GÓC KIẾN THỨC: "Ma trận" thành phần mỹ phẩm và nguyên tắc vàng để chăm sóc da an toàn

Cầm một chai mỹ phẩm trên tay, không ít chị em cảm thấy "hoa mắt chóng mặt" trước bảng thành phần dài ngoằng với hàng loạt thuật ngữ hóa học phức tạp. Từ Paraben, Silicon cho đến Siloxane... làm sao để người tiêu dùng bình thường không có chuyên môn hóa sinh có thể ghi nhớ và phân biệt?

Chuyên mục Văn hóa sống khỏe sẽ cùng đi tìm câu trả lời thông qua những giải đáp và bí quyết thiết thực từ TS.BS Vũ Nguyệt Minh - Giám đốc Trung tâm Thử nghiệm lâm sàng, Bệnh viện Da liễu Trung ương, để tự tin hơn trên hành trình chăm sóc nhan sắc và sức khỏe.

Tuyệt chiêu đọc tắt qua nhãn dán "-free"

Trên thực tế, việc yêu cầu người tiêu dùng đọc và hiểu đầy đủ toàn bộ danh mục thành phần hóa học trên nhãn mỹ phẩm là điều không hề đơn giản, bởi nhiều thuật ngữ chuyên ngành có thể gây khó khăn cho người không có nền tảng về hóa học hoặc dược mỹ phẩm. Tuy nhiên, theo TS.BS Vũ Nguyệt Minh, người tiêu dùng vẫn có thể tham khảo một số thông tin trên bao bì sản phẩm để hỗ trợ việc lựa chọn, trong đó có các nhãn thông tin như “Free” (không chứa) một số thành phần nhất định. Theo bác sĩ Minh, khoa học luôn vận động và phát triển. Trong quá trình nghiên cứu, đánh giá về mức độ an toàn của các thành phần có thể được cập nhật theo thời gian dựa trên các dữ liệu khoa học mới. Do đó, trong một số giai đoạn nhất định, các doanh nghiệp có thể điều chỉnh công thức hoặc cách truyền thông sản phẩm để phù hợp với xu hướng tiêu dùng và các khuyến nghị khoa học. Ví dụ, trong những năm trước đây, khi một số thị trường quốc tế tăng cường rà soát các sản phẩm có chứa paraben, nhiều thương hiệu đã lựa chọn ghi thêm thông tin trên bao bì như “Paraben-free” hoặc “Silicone-free” nhằm giúp người tiêu dùng dễ nhận diện đặc điểm công thức của sản phẩm. 

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, những thông tin này chủ yếu mang tính tham khảo trong hoạt động truyền thông sản phẩm, và người tiêu dùng vẫn nên lựa chọn mỹ phẩm từ các doanh nghiệp có nguồn gốc rõ ràng, tuân thủ quy định về công bố sản phẩm và ghi nhãn theo quy định. TS.BS Vũ Nguyệt Minh cũng cho rằng việc đảm bảo chất lượng và an toàn của mỹ phẩm trên thị trường là một quá trình phối hợp giữa trách nhiệm của doanh nghiệp và hoạt động giám sát của cơ quan quản lý. Các quy định pháp lý hiện hành cùng với công tác thanh tra, kiểm tra và hậu kiểm trên thị trường đóng vai trò quan trọng trong việc góp phần duy trì tính minh bạch và trật tự của thị trường mỹ phẩm.

Mẹo "thay đổi mỹ phẩm" định kỳ?

Trên các diễn đàn làm đẹp, nhiều chị em truyền tai nhau một lối tư duy phòng vệ: Vì không thể hiểu hết thành phần và sợ chất độc ngấm lâu, tốt nhất mỗi loại mỹ phẩm chỉ dùng một thời gian ngắn rồi đổi loại khác.

Dưới góc độ chuyên môn, TS.BS Vũ Nguyệt Minh cho rằng cách tiếp cận này có thể xem như một thói quen tiêu dùng cá nhân, nhưng không phải là nguyên tắc bắt buộc trong chăm sóc da. Theo bác sĩ Minh, đối với các sản phẩm mỹ phẩm chăm sóc da thông thường như sữa rửa mặt, kem dưỡng ẩm hay sản phẩm trang điểm, người dùng có thể thay đổi sản phẩm theo nhu cầu hoặc sở thích nếu thấy phù hợp với làn da. Tuy nhiên, việc thay đổi liên tục cũng không phải lúc nào cũng cần thiết, bởi mỗi sản phẩm cần một khoảng thời gian nhất định để đánh giá mức độ phù hợp với da. “Quan trọng nhất vẫn là lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, được công bố theo quy định và phù hợp với loại da của mình. Khi sử dụng mỹ phẩm mới, người dùng nên theo dõi phản ứng của da trong một thời gian trước khi quyết định tiếp tục hay thay đổi,” TS.BS Vũ Nguyệt Minh khuyến nghị. Bác sĩ cũng lưu ý rằng đối với các sản phẩm có tác động chuyên sâu hơn như mỹ phẩm chứa hoạt chất mạnh hoặc các sản phẩm được sử dụng trong điều trị da liễu, người dùng nên tham khảo ý kiến của bác sĩ hoặc chuyên gia da liễu trước khi thay đổi hoặc kết hợp nhiều sản phẩm khác nhau.

Theo các chuyên gia, việc lựa chọn mỹ phẩm từ các thương hiệu có uy tín, nguồn gốc rõ ràng và tuân thủ các quy định về công bố sản phẩm sẽ giúp người tiêu dùng giảm thiểu rủi ro trong quá trình sử dụng.

"Nỗi oan" của Corticoid và bài toán tuân thủ

Quy tắc “thay đổi liên tục” và “tự ý soi thành phần” sẽ trở thành một thảm họa y khoa nếu người bệnh áp dụng sang lĩnh vực thuốc điều trị bệnh lý.

Theo TS.BS Vũ Nguyệt Minh, những thói quen như liên tục thay đổi sản phẩm hoặc tự suy luận về thành phần là điều thường thấy trong việc lựa chọn mỹ phẩm nhưng không nên áp dụng vào lĩnh vực điều trị bệnh lý da liễu. Bác sĩ Minh lấy ví dụ về corticoid bôi ngoài da, một nhóm thuốc thường được sử dụng trong điều trị các bệnh viêm da như viêm da cơ địa. Thời gian gần đây, trên mạng xã hội xuất hiện nhiều quan điểm mang tính cảnh báo về tác dụng phụ của corticoid, khiến một số phụ huynh lo ngại và tự ý ngừng thuốc khi thấy tình trạng da của trẻ cải thiện. “Trong điều trị viêm da cơ địa, corticoid thường được bác sĩ chỉ định theo một liệu trình cụ thể nhằm kiểm soát tình trạng viêm và giảm triệu chứng. Nếu người bệnh tự ý ngừng thuốc quá sớm khi tổn thương chưa được kiểm soát hoàn toàn, bệnh có thể dễ tái phát và việc điều trị về sau sẽ khó khăn hơn,” TS.BS Vũ Nguyệt Minh cho biết. Theo chuyên gia da liễu này, cần phân biệt rõ giữa việc lựa chọn mỹ phẩm chăm sóc da và việc sử dụng thuốc điều trị bệnh lý. 

Với mỹ phẩm, người tiêu dùng có thể linh hoạt lựa chọn hoặc thay đổi sản phẩm tùy theo nhu cầu và mức độ phù hợp với làn da. Tuy nhiên, đối với thuốc điều trị, việc lựa chọn hoạt chất, liều lượng và thời gian sử dụng cần tuân thủ theo hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa. “Hiểu biết về sản phẩm là điều cần thiết, nhưng trong điều trị bệnh lý, yếu tố quan trọng nhất vẫn là tuân thủ phác đồ điều trị. Việc tự ý thay đổi hoặc ngừng thuốc khi chưa có chỉ định của bác sĩ có thể ảnh hưởng đến hiệu quả kiểm soát bệnh,” TS.BS Vũ Nguyệt Minh nhấn mạnh.