'Đế đô sóng cả' - sức hút của cải lương Nam trên đất Bắc

Từ câu chuyện quen thuộc về Thái hậu Dương Vân Nga và bước ngoặt chuyển giao giữa hai triều Đinh - Tiền Lê, vở cải lương "Đế đô sóng cả" của Đoàn Nghệ thuật cải lương Vàm Cỏ (Tây Ninh) mở ra những suy ngẫm mới về quyền lực, trách nhiệm và lựa chọn của con người trước vận mệnh quốc gia.

Sau một số suất diễn phục vụ khán giả tại các xã ngoại thành Hà Nội, vở cải lương Đế đô sóng cả của Đoàn Nghệ thuật cải lương Vàm Cỏ (Tây Ninh) tiếp tục ghi dấu với những buổi diễn tại rạp Kim Mã, và đặc biệt là tối qua (5/3) tại Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội.

Đêm diễn có sự tham dự của Phó Thủ tướng Chính phủ Mai Văn Chính và Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Tạ Quang Đông, cùng đông đảo giảng viên, sinh viên Đại học SK-ĐA Hà Nội và khán giả yêu sân khấu Thủ đô. Đây cũng là một hoạt động thuộc chuyến lưu diễn của đoàn cải lương Vàm Cỏ tại các tỉnh phía Bắc, nhằm chào mừng thành công Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, cũng như hướng tới cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031.

Đế đô sóng cả (kịch bản: TS, NSND Triệu Trung Kiên; chuyển thể cải lương: soạn giả Hoàng Song Việt; đạo diễn: NSND Giang Mạnh Hà) khai thác một giai đoạn đầy biến động trong lịch sử dân tộc vào thời Đinh - Tiền Lê. Câu chuyện mở ra từ biến cố vua Đinh Tiên Hoàng và Nam Việt vương Đinh Liễn đột ngột băng hà, khiến triều chính rơi vào cảnh rối ren. Trong bối cảnh ấy, Thái hậu Dương Vân Nga phải đối diện với những lựa chọn hệ trọng liên quan trực tiếp tới vận mệnh quốc gia. Một trong những quyết định quan trọng là việc trao long bào cho Thập đạo tướng quân Lê Hoàn để dẫn dắt đất nước và nhân dân chống giặc ngoại xâm.

Gắn với một lát cắt lịch sử quen thuộc, Đế đô sóng cả không dừng lại ở việc tái hiện và minh họa các sự kiện đã được ghi chép trong cổ sử. Tác phẩm tiếp cận câu chuyện từ cảm xúc nhân văn, đồng thời mở ra những phân tích và phản biện khá sắc sảo, để tâm lý và hành động của mỗi nhân vật được lý giải trong những hoàn cảnh cụ thể. Đặc biệt, các nhân vật từng xuất hiện khá mờ nhạt và một chiều trong sử sách như Hoàng hậu Ca Ông hay Đỗ Thích được khắc họa với nhiều lớp diễn biến nội tâm, qua đó mở rộng câu chuyện thành một bi kịch về quyền lực và con người trong thời cuộc nhiều biến động.

Rộng hơn, những nhân vật đứng giữa vòng xoáy lịch sử - từ Thái hậu Dương Vân Nga, Lê Hoàn cho tới các bề tôi trong triều như Phạm Hạp, Nguyễn Bặc - hiện lên trong vở với nhiều trăn trở và giằng xé trước vận mệnh đất nước. Các lựa chọn của họ được đặt trong bối cảnh lịch sử khắc nghiệt, qua đó tái hiện một thời kỳ đầy sóng gió của nước Đại Cồ Việt, đồng thời gợi mở suy ngẫm về trách nhiệm, bản lĩnh và nghĩa vụ của con người trước dân tộc và quốc gia.

Đặt trong hình thức sân khấu cải lương, câu chuyện lịch sử ấy được chuyển tải qua những làn điệu sâu lắng, giàu cảm xúc, cùng lối diễn làm nổi bật chiều sâu tâm lý nhân vật. Với nội dung chặt chẽ, nhiều xung đột kịch tính cùng phần dàn dựng công phu, Đế đô sóng cả vì thế khắc họa rõ tinh thần trung nghĩa, ý thức trách nhiệm và ý chí bảo vệ giang sơn của người Việt Nam từ câu chuyện lịch sử hơn 1.000 năm trước.

Đáng nói, Đế đô sóng cả cũng là vở diễn đầu tiên của đoàn cải lương Vàm Cỏ sau khi được thành lập trên cơ sở sáp nhập các đơn vị cải lương thuộc hai tỉnh Tây Ninh và Long An cũ trước đây.

Phó Giám đốc Sở VHTTDL Tây Ninh Lê Quang Chánh cho biết: Việc đưa Đoàn Nghệ thuật cải lương Vàm Cỏ ra biểu diễn tại Hà Nội và một số địa phương phía Bắc thể hiện nỗ lực và quyết tâm của lãnh đạo tỉnh cùng tập thể nghệ sĩ trong việc quảng bá nghệ thuật cải lương. Theo ông, chuyến lưu diễn cũng cho thấy tình yêu nghề và sự trân trọng sâu sắc của các nghệ sĩ đối với giá trị của sân khấu cải lương truyền thống. Qua những buổi biểu diễn này, đoàn mong muốn đưa cải lương đến gần hơn với khán giả ở nhiều vùng miền, để công chúng thêm hiểu, thêm yêu và cùng chung tay gìn giữ một loại hình nghệ thuật của sân khấu dân tộc.

Trong bối cảnh cả nước đang hướng tới cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031, ông Lê Quang Chánh cũng bày tỏ kỳ vọng vở diễn sẽ mang đến cho khán giả những cảm xúc lắng đọng, đồng thời gợi mở suy ngẫm về trách nhiệm, bản lĩnh và tinh thần vì nước, vì dân.

Trước buổi diễn tại Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội, Đế đô sóng cả cũng đã có các suất diễn tại xã Thư Lâm, xã Đông Anh và rạp Kim Mã (Hà Nội), thu hút sự quan tâm của đông đảo khán giả. Theo kế hoạch, ngày 9/3 tới, đoàn sẽ tiếp tục phối hợp với Liên đoàn Xiếc Việt Nam và Nhà hát Sân khấu truyền thống Quốc gia Việt Nam tổ chức chương trình nghệ thuật tổng hợp Bắc Nam nối dải xuân hồng. Chương trình kết hợp xiếc, cải lương và ca múa nhạc, hướng tới tinh thần giao lưu, hội ngộ giữa nghệ thuật sân khấu hai miền Nam - Bắc, qua đó tiếp tục lan tỏa sức sống của nghệ thuật truyền thống đến với công chúng.