Công nghệ “đánh thức” di sản tại Lễ hội Cổ Loa Xuân Bính Ngọ 2026

Trong hai ngày 21 - 22/2 (tức mùng 5 - 6 tháng Giêng năm Bính Ngọ), tại đền thờ An Dương Vương thuộc Khu di tích quốc gia đặc biệt Cổ Loa (xã Đông Anh, Hà Nội), Lễ hội truyền thống Cổ Loa Xuân Bính Ngọ 2026 chính thức được tổ chức, mở màn mùa lễ hội đầu năm với điểm nhấn đặc biệt là ứng dụng công nghệ số vào không gian di sản.

Năm nay ghi dấu ấn mới khi lần đầu tiên mô hình “Không gian Di tích - Lễ hội truyền thống số” được ra mắt và vận hành thí điểm. Sự kết hợp giữa nghi lễ linh thiêng và trải nghiệm công nghệ hiện đại đã thu hút đông đảo người dân, du khách tham gia, tạo nên diện mạo mới cho một lễ hội có lịch sử hàng nghìn năm.

Trước lễ khai mạc, các lãnh đạo và đại biểu đã dâng hương tại đền thờ Vua An Dương Vương - vị vua lập nên nước Âu Lạc, xây thành Cổ Loa cách đây hơn 2.300 năm. Theo sử liệu, sau khi đánh bại quân Tần, Thục Phán lên ngôi, thống nhất Âu Việt và Lạc Việt, chọn Cổ Loa làm kinh đô với cấu trúc thành lũy độc đáo, đặt nền móng cho nhà nước đầu tiên của người Việt. Trải qua bao biến thiên, Cổ Loa vẫn là biểu tượng của tinh thần độc lập, tự cường và niềm tự hào của Thủ đô.

Lễ hội Cổ Loa có sự tham gia của nhiều thế hệ, từ người cao tuổi đến thanh thiếu nhi, với đầy đủ các giới và sự góp mặt của Bát xã Loa Thành xưa - nay gồm nhiều làng thuộc các xã của huyện Đông Anh cũ - tạo thành lễ hội vùng, thu hút hàng nghìn người dự hội. Lễ hội tồn tại hàng nghìn năm, góp phần giáo dục lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc và đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, được nhân dân Cổ Loa gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Theo dân gian, mùng 6 tháng Giêng là ngày vua An Dương Vương nhập cung; đến mùng 9 tháng Giêng tổ chức Lễ đăng quang và khao quân. Lễ hội lấy ngày vua nhập cung làm chính hội. Bát xã Loa Thành cùng rước kiệu về đền Cổ Loa để thờ phụng, cúng tế đức vua; sau đó các làng rước kiệu về địa phương mình và tổ chức lễ hội riêng. Đến ngày 18 tháng Giêng, lễ hội chính thức khép lại.

Nghi thức tế lễ tại Lễ hội Cổ Loa 2026. Ảnh: Phan Phương/TTXVN

Lễ hội gồm hai phần: lễ và hội. Phần lễ nổi bật nhất là nghi thức rước kiệu vào đền An Dương Vương. Đoàn kiệu xuất phát từ đền Thượng, vòng quanh Giếng Ngọc, theo đường chân thành Nội tới đình Ngự Triều. Trong ngày hội, các làng thuộc Bát xã Loa Thành ra đón Đoàn tế lễ làng Quậy; làng Quậy thực hiện nghi thức đọc “Mật khẩn” ở chiếu trên. Phần tế hội đồng kéo dài khoảng hai giờ, trải qua 67 lần xướng, thể hiện sự trang nghiêm và chuẩn mực nghi lễ cổ truyền.

Phần hội diễn ra sôi động với múa rối nước, hát quan họ tại Giếng Ngọc, các trò chơi dân gian như đu tiên, cờ người, đấu vật, bắn nỏ… cùng nhiều hoạt động văn hóa - thể thao, biểu diễn nghệ thuật truyền thống và trưng bày sản phẩm OCOP, góp phần tôn vinh giá trị lịch sử, văn hóa của vùng đất Cổ Loa.

Điểm khác biệt của mùa lễ hội năm nay là việc tích hợp mạnh mẽ công nghệ vào tổ chức và quảng bá. Trong khuôn viên lễ hội, Không gian Di sản số và Lễ hội truyền thống số gồm ba khu trải nghiệm: thực tế ảo 3D 360 độ, trình chiếu hologram 3D và khu VR tại Giếng Ngọc. Du khách có thể đeo kính VR để tham quan toàn bộ quần thể di tích dưới góc nhìn 360 độ, khám phá câu chuyện xây thành, truyền thuyết nỏ thần, các hiện vật được số hóa 3D; đồng thời quét mã QR để truy cập thông tin lịch sử, kiến trúc và phim tài liệu về lễ hội.

Việc ứng dụng công nghệ không làm phai nhạt tính thiêng của nghi lễ mà còn giúp di sản đến gần hơn với thế hệ trẻ. Nhiều gia đình đưa con em tới trải nghiệm không gian số để tìm hiểu truyền thuyết Mỵ Châu - Trọng Thủy, câu chuyện xây thành của An Dương Vương, từ đó nâng cao nhận thức lịch sử và trách nhiệm bảo tồn.

Theo lãnh đạo địa phương, số hóa lễ hội là bước đi cụ thể trong tiến trình chuyển đổi số toàn diện, lấy bảo tồn và phát huy di sản làm trọng tâm cho phát triển văn hóa - du lịch thông minh. Việc xây dựng chính quyền điện tử, nâng cao hiệu quả quản lý và đầu tư trùng tu, tôn tạo các hạng mục trọng điểm tại di tích Cổ Loa đang được đẩy mạnh, hướng tới mục tiêu đưa nơi đây trở thành điểm đến hấp dẫn trong chuỗi giá trị công nghiệp văn hóa Thủ đô.

Lễ hội Cổ Loa Xuân Bính Ngọ 2026 vì thế không chỉ là sự kiện văn hóa đầu năm mà còn là dấu mốc cho sự giao thoa giữa truyền thống và công nghệ - nơi quá khứ và hiện tại gặp nhau, mở ra một giai đoạn phát triển mới cho vùng đất di sản Cổ Loa.