Hà Nội đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, định vị thương hiệu Thành phố sáng tạo

Thực hiện Nghị quyết số 09-NQ/TU của Thành ủy Hà Nội về phát triển công nghiệp văn hóa giai đoạn 2021–2025, định hướng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, 4 năm qua, Hà Nội đã đạt được nhiều kết quả tích cực trong việc kết hợp hài hòa giữa bảo tồn di sản và ứng dụng công nghệ số, từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Thủ đô trở thành trung tâm công nghiệp văn hóa, sáng tạo của cả nước và khu vực, xứng đáng với danh hiệu Thành phố sáng tạo do UNESCO ghi nhận.

Chuyển đổi số – động lực phát huy giá trị di sản Thăng Long

Các mô hình ứng dụng công nghệ số trong lĩnh vực di sản đã cụ thể hóa chủ trương đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; góp phần nâng cao hiệu quả bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa Thăng Long – Hà Nội trong bối cảnh mới. Các sản phẩm du lịch văn hóa ứng dụng công nghệ mang lại trải nghiệm khác biệt cho du khách, khẳng định tinh thần đổi mới sáng tạo không ngừng của các điểm đến và nâng cao thương hiệu du lịch Thủ đô trên trường quốc tế.

Năm 2025 được xem là dấu mốc đột phá trong hành trình đưa công nghệ vào bảo tồn và phát huy giá trị di sản. Hàng loạt chương trình ứng dụng công nghệ số đã được triển khai tại các không gian di sản, di tích và điểm tham quan, từng bước định vị rõ nét thương hiệu Thành phố sáng tạo.

Chào mừng Ngày Di sản Việt Nam (23/11/2025), Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám đã ra mắt chương trình “Trải nghiệm Di sản số Việt Nam Diệu Sử”. Ứng dụng “Việt Nam diệu sử” sử dụng công nghệ thực tế tăng cường (AR) kết hợp trí tuệ nhân tạo (AI), đánh dấu bước đột phá trong bảo tồn và quảng bá di sản bằng công nghệ hiện đại. Công nghệ AR giúp tái hiện các bối cảnh truyền thống bằng hình ảnh trực quan, sinh động. Qua đó, du khách chuyển từ vai trò quan sát thụ động sang trải nghiệm chủ động, tiếp cận di sản theo phương thức hấp dẫn hơn. Sản phẩm do BSM Labs – công ty công nghệ Việt Nam chuyên về AI và AR/Computer Vision phát triển, với toàn bộ công nghệ “Made in Vietnam”.

Ứng dụng công nghệ số trong trưng bày, thiết kế nội dung chương trình và đa dạng phương thức trải nghiệm, Bảo tàng Hà Nội ngày càng thu hút công chúng và trở thành điểm đến du lịch hấp dẫn. Với hơn 70.000 tài liệu, hiện vật phong phú về loại hình và chất liệu, bảo tàng đã tạo nên bức tranh toàn cảnh, sống động về sự hình thành và phát triển của Thủ đô qua hàng nghìn năm lịch sử. Mỗi bảo vật không chỉ thể hiện trình độ kỹ thuật, nghệ thuật cao mà còn phản ánh những giá trị cốt lõi của con người Thăng Long – Hà Nội.

Việc ứng dụng công nghệ trình chiếu 3D mapping và drone trong trưng bày, thiết kế nội dung chương trình trải nghiệm không chỉ thu hẹp khoảng cách giữa hiện vật với người xem, truyền tải sâu hơn thông tin về hiện vật mà còn đa dạng hóa cách thức tiếp cận cho công chúng.

Hiện nay, nhiều bảo tàng tại Hà Nội đã chủ động ứng dụng công nghệ số nhằm nâng cao chất lượng trưng bày và trải nghiệm cho công chúng.

Với gần 20.000 hiện vật, tác phẩm mỹ thuật có giá trị, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam là một trong những không gian nghệ thuật hấp dẫn đối với du khách khi đến Thủ đô. Đơn vị này đã hai lần được vinh danh tại Giải thưởng  Chuyển đổi số quốc gia (Vietnam Digital Awards) do Hội Truyền thông số Việt Nam và Tạp chí điện tử VietTimes tổ chức. Giải pháp “Không gian triển lãm mỹ thuật trực tuyến VAES” được đánh giá cao nhờ tính sáng tạo, khả năng tương tác và hiệu quả trong chuyển đổi số. Bên cạnh đó, Bảo tàng Lịch sử Quốc gia cũng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thực tế ảo 3D, triển lãm trực tuyến và tour tham quan ảo nhằm đáp ứng nhu cầu đa dạng của công chúng.

Các di sản đang chuyển mình với phương thức bảo tồn và khai thác hiện đại, biến di sản thành tài sản, tạo ra giá trị kinh tế. Không chỉ riêng năm 2025, trước đó nhiều điểm đến như Nhà tù Hỏa Lò, Văn Miếu – Quốc Tử Giám, Hoàng thành Thăng Long hay làng gốm Bát Tràng đã triển khai hệ thống thuyết minh tự động đa ngôn ngữ, bán vé điện tử và cài đặt mã QR tại các điểm tham quan.

Di sản “cất lời” trong không gian công nghệ

Ngày 30/12, tại Khu Di sản Hoàng thành Thăng Long, Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long – Hà Nội phối hợp cùng Tập đoàn Vietsoftpro chính thức khai trương vở diễn “Kinh đô Thăng Long” bằng công nghệ 3D mapping và ra mắt không gian trải nghiệm số. Đây là hoạt động cụ thể triển khai Nghị quyết của Thành ủy Hà Nội về chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa, đồng thời thể hiện vai trò, trách nhiệm của thành phố trong công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản thông qua sự kết hợp hài hòa giữa truyền thống và công nghệ hiện đại.

Trong chuỗi chương trình chào đón năm mới 2026, Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội phối hợp với Công ty Vietsoftpro và các đơn vị liên quan ra mắt Không gian triển lãm số “Hà Nội rạng rỡ - Ánh sáng và Di sản” tại Nhà triển lãm 93 Đinh Tiên Hoàng (phường Hoàn Kiếm, Hà Nội). Sự kiện nhằm đổi mới phương thức tiếp cận, bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa Thăng Long – Hà Nội thông qua ứng dụng công nghệ số kết hợp nghệ thuật đương đại.

Nhân dịp kỷ niệm 115 năm khánh thành Nhà hát Lớn Hà Nội, Ban Giám đốc Nhà hát tổ chức chương trình nghệ thuật đặc biệt “115 năm Nhà hát kể chuyện – Di sản cất lời bằng ánh sáng và công nghệ”. Sự kiện không chỉ là hoạt động nghệ thuật đơn thuần mà còn đánh dấu bước chuyển quan trọng: đưa Nhà hát Lớn từ một công trình kiến trúc để chiêm ngưỡng trở thành không gian trải nghiệm tương tác, nơi di sản được “kể chuyện” bằng ngôn ngữ công nghệ.

Trước đó, dịp kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9, không gian Hồ Hoàn Kiếm và Đền Ngọc Sơn được khoác lên diện mạo mới nhờ hệ thống chiếu sáng hiện đại. Công nghệ ánh sáng không chỉ tạo hiệu ứng thị giác sinh động mà còn giữ nguyên vẻ đẹp kiến trúc và hình thái nguyên bản của hồ Gươm. Không gian chiếu sáng này tiếp tục trở thành sản phẩm du lịch hấp dẫn dịp Tết Dương lịch 2026, mở ra triển vọng kiến tạo những không gian văn hóa vừa giàu bản sắc vừa hiện đại cho Thủ đô.

Ứng dụng công nghệ số trong khai thác di sản đang trở thành lựa chọn tất yếu nhằm thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa Hà Nội. Đầu tháng 12/2025, tại Đền Quán Thánh, Hà Nội, dự án “Các hành trình du lịch di sản trong thành phố Hà Nội” đã chính thức được giới thiệu tới công chúng. Đây là sáng kiến thuộc khuôn khổ dự án FEF-R Patrimoine, do Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) phối hợp Viện Viễn Đông Bác Cổ Pháp và Tổ chức Đại học Pháp triển khai, dưới sự hỗ trợ của Đại sứ quán Pháp và Viện Pháp tại Việt Nam.

Dự án với bốn hành trình du lịch di sản, gắn với bốn dòng tín ngưỡng quan trọng trong đời sống tinh thần của người Việt, không chỉ kết nối 28 di tích tiêu biểu, mà còn mở ra cách tiếp cận quá khứ bằng công nghệ số. Di sản Thăng Long nay được “đánh thức” qua bản đồ tương tác, mã QR và ứng dụng H-Heritage, cho phép người dùng khám phá lịch sử bằng điện thoại thông minh. Đây là minh chứng sinh động cho hợp tác văn hóa – đổi mới sáng tạo giữa hai nước, góp phần đưa di sản đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ.