Nguy cơ dịch bệnh kép Sốt xuất huyết và Tay chân miệng đầu năm 2026

Dù số ca mắc có xu hướng giảm nhẹ trong những tháng đầu năm 2026, nhưng với hơn 300.000 ca mắc ghi nhận trong năm qua, dịch bệnh Sốt xuất huyết và Tay chân miệng vẫn đang đặt hệ thống y tế và cộng đồng trước những thách thức không nhỏ. Sự chủ quan của người dân được xem là "kẽ hở" lớn nhất khiến nhiều ca bệnh chuyển nặng đáng tiếc.

Những con số "biết nói" về một năm dịch bệnh phức tạp

Bước sang những ngày đầu năm 2026, nhìn lại bức tranh toàn cảnh về bệnh truyền nhiễm trong năm 2025, ngành y tế ghi nhận những diễn biến hết sức phức tạp. Theo số liệu giám sát từ Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), tổng số ca mắc Sốt xuất huyết và Tay chân miệng trên cả nước đã có sự gia tăng đột biến.

Cụ thể, năm 2025, toàn quốc đã ghi nhận 190.040 ca mắc Sốt xuất huyết, tăng tới 28,4% so với năm 2024. Trong khi đó, bệnh Tay chân miệng cũng không kém cạnh với 107.249 ca mắc, tăng 28,9%. Điều đáng lo ngại là dù số lượng ca mắc có dấu hiệu chững lại và giảm dần vào giai đoạn chuyển giao năm 2025 - 2026, nhưng tại một số địa phương, áp lực lên các đơn vị hồi sức cấp cứu vẫn chưa hề hạ nhiệt.

Nhiều bệnh viện tuyến cuối ghi nhận tình trạng bệnh nhân nhập viện trong tình trạng nguy kịch, sốc nhiễm khuẩn hoặc biến chứng viêm não, suy đa tạng. Việc điều trị cho những ca bệnh này không chỉ gặp khó khăn về mặt chuyên môn mà còn gây ra gánh nặng chi phí rất lớn cho gia đình và xã hội, chưa kể những di chứng nặng nề về sức khỏe lâu dài cho người bệnh, đặc biệt là trẻ em.

"Kẻ hở" từ sự chủ quan và biến đổi môi trường

Nguyên nhân dẫn đến sự bùng phát mạnh mẽ của hai loại dịch bệnh này trong năm qua được các chuyên gia y tế nhận định đến từ cả yếu tố khách quan lẫn chủ quan.

Với Sốt xuất huyết, quá trình đô thị hóa nhanh chóng cùng với các công trình xây dựng mọc lên san sát đã vô tình tạo ra vô số "mê cung" cho muỗi vằn trú ngụ. Các ổ lăng quăng tại nhà trọ, khu sản xuất hay các hốc nước tự nhiên không được xử lý triệt để đã trở thành nguồn phát tán dịch bệnh. Thêm vào đó, thời tiết thay đổi thất thường, mưa nắng đan xen là điều kiện lý tưởng để muỗi truyền bệnh sinh sôi.

Với Tay chân miệng, "thủ phạm" chính nằm ở ý thức vệ sinh cá nhân và môi trường. Việc duy trì thói quen rửa tay bằng xà phòng, khử khuẩn bề mặt đồ chơi, dụng cụ học tập của trẻ tại nhiều gia đình và cơ sở giáo dục vẫn còn bị bỏ ngỏ.

Đáng chú ý nhất, Bộ Y tế chỉ ra rằng tâm lý chủ quan của người dân là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến các ca tử vong hoặc chuyển nặng. Nhiều gia đình khi thấy con trẻ sốt cao thường tự ý mua thuốc điều trị tại nhà hoặc điều trị theo các phương pháp truyền miệng. Đến khi trẻ có dấu hiệu co giật, lờ đờ mới đưa đến bệnh viện thì đã qua mất "thời gian vàng" để can thiệp.

Chủ động phòng bệnh

Trước tình hình này, Bộ Y tế nhấn mạnh: Cả Sốt xuất huyết và Tay chân miệng đều là những bệnh hoàn toàn có thể chủ động phòng tránh nếu mỗi cá nhân có ý thức bảo vệ bản thân và cộng đồng.

Chiến dịch "Diệt muỗi, diệt lăng quăng"

Để cắt đứt nguồn lây Sốt xuất huyết, mỗi gia đình cần thực hiện triệt để phương châm "không có lăng quăng, không có sốt xuất huyết":

Triệt tiêu nơi đẻ trứng: Đậy kín các dụng cụ chứa nước, thường xuyên thau rửa bình hoa, thả cá vào các bể chứa lớn để diệt bọ gậy.

Vệ sinh môi trường: Loại bỏ các vật liệu phế thải như vỏ dừa, lốp xe cũ, mảnh lu vỡ xung quanh nhà.

Phòng hộ cá nhân: Duy trì thói quen ngủ màn, mặc quần áo dài tay ngay cả ban ngày để tránh muỗi đốt. Khi có dấu hiệu sốt, cần đến ngay cơ sở y tế để thăm khám, tuyệt đối không tự ý điều trị tại nhà.

Thực hiện "3 sạch" để ngăn chặn Tay chân miệng

Đối với trẻ nhỏ - đối tượng dễ bị tổn thương nhất bởi virus Enterovirus, các bậc phụ huynh cần tuân thủ nghiêm ngặt quy tắc "3 sạch":

Ăn uống sạch: Ăn chín, uống chín, không dùng chung đồ dùng cá nhân.

Ở sạch: Thường xuyên lau chùi tay nắm cửa, sàn nhà, đồ chơi bằng chất tẩy rửa thông thường.

Bàn tay sạch: Đây là biện pháp quan trọng nhất. Cả người chăm sóc và trẻ nhỏ cần rửa tay thường xuyên bằng xà phòng trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh hoặc sau khi thay tã cho trẻ.

Dịch bệnh không bao giờ báo trước và cũng không loại trừ một ai. Những con số tăng trưởng hơn 28% của cả hai loại bệnh trong năm 2025 là hồi chuông cảnh tỉnh cho tất cả chúng ta. Trong kỷ nguyên y tế hiện đại, vũ khí mạnh mẽ nhất không chỉ là thuốc hay máy móc, mà chính là ý thức phòng bệnh của mỗi người dân.

Khi phát hiện các dấu hiệu nghi ngờ như sốt cao không hạ, xuất hiện nốt phỏng ở lòng bàn tay, bàn chân hoặc niêm mạc miệng, hãy liên hệ ngay với cơ sở y tế gần nhất hoặc Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) để được tư vấn. Đừng để sự chậm trễ trở thành nỗi hối tiếc muộn màng.