Tính nghiêm ngặt của hồ sơ công bố mỹ phẩm: Tại sao chất không hại vẫn bị thu hồi?

“Sản phẩm vẫn dùng tốt, không gây kích ứng, tại sao lại bị thu hồi?” - Là thắc mắc chung của nhiều người tiêu dùng trước các quyết định đình chỉ lưu hành của nhiều hãng mỹ phẩm gần đây. Tuy nhiên, một sản phẩm lành tính về cảm quan là chưa đủ. Tính nghiêm ngặt của hồ sơ công bố mới là thước đo quyết định sự tồn tại của một nhãn hàng trên thị trường, nơi mà một sai lệch nhỏ nhất về thành phần dù không gây hại nhưng cũng đủ để biến một lô hàng thành sản phẩm vi phạm pháp luật.

“Sai lệch” một dòng, hỏng một lô hàng

Nhiều nhà sản xuất và đơn vị nhập khẩu thường mắc sai lầm khi cho rằng: Chỉ cần thành phần không chứa chất cấm là an toàn. Tuy nhiên, theo quy định của Cục Quản lý Dược, mỹ phẩm là mặt hàng chịu sự quản lý nghiêm ngặt về hồ sơ công bố.

Khi một doanh nghiệp đăng ký lưu hành sản phẩm, họ phải cam kết chính xác từng miligam thành phần, tỷ lệ hoạt chất và công dụng ghi trên nhãn. Chỉ cần kết quả kiểm nghiệm thực tế cho thấy có một hoạt chất lạ không nằm trong danh mục đã đăng ký, hoặc tỷ lệ thấp/cao hơn mức công bố, sản phẩm đó lập tức bị coi là không đạt tiêu chuẩn chất lượng.

Tại sao chất không hại vẫn bị coi là vi phạm?

Dưới góc độ chuyên môn, sự không minh bạch trong công bố thành phần mỹ phẩm không chỉ là vi phạm hành chính mà còn là một nguy cơ y tế tiềm ẩn, bởi việc lén lút thay đổi công thức dù là chất lành tính thì vẫn có thể làm biến đổi độ pH, tính ổn định hóa học và gây ra những phản ứng dị ứng khó lường cho người dùng. Khi hồ sơ gốc sai lệch so với thực tế, bác sĩ và người tiêu dùng hoàn toàn mất đi sự đề phòng, nhận diện nguy cơ, khiến công tác chẩn đoán và xử lý biến chứng trở nên bế tắc. Việc thu hồi các sản phẩm sai phạm không chỉ là loại bỏ một sản phẩm cụ thể mà là biện pháp ngăn chặn tiền lệ xấu. Đảm bảo rằng mọi hoạt chất tiếp xúc trên da người dùng đều phải được kiểm soát và cam kết đúng như những gì đã công bố.

Quy trình thanh lọc thị trường mỹ phẩm

Theo TS.BS Vũ Nguyệt Minh (Giám đốc Trung tâm Thử nghiệm lâm sàng, Bệnh viện Da liễu Trung ương), quy trình quản lý mỹ phẩm hiện nay tại Việt Nam có nhiều điểm tương đồng với mô hình quản lý của các quốc gia phát triển và phù hợp với hệ thống quản lý mỹ phẩm của ASEAN. Theo đó, mỹ phẩm được quản lý theo cơ chế tiền kiểm ở mức độ hồ sơ kết hợp với hậu kiểm trên thị trường, trong đó doanh nghiệp chịu trách nhiệm về tính an toàn và chất lượng của sản phẩm trước khi đưa ra lưu hành. 

BS Minh cho biết, trước khi sản phẩm được phân phối trên thị trường, doanh nghiệp cần thực hiện thủ tục công bố sản phẩm mỹ phẩm, trong đó nộp hồ sơ và danh mục thành phần tới cơ quan quản lý. Ở giai đoạn này, cơ quan chức năng thẩm định tính hợp lệ của hồ sơ công bố và đổi chiếu thành phần theo quy định hiện hành, trong khi doanh nghiệp chịu trách nhiệm đảm bảo sản phẩm phù hợp với các quy chuẩn về an toàn. "Cách quản lý này khác với dược phẩm. Đối với thuốc, mọi thành phần, nồng độ và hiệu quả điều trị đều phải trải qua quá trình nghiên cứu tiền lâm sàng và thử nghiệm lâm sàng nghiêm ngặt trước khi được cấp phép lưu hành. Trong khi đó, mỹ phẩm được quản lý theo cơ chế công bố sản phẩm và giám sát sau lưu hành," TS.BS Vũ Nguyệt Minh cho biết. 

Không những vậy, hệ thống giám sát mỹ phẩm hiện nay được vận hành dựa trên nguyên tắc tăng cường trách nhiệm của doanh nghiệp kết hợp với hoạt động hậu kiểm của cơ quan quản lý. Sau khi sản phẩm được công bố và lưu hành trên thị trường, cơ quan chức năng sẽ tiến hành thanh tra, kiểm tra và lấy mẫu ngẫu nhiên tại các cơ sở kinh doanh hoặc điểm phân phối để đánh giá chất lượng sản phẩm. Các mẫu này sau đó được kiểm nghiệm tại phòng thí nghiệm chuyên ngành nhằm đối chiếu với hồ sơ công bố ban đầu, từ đó phát hiện những trường hợp sai lệch về thành phần hoặc vi phạm quy định. "Hoạt động hậu kiểm đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo tính minh bạch của thị trường mỹ phẩm. Thông qua việc kiểm tra và đối chiếu giữa sản phẩm lưu hành thực tế và hồ sơ công bố, cơ quan chức năng có thể kịp thời phát hiện và xử lý các trường hợp vi phạm nếu có," TS.BS Vũ Nguyệt Minh chia sẻ.

Theo chuyên gia da liễu, việc các cơ quan quản lý tăng cường kiểm tra và xử lý các sản phẩm mỹ phẩm vi phạm thời gian gần đây có thể được xem là tín hiệu tích cực đối với thị trường. Thay vì gây lo ngại, những đợt thu hồi sản phẩm sai phạm cho thấy hệ thống giám sát đang hoạt động ngày càng hiệu quả hơn, góp phần tăng cường kỷ cương thị trường, nâng cao tính minh bạch của doanh nghiệp và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.