Sách Tết - gọi thức mùa xuân

Đã thành thông lệ nhiều năm, khi chuẩn bị đón Tết Nguyên đán, độc giả lại chờ đón ấn phẩm Sách Tết - Hợp tuyển văn thơ nhạc họa chủ đề mùa xuân và ngày Tết của Đông A. Và với Sách Tết Bính Ngọ 2026 (Công ty Văn hóa Đông A và NXB Dân trí ấn hành), nhà văn Hồ Anh Thái cùng các tác giả, họa sĩ đã cô đọng "Tết" và nhiều nỗi niềm trong những trang sách.

Mở đầu bằng Khúc dạo đầu của mùa xuân gồm 6 bài viết, độc giả được "khai vị" với những góc nhìn thú vị về khoảnh khắc đầu năm. Trong đó, ẩm thực và thú thưởng hoa được nhắc đến như những lát cắt quen mà mới.

Ở Ấm cúng bữa cơm gia đình Việt, nhà nghiên cứu Nguyễn Thị Minh Thái cho thấy người Việt Nam bảo tồn "căn tính nông dân" ra sao trong từng bữa ăn, thể hiện qua cơ cấu bữa ăn đậm truyền thống văn hóa nông nghiệp lúa nước, thiên về thực vật.

Còn với thú thưởng hoa, trong Giờ khắc được ngưng lắng, tác giả Vũ Thanh Lịch mang đến một nhãn quan khác về loài hoa đào. Với ông, không có loài hoa nào mang sứ mệnh thiêng liêng nhưng lại ngắn ngủi như hoa đào, bởi chỉ sau những ngày đầu năm, từ việc được nâng niu, chiều chuộng, đào lại lặng lẽ, lủi thủi ở góc đường, góc bãi. Nhưng thay vì xót xa, tác giả nhìn điều đó dưới một nhãn quan khác: hoa đào đã "cháy" hết mình cho bổn phận gọi thức mùa xuân, gọi thức sinh sôi, gọi thức khởi đầu...

Từ những yếu tố gợi lên "màu" Tết, năm mới theo chiều dọc thời gian, chiều ngang không gian cũng được đề cập. Trong ba bài viết Thời diễm hỏa, Ba người khăn đóng áo dài trong kháng chiến và Một cái "Tết tạm" trong ký ức, các tác giả lần lượt đưa người đọc đi qua những mốc thời gian khác nhau. Nếu Huỳnh Trọng Khang nhắc đến nguồn cơn của tiếng pháo nổ từng kéo dài đến thập niên 1990, thì nhà văn Xuân Phượng lại đưa độc giả vào cái Tết chiến khu của hơn 78 năm trước ở thành phố Vinh. Còn Nguyễn Ngọc Tiến gợi nhớ Tết Canh Ngọ 1990 còn nhiều thiếu thốn - cái Tết đầu tiên sau mốc Đổi mới.

Mở rộng về không gian, từ phía bên kia địa cầu, Nguyễn Tường Bách nhìn về mùa xuân theo một cách rất khác. Trong ... Rồi lại xuân, ông liên kết Tết thiêng liêng của phương Đông với Thứ tư Lễ Tro của phương Tây, không chỉ bởi chúng diễn ra gần như cùng thời điểm, mà còn bởi ý nghĩa thâm trầm: nơi con người nhìn thấy ở nhau, trong thiên nhiên, những hy vọng nhen nhóm; nơi cái xấu, cái ác, tội lỗi, tang thương trở thành "tro tàn" của năm cũ, để hướng đến những điều tươi đẹp và tích cực hơn. Điều này cho thấy, dù ở phương nào, tiếng nói hòa bình và sự tạm ngưng xung đột vẫn là điều cần thiết nhất.

Bởi Tết không chỉ được định nghĩa như một khoảng thời gian, mà còn là tập hợp những cảm xúc phức tạp, phần Văn mang đến rất nhiều lát cắt đời sống. Trong Con biết bây giờ mẹ chờ tin con, Văn Thành Lê viết về cái Tết đầu tiên của một người trẻ an cư trong căn chung cư vừa tậu, nhưng rồi nhận ra đó chưa hẳn là Tết. Còn với Chàng lái xe công nghệ ngoài hành tinh..., qua phong cách tếu táo quen thuộc, Nguyễn Ngọc Thuần lại bàn sâu về giao thông, ô nhiễm, thực trạng sa thải, thất nghiệp trong những ngày này.

Trong khi đó, các cây bút gạo cội như Ma Văn Kháng, Nguyễn Thị Minh Ngọc, Nguyễn Thị Thu Huệ, Lê Minh Khuê, Ý Nhi, Trung Sỹ... lại mở ra một cõi người đa đoan, là những cái chạm khẽ vào tâm hồn trong thời khắc chuyển giao. Nhân vật của họ thường là những con người "đặc biệt": quá lứa lỡ thì, tuổi già nhìn lại, người đi qua chiến tranh... để rồi trong chớp mắt, mọi thứ bỗng đổi khác. Điều quan trọng nhất, qua các truyện ngắn này, là sự dũng cảm - dũng cảm đối diện cảm xúc riêng, dũng cảm sống thật và sống trọn vẹn với chính mình.

Sách Tết còn trở thành điểm gặp gỡ của nhiều thế hệ, gắn kết tình thân trong thời khắc đất trời giao hòa. Trở về quá khứ, bài thơ Xuân về của Nguyễn Bính được bình luận, cho thấy tài năng của ông trong việc tiếp nối Đường thi chỉ bằng những nét chấm phá giản dị, nhưng cả không gian xuân sang như hiện ra trước mắt: "Đã thấy xuân về với gió đông/ Với trên màu má gái chưa chồng/ Bên hiên hàng xóm cô hàng xóm/ Ngước mắt nhìn trời đôi mắt trong..."

Từ tất cả những điều đó, Sách Tết Bính Ngọ 2026 đưa độc giả bước vào một hành trình nhiều cảm xúc, nơi qua văn - thơ - nhạc - họa, một mùa Xuân mới với nhiều hy vọng như dừng lại ngay trước thềm nhà.