'Công chúa Ếch' Eileen Gu: Biểu tượng đặc biệt của Olympic mùa Đông

Từ những sườn núi phủ tuyết ở San Francisco đến đỉnh vinh quang Olympic Bắc Kinh 2022, hành trình vươn lên của Eileen Gu (Gu Ailing hay Cốc Ái Lăng) mang dáng dấp của một hiện tượng lịch sử.

Nhưng cô không chỉ là 1 vận động viên trượt tuyết tự do xuất sắc - Eileen Gu đã trở thành biểu tượng toàn cầu, nơi thể thao, thời trang và thương mại giao thoa mạnh mẽ.

Cỗ máy kiếm tiền của Olympic mùa Đông

Trong danh sách những nữ vận động viên có thu nhập cao nhất thế giới năm 2025 do Forbes công bố, sự xuất hiện của Eileen Gu được xem là một dị biệt hiếm hoi. Giữa những "gã khổng lồ" của quần vợt nữ như Coco Gauff, Aryna Sabalenka hay Iga Swiatek, một vận động viên trượt tuyết tự do - môn thể thao vốn không phổ biến toàn cầu, lại sở hữu mức thu nhập lên tới 23,1 triệu USD, con số khiến ngay cả nhiều ngôi sao thể thao chuyên nghiệp cũng phải ngước nhìn.

Điều đáng nói hơn cả nằm ở cấu trúc nguồn thu. Trong tổng số tiền khổng lồ ấy, Eileen Gu chỉ kiếm được khoảng 100.000 USD trực tiếp từ thi đấu trượt tuyết. Phần còn lại - hơn 23 triệu USD, đến từ các hợp đồng quảng cáo, thời trang và thương mại ngoài sân đấu.

Theo Forbes, Eileen Gu đứng trên hàng loạt tên tuổi lớn của thể thao nữ thế giới như Naomi Osaka, Madison Keys hay Caitlin Clark. Nữ VĐV Olympic mùa Đông tiếp theo trong danh sách - huyền thoại Lindsey Vonn, chỉ xếp đồng hạng 18 và kém Gu tới 15 triệu USD thu nhập.

Sinh ra và lớn lên tại Mỹ nhưng đại diện cho Trung Quốc, Gu có lợi thế lớn khi thu hút được 2 thị trường khổng lồ. Danh sách đối tác của Gu trải dài từ các thương hiệu phương Tây như Porsche, Red Bull, IWC Schaffhausen cho tới những "ông lớn" Trung Quốc như Anta Sports, Bosideng, Mengniu Dairy, Luckin Coffee và mới nhất là TCL.

Gu hiện là người mẫu độc quyền của IMG, từng sải bước trên sàn diễn của Victoria's Secret, Louis Vuitton và xuất hiện trên hàng loạt tạp chí thời trang lớn. Theo các chuyên gia, việc phần lớn thu nhập của Gu đến từ quảng cáo là điều dễ hiểu, trong bối cảnh mức độ phủ sóng truyền thông của thể thao nữ tăng nhanh hơn nhiều so với tiền thưởng và lương thi đấu.

Josh Hershman, Giám đốc điều hành toàn cầu của công ty tiếp thị thể thao Ten Toes, nhận định Eileen Gu là một "cơn bão hoàn hảo" về mặt thương mại. "Cô ấy có sức hút ngôi sao tương đương những tên tuổi lớn nhất trong thể thao, và ngân sách mà các thương hiệu chi cho người đại diện không phụ thuộc vào việc đó là đội nam hay đội nữ", Hershman nói.

Tính đến đầu năm 2026, Gu có hơn 7 triệu người theo dõi trên Weibo, nhiều hơn Instagram khoảng 5 triệu. Ngoài hình ảnh hào nhoáng trên sàn diễn thời trang, Gu xây dựng hình ảnh gần gũi với giới trẻ qua những dòng nhật ký viết tay, video sinh hoạt đời thường và quá trình tập luyện khắc nghiệt. Cô từng gây sốt với video làm bài tập ở Stanford, vừa ngồi trang điểm trước buổi chụp hình...

Dù sở hữu giá trị thương mại khổng lồ, Gu khẳng định huy chương vẫn là mục tiêu lớn nhất. "Tôi tập luyện như thể chưa từng chiến thắng và thi đấu như thể chưa từng thất bại", cô nói sau chiến thắng World Cup tại Trung Quốc cuối năm 2025.

Những tranh cãi chưa hồi kết

Eileen Gu sinh ngày 3/9/2003 tại San Francisco (Mỹ) trong một gia đình ưu tú, mẹ là cử nhân Đại học Bắc Kinh lấy bằng MBA tại Đại học Stanford, cha tốt nghiệp Harvard. Sau khi cha mẹ ly hôn, Eileen được mẹ nuôi dưỡng. Sau đó, bà ngoại của cô, kỹ sư cao cấp của Bộ Giao thông Vận tải Trung Quốc cũng chuyển đến Mỹ để giúp nuôi dạy cô.

Ban đầu, mẹ Eileen Gu, bà Yan Gu không muốn con gái mình theo học trượt tuyết chuyên nghiệp vì nhận thấy sự nguy hiểm của môn thể thao này. Nhưng khi thấy con gái thể hiện niềm đam mê, bà đã dành thời gian chở con đến các công viên trượt tuyết vào mỗi cuối tuần và trong kỳ nghỉ suốt nhiều năm. Năm 2019, khi mới 15 tuổi, Eileen Gu chính thức tuyên bố khoác áo tuyển Trung Quốc với mục tiêu truyền cảm hứng cho các bé gái châu Á theo đuổi thể thao mùa Đông.

Tài năng của Gu bùng nổ tại Olympic mùa Đông Bắc Kinh 2022, nơi cô giành 3 huy chương trong một kỳ Thế vận hội - 2 HCV ở big air và halfpipe, cùng HCB slopestyle. Cô cũng trở thành VĐV trẻ nhất vô địch trong lịch sử bộ môn, gây chấn động với những kỹ thuật đỉnh cao như cú forward double cork 1440.

Tại Trung Quốc, hình ảnh của Eileen Gu xuất hiện dày đặc trên các bảng quảng cáo và bìa tạp chí. Cô được truyền thông trong nước ca ngợi nhờ tài năng, sắc đẹp lẫn khả năng nói tiếng Quan thoại lưu loát. Trên mạng xã hội Trung Quốc, Gu được người hâm mộ trìu mến gọi là "Công chúa Ếch" - biệt danh xuất phát từ chiếc mũ bảo hiểm màu xanh lá cô từng đội khi thi đấu.

Dẫu vậy, lựa chọn đại diện cho Trung Quốc của Eileen Gu bị soi xét đặc biệt gay gắt do quốc gia này không cho phép song tịch. Gu nhiều lần bảo vệ quyết định của mình nhưng tránh trả lời trực diện về vấn đề quốc tịch. Tại Olympic Bắc Kinh 2022, cô từng khẳng định: "Tôi vừa là người Mỹ, vừa là người Trung Quốc". Khi được hỏi về màu hộ chiếu, cô đáp: "Tôi không hiểu vì sao điều đó lại quan trọng".

Ủy ban Olympic quốc tế (IOC) xác nhận với AFP rằng Eileen Gu đủ điều kiện đại diện cho Trung Quốc và sở hữu hộ chiếu Trung Quốc. Tuy nhiên, việc cô có còn giữ quốc tịch Mỹ hay không chỉ mình Gu biết rõ.

Gu, hiện theo học tại Đại học Stanford, khẳng định mục tiêu lớn nhất của cô từ trước đến nay vẫn là quảng bá cho môn thể thao trượt tuyết tự do, chưa từng đại diện cho Trung Quốc vì tiền. "Nếu mọi người chỉ muốn chú ý đến những khía cạnh khác, điều đó thực sự khiến tôi rất buồn", Gu nói hồi tháng 12, gần 4 năm sau khi cô giành HCV trên chính ngọn núi gần Bắc Kinh.

Olympic mùa Đông 2026 - Thử thách sự trưởng thành

Phía sau ánh hào quang là một hành trình sinh tử ít người biết. Eileen Gu từng đứng trước ranh giới mong manh giữa sự sống và cái chết sau một tai nạn nghiêm trọng tại Winter X Games tổ chức ở Aspen (Mỹ) hồi tháng 1/2025.

Theo trang Sohu, trong lượt thi thứ 4 của chung kết slopestyle, Gu thất bại khi thực hiện một động tác xoay trên không có độ khó cực cao. Cú tiếp đất lỗi khiến cô đập đầu mạnh xuống mặt sân, rơi vào trạng thái hôn mê khoảng 5 phút và xuất hiện triệu chứng co giật giống động kinh.

Dù đội ngũ y tế lập tức có mặt, Gu gặp khó khăn trong hô hấp và chỉ có thể tỉnh lại sau các biện pháp cấp cứu khẩn cấp. Chẩn đoán sau đó cho thấy cô bị xuất huyết não, chấn thương đe dọa trực tiếp đến tính mạng lẫn sự nghiệp thi đấu đỉnh cao.

Tai nạn buộc Gu bước vào quá trình phục hồi kéo dài 10 tháng, với cường độ tập luyện và vật lý trị liệu lên tới 10 tiếng mỗi ngày. Nỗ lực phi thường ấy đã được đền đáp. Tháng 12/2025, Gu giành chiến thắng tại giải Snow League tổ chức ở Trương Gia Khẩu (Trung Quốc). Một tháng sau, cô tiếp tục đăng quang chặng FIS World Cup tại Laax (Thụy Sĩ), nâng tổng số danh hiệu World Cup lên 20.

Tại Olympic mùa Đông Milano-Cortina 2026, Eileen Gu không còn là cô gái 18 tuổi bùng nổ tại Bắc Kinh. Ở tuổi 22, cô trở lại Olympic với một tâm thế khác: Tham vọng đi cùng sự tỉnh táo và tiết chế. Gu thừa nhận: "Đối thủ lớn nhất của tôi luôn là chính bản thân mình". Trong khi nhiều VĐV quốc tế sẵn sàng mạo hiểm với những kỹ thuật cực đoan, Gu lựa chọn con đường ổn định hơn, hoàn thiện kỹ thuật, trau chuốt chi tiết và kiểm soát rủi ro.

Kinh nghiệm và chấn thương đã thay đổi cách Gu nhìn nhận rủi ro. "Trước kia, tôi sẽ cố gắng bằng mọi giá. Bây giờ, tôi học cách dừng lại đúng lúc. Tại Olympic 2026, chỉ riêng việc đứng được trên sàn thi đấu đã là một chiến thắng".

Eileen Gu được tờ The Athletic đưa vào danh sách 26 ngôi sao quốc tế đáng chú ý nhất tại Olympic mùa Đông 2026, nơi cô đặt mục tiêu giành 3 HCV ở các nội dung big air, halfpipe và slopestyle.

Nhưng với cá nhân Eileen Gu, Olympic Milano-Cortina 2026 không chỉ là cuộc đua huy chương. Đó là hành trình của sự trưởng thành, nơi mỗi cú trượt hoàn hảo không chỉ được chấm bằng điểm số, mà còn bằng sự kiểm soát, bản lĩnh và chiều sâu - những giá trị làm nên một biểu tượng Olympic đặc biệt của thời đại mới.

Cẩm Oanh