Phần 1: Từ Totem Sói đến hành trình thảo nguyên

Bắt đầu từ cuốn sách với cái tên bí ẩn, kì lạ "Totem Sói", nhóm thành viên Tây Bắc đã có một chuyến ngao du đất nước Mông Cổ cũng kỳ lạ không kém: bằng xe “cào cào”.

(TT&VH Cuối tuần) - Từng là đất nước chiếm giữ diện tích lớn nhất thế giới, Mông Cổ nằm lọt giữa lục địa Trung Á, với 2/3 dân số sống đời du mục, tự cung tự cấp. Với lịch sử lâu dài và truyền thống văn hóa giàu có, đặc biệt là cuộc sống phóng khoáng trên thảo nguyên bao la, đất nước này có sức hút kỳ lạ đối với du khách. Từ Hà Nội, nhóm thành viên Tây Bắc group đã có một chuyến ngao du đất nước Mông Cổ cũng kỳ lạ không kém: bằng xe “cào cào”. Xin giới thiệu những trải nghiệm thú vị của họ trên con đường khám phá.

1. Dưới cánh bay của Miat (Hàng không quốc gia Mông Cổ), những trảng đất mênh mông không thấy chân trời, màu vàng cát pha lẫn nâu thẫm của đất, đôi vạt xanh mướt, có lẽ là những thảm cỏ của thảo nguyên, từ từ trôi qua. Chúng tôi đang bay qua thảo nguyên Nội Mông của Trung Quốc, những sợi chỉ nhỏ dài tít tắp, mà nhìn trên bản đồ mới biết là những phần của một di tích nổi tiếng: Vạn Lý Trường Thành. Hành trình chinh phục Ngoại Mông - tức đất nước thảo nguyên Mông Cổ - hành trình mà chúng tôi hằng mong đợi, đang dần dần trở thành hiện thực…

Đi xe cào cào khám phá miền hoang dã

Mông Cổ, cái tên xa xăm cả về thời gian lẫn không gian, gợi đến hình ảnh về “3 lần chiến thắng quân Nguyên- Mông”, trong những quyển truyện tranh thuở thơ ấu, hay như một vùng đất xa lắm mà không mấy người Việt đặt chân đến. Hiện hữu gần nhất về Mông Cổ chắc chỉ có đôi găng tay da Mông Cổ mềm mại và ấm áp mà mỗi lần chuẩn bị cho chuyến đi xe máy mùa Đông, chúng tôi cố tìm bằng được. Có lẽ, vùng thảo nguyên xa xôi này cũng mãi mãi chỉ dừng ở đó nếu một ngày đẹp trời, một anh bạn trong nhóm không giới thiệu quyển sách có cái tên bí ẩn và lạ tai Totem Sói. Các trang sách như cuốn chúng tôi vào một thế giới của hoang dã, đầy ắp những cuộc cạnh tranh sinh tồn mạnh mẽ và ngoan cường của thiên nhiên, những tính cách mạnh mẽ của con người thảo nguyên trong việc tồn tại và bảo vệ sự hoang dã sống còn của họ, để rồi, những câu chuyện về sói bẫy ngựa, săn rái cá… đã ăn nhập vào tâm trí chúng tôi từ lúc nào, và chuyện khám phá thảo nguyên vừa quen thuộc vừa bí ẩn và xa lạ chỉ còn là vấn đề thời gian. May mắn, trước chuyến đi của chúng tôi chừng 2 năm, Vĩnh, một tay dị nhân không kém phần lãng tử, cũng đã thực hiện một chuyến đi tương tự. Vậy là, gần như những chủ đề chính trong một vài chuyến chèo thuyền kayak ở Cát Bà, nơi Vĩnh thỏa sức với cuộc sống vừa hoang dã vừa lãng mạn của mình, chúng tôi lại xoay quanh chủ đề chinh phục thảo nguyên bằng xe máy. Giờ đây, những vệt đường ngoằn ngoèo dưới kia đang hấp dẫn chúng tôi với một sự thu hút thật là ma mị. Hành trình Mông Cổ bắt đầu!

Đường phố Ulanbato

2. Sân bay Ulanbator nhỏ nhắn, cỡ như sân bay Cam Ranh. Ra khỏi máy bay, một cảm giác khác hẳn đón chúng tôi. Trời xanh trong văn vắt, cao vời vợi. Khí hậu cao nguyên se lạnh như ấm áp trong cái nắng hanh hanh. Không khí không gợn một chút bẩn bụi nào, mang lại cảm giác trong suốt của một khối pha lê. Đón chúng tôi là Joe, một tay bạn quen biết từ Việt Nam cùng vợ hắn. Joe là một tên hợp chủng quốc, cha Hàn mẹ Việt, sống lang bạt khắp nơi và dừng chân tại Ulanbator. Vợ hắn, một cô gái Mông Cổ da trắng như ngọc và chân dài thẳng tắp như siêu mẫu, mặc một cái jupe tỉ lệ nghịch với chân làm cả bọn cứ ngẩn người ra nhìn. Trời ơi 2 tuần nữa khám phá xứ Mông tuyền những người thế này đây!

Khách sạn... cử một chiếc xe du lịch nhãn hiệu Uaz 12 chỗ (tương tự như cái xe Uaz cứu thương còn sót lại của quân đội thi thoảng vẫn còn nhìn thấy trên phố) ra đón chúng tôi. Hê, lần đầu tiên chui vào chiếc xe này. Trần xe và thành trong xe phủ kín bằng những lớp đệm mút, trông hơi hơi lạ mắt so với những nội thất nỉ hoặc da của xe nhà mình. Mãi tới những hôm sau mới biết lý do tại sao. Đường phố Ulanbator khá nhỏ hẹp, xe ô tô chạy đầy ắp. Ô tô thì đủ mọi chủng loại trên thế giới đều có mặt ở đây. Từ những chiếc xe Lada, Uaz của Nga cũ mèm được sơn lại, cho đến những chú Hummer H1, H2 chạy sừng sững. Xe Nhật tay lái nghịch đủ đời cũ mới, xe Hàn tay lái thuận cũng lắm. Giá xe ở Mông Cổ khá rẻ. Chiếc Landcruise 5 tuổi mà Joe chạy giá chừng 25.000 USD, trong khi đó mấy chiếc xe Hàn chỉ vài ba nghìn là cả nhà vi vu được rồi. Xe rẻ vậy mà chỉ đổi vài chục chú cừu là mua được chiếc xe nên ô tô là phương tiện giao thông cá nhân phổ biến ở đây, khiến thành phố đang dần trở nên quá tải về ô tô. Tại mỗi đèn đỏ, ô tô ứ lại thành 2-3 làn dài cả trăm mét.

Đường phố Ulanbator như đưa chúng tôi trở lại thời kỳ Xô Viết. Những tòa nhà tập thể cũ kỹ 5 tầng, kiến trúc kiểu như những khu tập thể Nguyễn Công Trứ nhưng được sơn sửa sạch sẽ và sáng sủa hơn, sân trước nhà có những khuôn viên nho nhỏ có mấy cái đu quay, bập bênh nhỏ cho trẻ em. Mỗi tòa nhà lại có một cái Minimart ở tầng 1. Còn các nhà tầng 1 khác thì không buôn bán kinh doanh gì giống như các nhà ở tầng 1 của ta. Khắp nơi, những bảng chữ mang ký tự tiếng Nga mà chữ Mông Cổ sử dụng làm ta cứ như rơi vào những năm 1960 - 1980 của đất nước Liên Xô. Đây đó trên đường, trong những góc phố, người ta dựng một cái lều Mông Cổ (gọi là ger), sống cả trong lều lẫn trong khu tập thể. Lều Mông Cổ là một biểu trưng rất du mục của người dân bản địa mà chúng ta sẽ có dịp hiểu kỹ hơn ở phần sau. Chiếc lều Mông Cổ vẫn nằm rải rác trong sân các khu tập thể, trên phố, như một biểu hiện mãnh liệt của tập quán sống truyền thống của người Mông, không dễ gì phai nhạt. Khác với phần lớn những chuyến đi Mông Cổ của các bạn Việt Nam khác, chúng tôi quyết định sẽ chọn phương tiện là xe máy. Nhiều nhóm Việt Nam đến đây đều đi theo lối thuê xe ô tô và mua tour, hoặc chí ít cũng là sử dụng các phương tiện giao thông công cộng. Nhưng viễn cảnh về một chuyến đi hoàn toàn du mục và phóng khoáng, không phụ thuộc vào bất kỳ ai và yếu tố nào, xe máy lại vẫn là phương tiện tối ưu.

Visa vào Mông Cổ được cấp bởi Đại sứ quan Mông Cổ tại Việt Nam (số 5 Villa Vạn Phúc, ĐT +84 4 845 3009. Fax: +84 4 845 4954. Email: mongembhanoi@hn.vnn.vn. Lịch làm việc: Thứ Hai - thứ Sáu 9h00 - 12h00 & 15h00 - 17h00). Lệ phí 30 USD (qua dịch vụ: 35 USD) Từ Hà Nội có thể đáp máy bay đi Bắc Kinh (Vietnam Airlines, hoặc hãng máy bay giá rẻ Hongkong Air nhưng phải transit tại Hongkong), sau đó chuyển tiếp máy bay Mongolian Airlines đi Ulanbato. Giá vé hai chiều cho toàn bộ chặng đường khoảng 800 USD. Ngoài ra cũng có thể đi bằng tàu hỏa Hà Nội - Bắc Kinh, Bắc Kinh - Ulanbato, với mức giá rẻ hơn, song mất nhiều thời gian di chuyển hơn (khoảng 5 ngày đi, về).

Nguyễn Vũ Tùng

Phần 2: Ngàn lẻ một chuyện... xe ở Mông Cổ