Xoắn tinh hoàn: "Sát thủ thầm lặng" và cuộc chạy đua trong 6 giờ vàng để bảo vệ tương lai cho trẻ

Một cơn đau bụng tưởng chừng vô hại, sự e ngại của trẻ nhỏ, và những chẩn đoán ban đầu dễ gây nhầm lẫn... tất cả có thể dẫn đến hậu quả đau lòng là hoại tử và mất khả năng sinh sản vĩnh viễn. Ca cấp cứu ngoạn mục vừa qua tại Phú Thọ là hồi chuông cảnh tỉnh sâu sắc dành cho các bậc phụ huynh về căn bệnh "xoắn tinh hoàn" – nơi thời gian chính là sinh mạng.

Ngày 1/2/2026 vừa qua, Khoa Ngoại Nhi tổng hợp - Bệnh viện Sản Nhi tỉnh Phú Thọ đã tiếp nhận một trường hợp đặc biệt nghiêm trọng. Bệnh nhi C.V.Q.B (10 tuổi, trú tại xã Tam Nông) nhập viện trong tình trạng nguy cấp, đe dọa trực tiếp đến sức khỏe sinh sản trong tương lai. May mắn thay, nhờ sự can thiệp kịp thời và quyết đoán của đội ngũ y bác sĩ, sức khỏe của cậu bé đã được bảo toàn trong gang tấc.

Những triệu chứng "đánh lừa" của xoắn tinh hoàn

Câu chuyện của bé B. bắt đầu từ 3 ngày trước khi nhập viện. Trẻ xuất hiện những cơn đau bụng quặn từng cơn kèm theo buồn nôn. Đây là những triệu chứng rất phổ biến ở lứa tuổi học đường, dễ khiến gia đình và thậm chí cả nhân viên y tế tuyến cơ sở lầm tưởng với các bệnh lý về tiêu hóa hoặc rối loạn đường ruột thông thường. Do các triệu chứng ban đầu tập trung chủ yếu ở vùng bụng, trẻ đã được thăm khám và theo dõi tại địa phương theo hướng điều trị nội khoa.

Tuy nhiên, "sát thủ thầm lặng" mang tên xoắn tinh hoàn vẫn âm thầm tiến triển. Đến ngày thứ 3, khi tình trạng không thuyên giảm mà xuất hiện thêm dấu hiệu sưng đau dữ dội tại vùng bìu, gia đình mới tá hỏa chuyển trẻ đến Bệnh viện Sản Nhi tỉnh Phú Thọ để điều trị chuyên sâu.

Tại đây, qua thăm khám lâm sàng kỹ lưỡng kết hợp với hình ảnh siêu âm Doppler, các bác sĩ đã nhanh chóng xác định trẻ mắc hội chứng bìu cấp, nghi ngờ xoắn tinh hoàn và lập tức chỉ định phẫu thuật khẩn cấp ngay trong ngày. Lúc này, cuộc chạy đua với thời gian để cứu lấy tinh hoàn cho bệnh nhi chính thức bắt đầu.

10 phút nghẹt thở trong phòng mổ 

Ca phẫu thuật diễn ra trong không khí căng thẳng. Khi kíp mổ tiếp cận được vị trí tổn thương, một cảnh tượng đáng lo ngại hiện ra: tinh hoàn của bệnh nhi đã bị xoắn tới một vòng rưỡi theo chiều kim đồng hồ. Do tình trạng xoắn kéo dài suốt 3 ngày, mạch máu nuôi dưỡng bị tắc nghẽn hoàn toàn, khiến tinh hoàn chuyển sang màu tím đen – dấu hiệu của sự thiếu máu cục bộ nghiêm trọng và nguy cơ hoại tử rất cao.

Các bác sĩ đã tiến hành tháo xoắn, kết hợp các biện pháp phong bế và ủ ấm bằng gạc chuyên dụng để kích thích mạch máu giãn nở. Cả kíp mổ nín thở theo dõi từng diễn biến nhỏ nhất của tình trạng tưới máu.

Và điều kỳ diệu đã đến. Sau khoảng 10 phút can thiệp tích cực, các mạch máu bắt đầu lưu thông trở lại. Màu tím đen chết chóc dần biến mất, thay vào đó là sắc hồng hào của sự sống trở lại trên nhu mô tinh hoàn. Ca phẫu thuật thành công tốt đẹp, bảo tồn được trọn vẹn tinh hoàn cho bệnh nhi.

Sau 3 ngày hậu phẫu, sức khỏe của bé B. đã hồi phục ổn định, vết mổ khô, trẻ tỉnh táo và đang được chăm sóc tích cực tại Khoa Ngoại Nhi tổng hợp.

Đừng để sự thiếu hiểu biết cướp đi tương lai của trẻ

Trao đổi về ca bệnh này, ThS. Nguyễn Đức Lân – Trưởng khoa Ngoại Nhi tổng hợp, Bệnh viện Sản Nhi tỉnh Phú Thọ nhấn mạnh: "Xoắn tinh hoàn là một bệnh lý cấp cứu ngoại khoa nam học đặc biệt nguy hiểm. Tình trạng này xảy ra khi cuống của tinh hoàn bị xoắn quanh trục, gây tắc nghẽn mạch máu nuôi dưỡng, dẫn đến hoại tử nhanh chóng nếu không được tháo xoắn kịp thời."

Bác sĩ Lân cũng cảnh báo, bệnh lý này thường gặp ở hai nhóm đối tượng chính: trẻ sơ sinh (dưới 1 tuổi) và lứa tuổi thanh thiếu niên (đang dậy thì). Đặc biệt ở lứa tuổi dậy thì, do tâm lý e ngại, xấu hổ khi gặp vấn đề ở vùng kín, trẻ thường giấu bệnh, dẫn đến việc phát hiện muộn và hậu quả đáng tiếc.

Để tránh những bi kịch không đáng có, phụ huynh cần đặc biệt "thuộc lòng" các dấu hiệu nhận biết sau:

Đau đột ngột: Trẻ kêu đau dữ dội tại vùng bìu, cơn đau có thể lan lên vùng bẹn hoặc bụng dưới.

Biến đổi tại chỗ: Bìu sưng to, căng nề, da bìu đỏ hoặc chuyển sang màu tím tái.

Triệu chứng "đánh lừa": Đau bụng quặn, buồn nôn và nôn. Đây là dấu hiệu phản xạ thần kinh dễ khiến nhầm lẫn với ngộ độc thức ăn hoặc viêm ruột thừa.

Vị trí bất thường: Khi quan sát, tinh hoàn bên bị xoắn thường bị co rút, treo cao hơn so với bên lành.

"Thời gian vàng" – Yếu tố quyết định trong điều trị xoắn tinh hoàn

Trong y khoa, đặc biệt là với bệnh lý xoắn tinh hoàn, khái niệm "thời gian vàng" mang tính chất quyết định tất cả. Các nghiên cứu và số liệu chuyên môn đã chỉ ra quy luật khắc nghiệt của căn bệnh này:

Trong 6-8 giờ đầu: Nếu được phẫu thuật tháo xoắn, tỷ lệ cứu sống tinh hoàn lên tới 100%.

Sau 12 giờ: Tỷ lệ thành công giảm mạnh, chỉ còn khoảng 50%.

Sau 24 giờ: Khả năng bảo tồn gần như không còn (dưới 10%). Lúc này, bác sĩ buộc phải cắt bỏ tinh hoàn hoại tử để tránh nhiễm trùng lan rộng, ảnh hưởng vĩnh viễn đến khả năng sinh sản và tâm lý của trẻ sau này.

Trường hợp của bé B. là một ví dụ điển hình cho thấy ranh giới mong manh giữa việc "giữ được" và "mất đi". Dù nhập viện muộn hơn so với khung giờ vàng lý tưởng, nhưng nhờ sự chuyển tuyến kịp thời khi có dấu hiệu sưng bìu và trình độ chuyên môn của các bác sĩ Bệnh viện Sản Nhi tỉnh Phú Thọ, may mắn đã mỉm cười với em.

Qua đây, các bác sĩ đưa ra khuyến cáo khẩn thiết: Khi trẻ em, đặc biệt là bé trai, có biểu hiện đau bụng bất thường kèm theo sưng đau vùng kín, phụ huynh tuyệt đối không tự ý mua thuốc giảm đau hay điều trị tại nhà. Hãy gạt bỏ tâm lý chủ quan, đưa trẻ đến ngay các cơ sở y tế có chuyên khoa Ngoại nhi để được thăm khám. Một chút chậm trễ, e ngại của người lớn có thể phải đánh đổi bằng cả tương lai làm cha của con trẻ sau này.