộc tẩy chay vẫn có vẻ khó xảy ra. Những ngôi sao hàng đầu hiện vẫn ở vị thế quá tốt, kiếm được số tiền khổng lồ mỗi lần tham dự các giải lớn, đồng thời luôn dành trọn tâm huyết cho mục tiêu cá nhân. Sabalenka sắp trở thành nữ VĐV thứ 2 trong lịch sử cán mốc 50 triệu USD tiền thưởng, chỉ sau Serena Williams. Họ muốn thay đổi, nhưng đây không phải những con người đang ở trong hoàn cảnh tuyệt vọng. Hiện tại, thật khó hình dung họ sẽ hy sinh tham vọng cá nhân bằng cách bỏ qua những giải đấu lớn mà bản thân tập luyện mỗi ngày để hướng tới.

Ngoài ra, với việc đều là triệu phú nhưng vẫn tiếp tục đòi hỏi mức thu nhập cao hơn, họ cũng không phải những nhân vật dễ tạo được sự đồng cảm. Lập luận gây bất lợi lớn nhất cho các tay vợt là khối tài sản khổng lồ mà họ đã tích lũy từ môn thể thao này, trong đó phần đáng kể đến từ tiền thưởng và sức hút truyền thông do các giải Grand Slam mang lại.

Grand Slam đang giàu hơn bao giờ hết, nhưng…

Dẫu vậy, các giải Grand Slam còn giàu có hơn nhiều, và những doanh nghiệp kiếm bộn tiền không phải lúc nào cũng đặt lợi ích của người lao động lên hàng đầu. Nếu những yêu cầu từ phía tay vợt là thiếu thực tế, Grand Slam hoàn toàn có thể giải thích chi tiết và minh bạch vì sao mô hình chia doanh thu hiện tại là hợp lý.

Những lo ngại của các tay vợt thực sự có cơ sở. Tỷ lệ doanh thu 13-15% mà họ nhận được từ Grand Slam là quá thấp. Thông báo gần đây của Roland Garros về tiền thưởng là đòn giáng mạnh vào họ. Dù giải đấu tuyên bố tiền thưởng đã tăng 45% kể từ năm 2019, nhưng nếu tính theo lạm phát, con số thực tế chỉ là 14%. Việc Grand Slam tiếp tục từ chối thậm chí là đề cập tới những quan ngại này càng giống như một cú tát vào mặt các tay vợt. Giờ đây, mọi ánh mắt đang đổ dồn về Wimbledon, nơi sắp công bố mức tiền thưởng mới.

Từ góc nhìn của các giải Grand Slam, các tay vợt không quan trọng như chính họ nghĩ. Những sự kiện này vượt ra ngoài phạm vi môn thể thao, với thành công và giá trị tài chính được xây dựng qua hàng chục năm phát triển thương hiệu và lịch sử. Trong khi đó, phần lớn nguồn thu tạo ra lại được tái đầu tư vào quần vợt, từ việc nâng cấp cơ sở vật chất cho tới hỗ trợ các liên đoàn quốc gia. Chẳng hạn, 90% khoản thặng dư của Wimbledon được chuyển cho Hiệp hội Quần vợt Lawn Tennis Association tương đương 48,1 triệu bảng trong năm ngoái.

Nhưng các tay vợt vẫn tin họ là trung tâm của các sự kiện, là những "người lao động" trực tiếp tạo nên giá trị. Việc nâng cấp cơ sở hạ tầng tại các địa điểm tổ chức Grand Slam cũng phục vụ lợi ích cho chính giải đấu nhiều hơn. Các tay vợt đến từ Belarus hay Bulgaria - nơi họ gần như không nhận được hỗ trợ từ liên đoàn - hoàn toàn có lý khi tin rằng Grand Slam được xem như những "cỗ máy gây quỹ" cho các liên đoàn giàu có ở phương Tây.

Có thể Grand Slam cảm thấy hấp dẫn khi tiếp tục duy trì hiện trạng, thách thức Sabalenka và các đồng nghiệp hiện thực hóa lời đe dọa của họ. Nhưng có lẽ, cách tiếp cận mang tính xây dựng hơn là đối thoại với các tay vợt bằng thiện chí, coi họ như những đối tác thực sự và cùng tìm ra giải pháp dung hòa cho tất cả các bên.

Phương Chi