Một "ngôi làng kì thú" của nhạc sĩ Phạm Tuyên

Sau thành công của tập đầu tiên Về quê, bộ sách thiếu nhi Khúc đồng dao của bé - tập hợp những bài đồng dao được nhạc sĩ Phạm Tuyên phổ nhạc - vừa tiếp tục ra mắt tập thứ hai mang tên Ngôi làng kì thú (NXB Đại học Sư phạm) và được đánh giá khá tích cực.

1. Cần nhắc lại, với những giai điệu trong sáng, giản dị mà sâu sắc, nhạc sĩ Phạm Tuyên, thân phụ nhà báo Phạm Hồng Tuyến, từ lâu đã trở thành người bạn đồng hành thân thiết của bao thế hệ trẻ em. Đó cũng là lý do để vài tháng trước, ông vừa nhận giải Hiệp sĩ Dế Mèn, giải thưởng cao nhất của Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn lần 6 -  2025 do báo Thể thao và Văn hóa (TTXVN) tổ chức, với sự ghi nhận cống hiến cả đời cho âm nhạc thiếu nhi Việt Nam.

Thực tế bên cạnh hàng trăm ca khúc quen thuộc, nhạc sĩ Phạm Tuyên còn để lại một "kho báu" đặc biệt - những bài đồng dao cổ được ông nâng niu và thổi hồn bằng âm nhạc. Từ "kho báu" ấy, bộ sách Khúc đồng dao của bé ra đời như một nhịp cầu nối giữa di sản dân gian và tuổi thơ hôm nay.

Và lần này, Ngôi làng kì thú chính là một không gian văn hóa thuần Việt Nam, nơi âm nhạc, đồng dao và trí tưởng tượng hòa quyện, gieo những hạt mầm đầu tiên của tình yêu thiên nhiên và văn hóa dân gian trong tâm hồn trẻ nhỏ.

Câu chuyện do nhà báo Phạm Hồng Tuyến chấp bút dẫn dắt các bạn nhỏ đến với "làng Chíp" - nơi muôn loài cùng cất tiếng hát. Ở đó, những nhân vật đáng yêu trong đồng dao và âm nhạc của Phạm Tuyên lần lượt hiện ra: Tu hú, Sên sển sền sên, Kỳ nhông, Chim công, Gà, Rùa, Mèo, Ngựa, Chích chòe... Mỗi bài hát trong sách như một cánh cửa mở vào thế giới động vật phong phú, nơi trẻ thơ vừa hát ca, vừa khám phá trong niềm vui hồn nhiên.

Chia sẻ về quá trình thực hiện, nhà báo Phạm Hồng Tuyến cho biết: "Khi thống kê 41 bài đồng dao của nhạc sĩ Phạm Tuyên, tôi nhận thấy số lượng bài viết về các con vật khá lớn: 17 bài trên 41 bài. Ông đã phổ nhạc cho các bài đồng dao ấy với màu sắc rất đa dạng, thường sử dụng làn điệu dân ca của các vùng miền hoặc chất liệu âm nhạc đặc trưng của từng nơi. Vì thế, trong tập sách này, ở 9 bài đồng dao được chọn, có rất nhiều thông tin và sắc thái vùng miền được lồng ghép, giúp các em nhỏ khám phá thêm nhiều điều kì thú và vui tươi".

Cuốn sách “Ngôi làng kì thú”

"Điển hình, trong bài Con kỳ nhông, âm nhạc mang màu sắc của khu vực Nam Trung Bộ, vùng đất nhiều gió và nắng. Cha tôi rất chú ý tới từng chi tiết, từng vùng, từng bài. Dù ngắn thôi nhưng tất cả luôn sinh động, hài hước và gợi liên tưởng đến những câu chuyện cổ" - chị chia sẻ thêm.

2. Điểm đặc biệt của Ngôi làng kì thú còn nằm ở cách kể chuyện khéo léo, khiến đồng dao không còn là những câu hát rời rạc, mà được đặt trong một hành trình phiêu lưu hấp dẫn. Nhân vật trung tâm vẫn là bé Na - cô bé lí lắc, hồn nhiên, ham khám phá cùng các bạn đến thăm làng Chíp.

Ngôi làng nhỏ ấy "kì thú" bởi nơi đây muôn loài đều có thể cất tiếng hát. Chú tu hú hóa thành "chú bồ các", chú cóc thành "cậu ông Trời"; những loài vật ngộ nghĩnh, gần gũi trở thành bạn đồng hành của Na. Trẻ em vừa đọc vừa hát theo những câu đồng dao quen thuộc, vừa hòa mình vào không khí lễ hội tuổi thơ.

Không chỉ mang đến niềm vui, Ngôi làng kì thú còn khơi gợi những bài học giản dị: tình bạn trong sáng, sự gắn bó với thiên nhiên, niềm biết ơn quê hương đất nước. Mỗi trang sách là sự kết hợp giữa ngôn từ trong sáng, giai điệu dân gian và hình minh họa rực rỡ, giúp trẻ dễ dàng đồng cảm và thấy mình trong từng câu chuyện.

Chia sẻ về tinh thần ấy, nhà báo Phạm Hồng Tuyến nói: "Các tác giả luôn mong muốn thế giới của trẻ em phải thật phong phú, không chỉ tập trung vào một chủ đề nào đó. Nếu như tập 1 là câu chuyện "về quê' với những giá trị truyền thống mà các em nhỏ ở thành phố thấy mới lạ, thì cuốn sách lần này là một thế giới mà trẻ em rất yêu thích - thế giới động vật".

3. Ở góc độ khác, nếu ở thế hệ cha mẹ, ông bà, đồng dao chỉ là lời hát dân gian thì với trẻ em hôm nay, Ngôi làng kì thú mang đến trải nghiệm hoàn toàn mới. Mỗi câu chuyện, mỗi bài đồng dao trong sách đều được tích hợp mã QR, cho phép độc giả nhí quét để nghe nhạc, nghe kể chuyện, thậm chí xem minh họa sinh động.

Nhờ đó, việc đọc sách không còn tĩnh tại, mà trở thành một trải nghiệm đa giác quan: Đọc - nghe - hát - xem. Trẻ em có thể nhún nhảy theo nhịp đồng dao, ngân nga giai điệu quen thuộc, trong khi phụ huynh và thầy cô dễ dàng đồng hành, tạo sự kết nối giữa các thế hệ.

Chính hình thức "đa phương tiện" này đã khiến bộ sách được đánh giá tích cực, khi tiếp cận đồng dao bằng cách hiện đại nhưng vẫn giữ nguyên hồn cốt văn hóa Việt Nam. Xa hơn, bộ sách Khúc đồng dao của bé không chỉ là sự tiếp nối di sản âm nhạc của nhạc sĩ Phạm Tuyên, mà còn là minh chứng cho nỗ lực gìn giữ và lan tỏa văn hóa truyền thống theo cách sáng tạo, gần gũi.

Như chính chia sẻ của nhà báo Phạm Hồng Tuyến: "Tôi muốn đồng dao không chỉ còn trong ký ức của thế hệ trước, mà phải trở thành niềm vui, thành kỷ niệm tuổi thơ của những đứa trẻ hôm nay và mai sau".