Góc chiến thuật: HLV Tây Ban Nha giúp U23 Trung Quốc bất bại 91% dù cầm bóng dưới 30%, U23 Việt Nam cần cảnh giác

U23 Việt Nam sẽ phải cảnh giác với lối chơi cầm bóng dưới 30% của U23 Trung Quốc ở trận bán kết ở VCK U23 châu Á 2026.

Lối đá phòng ngự của HLV Antonio Puche có thể không đẹp mắt, nhưng được cho là con đường khả dĩ nhất để giúp đội tuyển U23 Trung Quốc giành chiến thắng. Từ giải U20 châu Á đến U23 châu Á, đội bóng của HLV Antonio Puche có 4/8 trận kiểm soát bóng dưới 30%. Tuy nhiên, nhờ hệ thống phòng ngự ở trình độ cao, họ buộc đối thủ chỉ có thể tạo ra mối đe dọa bằng các quả tạt cánh hoặc những cú sút xa, và thủ môn Li Hao không hề phải chiến đấu một mình.

3 năm trước, HLV Antonio Puche đã thiết lập lối đá phòng ngự cho tuyển trẻ Trung Quốc

Sinh tháng 8/1972, HLV Antonio chỉ có quãng thời gian ngắn thi đấu tại La Liga, trước khi gắn bó lâu dài với Segunda División và Segunda División B. Ông tuyên bố giải nghệ chỉ một tháng trước sinh nhật lần thứ 39.

Sau khi treo giày, ông Antonio làm trợ lý HLV cho nhiều đội bóng tại giải hạng Hai Tây Ban Nha. Năm 46 tuổi, ông quyết định sang Trung Quốc tiếp quản các đội tuyển trẻ quốc gia. Năm 2019, Antonio dẫn dắt đội U15 giành quyền vào vòng chung kết U16 châu Á lần đầu tiên sau 6 năm. Bốn năm sau, vào năm 2023, Antonio đưa chính lứa cầu thủ này lọt vào tứ kết U20 châu Á, thành tích mà bóng đá trẻ Trung Quốc đã chờ đợi suốt 9 năm.

Lần này, việc đưa đội tuyển U23 Trung Quốc U23 vào bán kết U23 châu Á 2026 được xem là cột mốc lịch sử. Trước đó, thành tích tốt nhất của Trung Quốc tại U23 châu Á chỉ là giành 3 điểm ở vòng bảng và chưa từng vượt qua vòng knock-out. Đáng chú ý, các đội bóng của HLV Antonio từ trước đến nay chưa bao giờ ưu tiên kiểm soát bóng. 3 năm trước tại VCK U20 châu Á, đội của ông có 3/4 trận kiểm soát bóng dưới 25%, một con số thấp tới mức đáng kinh ngạc.

Dù các đối thủ khi đó là các tuyển trẻ Nhật Bản, Saudi Arabia và Hàn Quốc, điều này vẫn cho thấy Antonio không mấy quan tâm đến việc kiểm soát nhịp độ trận đấu.

Tất nhiên, điều đó không có nghĩa HLV Antonio từ bỏ tấn công. Ông luôn kiên trì sử dụng hai tiền đạo. Ngay cả khi chỉ cầm bóng 24%, đội vẫn tung ra 8 cú sút (ghi 2 bàn) trước Saudi Arabia, đồng thời đều là đội ghi bàn mở tỷ số trong các trận gặp tuyển trẻ Nhật Bản và Hàn Quốc.

HLV Antonio thực sự không ưa kiểm soát bóng, bất kể đối thủ là ai. Ở VCK U20 châu Á trước đó, khi gặp Kyrgyzstan, đội của ông cũng chỉ đạt 32,5% kiểm soát bóng, hòa 1-1 và đi tiếp với ngôi nhì bảng.

Điều này lý giải vì sao tại vòng loại U23 châu Á, đội tuyển U23 Trung Quốc chỉ thắng sát nút Timor-Leste 2-1 và hứng chịu nhiều chỉ trích, nhưng đó chính là phong cách quen thuộc của Antonio. Ông được cho là không có sở trường tổ chức tấn công, vì vậy đội bóng thường chơi rất tốt trước các đối thủ mạnh nhưng lại gặp khó khăn trước các đội yếu.

Thành thạo bóng chết và phản công, chỉ cho đối thủ tạt cánh và sút xa

Ở VCK U20 châu Á trước đây, đội tuyển trẻ do Antonio dẫn dắt thường luân phiên sử dụng sơ đồ 5 hậu vệ và 4 hậu vệ. 

Điểm tương đồng với VCK U23 châu Á lần này là vai trò của các wing-back. Hu Hetao thường xuyên chơi như một tiền vệ cánh hoặc cầu thủ chạy cánh. Ba năm trước, Baihelamu thường lùi rất sâu để hỗ trợ phòng ngự, nhưng ngay cả như vậy, đội vẫn kiên trì giữ hai tiền đạo để tìm kiếm cơ hội phản công.

Tại VCK U23 châu Á lần này, bàn thắng duy nhất của U23 Trung Quốc đến từ một tình huống cố định. 3 năm trước ở VCK U20 châu Á, trong trận mở màn gặp Nhật Bản, các cầu thủ trẻ Trung Quốc cũng ghi bàn bằng một cú đánh đầu sau quả phạt góc.

Đây có thể xem là "dấu ấn cá nhân" của ông Antonio. Dĩ nhiên, phần lớn các HLV thiên về phòng ngự trong bóng đá hiện đại đều đặc biệt coi trọng các tình huống cố định, một cách hiệu quả để ghi bàn.

Trong số những cầu thủ được HLV Antonio dẫn dắt từ nhỏ và được ông tin tưởng nhất, 4 cái tên quan trọng là: thủ môn Li Hao, tiền vệ trụ Xu Bin, hậu vệ biên (wing-back) Hu Hetao và trung phong Baihelamu.

Trong đó, Li Hao và Baihelamu giữ vai trò then chốt (Hu Hetao là mắt xích linh hoạt trong việc chuyển đổi sơ đồ và vị trí). Với Baihelamu trên sân, yêu cầu cho tuyến giữa phải dâng cao được giảm đáng kể, giúp các tiền vệ có thêm năng lượng cho các pha tranh chấp phòng ngự.

Tại VCK U20 châu Á, nhờ pha cắt bóng của Baihelamu tạo ra phản công, cầu thủ chạy cánh Aifelding (U20, vai trò sau này được Wang Yudong đảm nhiệm ở U23) kiến tạo để Mutalifu ghi bàn, xuyên thủng hàng thủ Saudi Arabia và mang về chiến thắng duy nhất của đội tại giải đấu đó.

Ở vòng knock-out, đội U20 Trung Quốc từng dẫn trước Hàn Quốc nhưng không thể giữ vững lợi thế. Trong hiệp phụ, họ để lọt lưới hai bàn và bị loại. Ở trận đấu đó, đội tuyển trẻ Trung Quốc chỉ kiểm soát bóng 23,6% nhưng vẫn tung ra 6 cú sút, đúng với điểm mạnh của Antonio: phòng ngự vững chắc nhưng vẫn duy trì khả năng phản công.

Tuy nhiên, hệ thống 5 hậu vệ với hai tiền đạo cũng có điểm yếu: nếu các tiền đạo không lùi về kịp thời hoặc thể lực toàn đội suy giảm, đối thủ sẽ dễ có cơ hội sút xa hoặc khai thác các tình huống tạt bóng, phạt góc.

Ở trận ra quân VCK U20 châu Á 2023 gặp Nhật Bản, Trung Quốc thua 1-2, phần lớn vì Nhật Bản tung vào sân một tiền đạo cao to, liên tục khai thác bóng bổng để ghi hai bàn và kiếm được một quả phạt đền (bị Li Hao cản phá).

Thường kiểm soát bóng dưới 30%, nhưng tỷ lệ bất bại lên tới 91%

Như đã đề cập, khi HLV Antonio dẫn dắt đội U20 Trung Quốc, tỷ lệ kiểm soát bóng của đội hầu như luôn dưới 40%, và trong 3/4 trận là dưới 25%.

Khi HLV người Tây Ban Nha tiếp quản U23 Trung Quốc, con số này không thay đổi nhiều. Tại VCK U23 châu Á lần này, U23 Trung Quốc chỉ đạt khoảng 36% kiểm soát bóng. Sự cải thiện đến từ việc nhiều cầu thủ đã thi đấu tại Chinese Super League, giúp họ không thua kém về thể lực.

Bên cạnh đó, giải đấu lần này không thuộc lứa Olympic, nên nhiều đối thủ không triệu tập các cầu thủ đang thi đấu ở nước ngoài. Uzbekistan thậm chí sử dụng lứa cầu thủ kế cận, phần lớn trong độ tuổi 19–21.

Dẫu vậy, thành tích tổng thể của HLV Antonio vẫn rất đáng được ghi nhận: 23 trận, thắng 14, hòa 7, thua 2, tỷ lệ bất bại lên tới 91,3%. Vì thế, dù chiến thuật của ông thường bị CĐV và truyền thông nghi ngờ, nhưng khi nhìn vào kết quả, gần như không ai có thể phủ nhận.

Từ các giải U16 châu Á, U19 châu Á cho tới VCK U23 châu Á 2026, các đội bóng của Antonio đều đạt thành tích tốt nhất trong vòng 10 năm qua.

Không chỉ phòng ngự tốt, đội còn đủ khả năng gây sức ép lên khung thành đối phương. Trước bàn thắng của Peng Xiao, tình huống bóng chết của Wang Yudong đã tạo ra một cơ hội rất rõ ràng.

Bàn thắng đó không phải ngẫu nhiên; nó có quy luật, thậm chí hoàn toàn có thể được tái hiện trong tương lai.

Ngoài ra, dưới thời HLV Antonio, lứa cầu thủ này chỉ thua 2/23 trận, còn lại là 14 chiến thắng và 7 trận hòa.

Chuỗi trận này bao gồm: 2 chiến thắng trước tuyển trẻ Hàn Quốc; 2 thắng, một thua trước tuyển trẻ Iran; 1 thắng, 1 hòa trước tuyển trẻ Australia; một chiến thắng trước Saudi Arabia; và 4 trận hòa với Uzbekistan (bao gồm cả chiến thắng ở loạt luân lưu).

U23 Trung Quốc chỉ cho phép đối phương sút xa và tạt bóng

Trong quá khứ, đội tuyển quốc gia Trung Quốc đã quá nhiều lần bị đối thủ xuyên thủng một cách dễ dàng. HLV Antonio có thể trụ vững được là bởi ông đầu tư rất nhiều công sức vào từng chi tiết nhỏ.

Đội bóng của HLV Antonio bảo vệ cực kỳ tốt các pha bóng sệt ở khu vực gần vòng cấm, gần như không cho đối thủ bất kỳ cơ hội rõ ràng nào.

Một mặt, các tiền vệ, hậu vệ biên và trung vệ phối hợp chặt chẽ để bịt kín không gian hai cánh; mặt khác, tiền vệ phòng ngự Xu Bin có những pha bọc lót kịp thời. Điều này khiến đối phương hầu như không thể tạo ra tình huống một đối một hay thực hiện các pha bật nhả xâm nhập vòng cấm. Kết quả là họ chỉ còn hai lựa chọn: sút xa hoặc tạt bóng.

Trước các cầu thủ chạy cánh, tiền vệ của đội sẽ dâng cao ép thẳng ra sát đường biên, phối hợp với hậu vệ biên tạo thành thế "kẹp góc", trong khi các trung vệ phía sau cũng chủ động lệch ra để che kín khoảng trống trong vòng cấm, ngăn đối phương xâm nhập từ phía sau.

Ngay cả ở khu vực trước vòng cấm, phạm vi hoạt động của Xu Bin cũng rất rộng. Anh luôn chơi quyết liệt, kiểm soát chặt những cầu thủ không có bóng, không cho họ dễ dàng thoát khỏi vòng vây.

Tình huống phòng ngự này mang tính điển hình. Xu Bin lập tức áp sát, không cho đối phương xoay người, buộc họ phải chuyền bóng trở lại biên. Ngay sau đó, Wang Bohao, tiền vệ vừa vào sân từ ghế dự bị, lập tức theo kèm sát, tận dụng lợi thế thể lực và sức bền để phá nhịp tấn công.

Trong trận tứ kết gặp U23 Uzbekistan, HLV Antonio thực hiện tổng cộng 6 sự thay đổi người, thay toàn bộ 3 tiền vệ đá chính và 2 tiền đạo, chỉ giữ lại 1 trung vệ. Mục tiêu của ông là duy trì hiệu quả phòng ngự ở khu vực biên và ngăn đối thủ tổ chức tấn công một cách dễ dàng.

Những pha cứu thua xuất thần của Li Hao tại VCK U23 châu Á lần này chủ yếu đến từ các tình huống đánh đầu sau quả tạt và những cú sút xa, đúng với sở trường kỹ thuật của anh.

Màn trình diễn xuất sắc của Li Hao cũng là kết quả trực tiếp từ chiến thuật mà HLV Antonio xây dựng.

Ba trung vệ cũng triển khai bóng

Trong hệ thống chiến thuật của HLV Antonio, ba trung vệ không chỉ làm nhiệm vụ phòng ngự mà còn đảm trách vai trò chuyển đổi trạng thái và khởi phát tấn công.

Việc sử dụng sơ đồ ba trung vệ giúp giảm áp lực cho tuyến giữa trong khâu đẩy cao đội hình và tổ chức tấn công. Trước đây, Antonio thường bố trí Liu Haofan đá ở vị trí trung tâm hàng thủ vì anh có khả năng tung những đường chuyền dài trực tiếp cho Baihelamu hoặc Wang Yudong.

Tuy nhiên, khi Wang Yudong chấn thương, nhiệm vụ triển khai bóng chủ yếu được giao cho hai trung vệ là Wumitijiang và He Yiran.

Ở một tình huống điển hình, khi Wumitijiang nhận bóng, tiền vệ phòng ngự Xu Bin lập tức dạt sang cánh phải, còn Yang Xi – vốn là hậu vệ cánh phải – dâng lên rất cao.

Dù HLV Antonio thường bị gắn mác là HLV "đổ bê tông", các đợt tấn công của đội bóng ông vẫn cho thấy sự nguy hiểm nhất định. Từ đường chuyền của Wumitijiang sang cho Mutalifu trả ngược, đến pha Yang Xi nhận bóng rồi tạt dài chính xác cho Baihelamu, các chuyển động và phối hợp đều đạt chất lượng cao.

Đó là lý do vì sao đội bóng của Antonio thường có tỷ lệ kiểm soát bóng rất thấp, nhiều trận dưới 25%, nhưng vẫn tạo ra được số cú sút đáng kể và những mối đe dọa nhất định.

Nguyên tắc này tiếp tục được thể hiện khi He Yiran, trung vệ lệch trái, bất ngờ tăng tốc thoát pressing sau khi nhận bóng và tung ra đường chọc khe. Khi các trung vệ có thể xử lý bóng như vậy, gánh nặng của tuyến giữa được giảm đi rõ rệt.

Trong khi đó, hai tiền đạo cao to và giàu tốc độ là Baihelamu và Wang Yudong sở hữu sức tấn công mạnh, có thể tạo ra mối đe dọa lớn bằng những phương án tương đối đơn giản.

Việc thay người của HLV Antonio cũng đáng chú ý

Theo thống kê, chiều cao trung bình của các cầu thủ đội nhà tại VCK U23 châu Á lần này đạt 181,96 cm, xấp xỉ 1,82 m, đứng thứ hai trong số các đội tham dự, chỉ sau U23 Iran.

Lựa chọn của HLV Antonio là hoàn toàn hợp lý: ông yêu cầu các cầu thủ tập trung vào tranh chấp thể lực và khả năng di chuyển không ngừng. Ở vòng bảng trước đó, ba vị trí tiền vệ (ngoại trừ tiền vệ trụ Xu Bin) được luân phiên bởi 5 cầu thủ khác nhau trong 5 đội hình xuất phát, tất cả nhằm đảm bảo cường độ vận động liên tục.

Trong trận tứ kết gặp U23 Uzbekistan, đội bóng thay toàn bộ 2 tiền đạo và 3 tiền vệ đá chính, dựa vào sức chạy để dần chiếm ưu thế khi trận đấu kéo dài. Dù U23 Trung Quốc áp đảo trong 90 phút đầu, thế trận trong hiệp phụ dần trở nên cân bằng 50/50.

Kuai Jiwen trên danh nghĩa là tiền đạo sau khi vào sân, nhưng anh thường xuyên lùi sâu về ngang hàng tiền vệ. Có thể nói Antonio vẫn kiên trì với sơ đồ 5-3-2 ở những thời khắc cuối, nhưng trên thực tế đội hình có thể chuyển đổi linh hoạt từ 5-3-2 sang 4-4-2, thậm chí thành 5-4-1 hay 5-5-0.

Tuy vậy, khi có cơ hội, hai tiền đạo dự bị cùng ba tiền vệ mới vào sân vẫn có thể thực hiện những pha bứt tốc và gây sức ép tốt hơn, qua đó tạo ra mối đe dọa.

Ở tình huống này, đối phương chuyển bóng ra biên. Tiền vệ đầu tiên trượt chân, nhưng Kuai Jiwen đã kịp lùi về hỗ trợ. Đồng thời, hậu vệ biên Hu Hetao và tiền vệ phòng ngự đứng vị trí hợp lý, khiến đối thủ khó có thể tiến xa hơn.

Những cú sút xa vội vàng thường bị chắn lại. Còn khi đối phương ném biên, Kuai Jiwen  – với thể lực sung mãn – có thể gây áp lực bằng di chuyển, không cho đối thủ không gian thoải mái để chuyền bóng.

Bằng việc gây áp lực ngay từ hàng công, đội bóng ngăn cản đối phương chuyền qua lại dễ dàng, từ đó hạn chế khả năng tạo ra cơ hội thực sự. Đặc biệt, các cầu thủ của đội có thể hình khá cao, tạo lợi thế nhất định trong tranh chấp tay đôi và không chiến.

Sau khi bóng hai được kiểm soát, tiền đạo lập tức bứt tốc. Nếu bóng được chuyền cho Kuai Jiwen, dù anh không giỏi dứt điểm và khó ghi bàn, anh vẫn có thể rê bóng hàng chục mét, kéo trận đấu đến loạt luân lưu – nơi Li Hao có cơ hội trở thành người hùng.

Xem thêm thông tin về VCK U23 châu Á 2026

Tin tức mới nhất về VCK U23 châu Á 2026

Tin tức mới nhất về U23 Việt Nam

Lịch thi đấu VCK U23 châu Á 2026

Kết quả bóng đá VCK U23 châu Á 2026

Bảng xếp hạng VCK U23 châu Á 2026