Sau
1 ngày họp bàn tại TP.HCM, giải pháp tổng thể để bảo vệ nguồn nước hệ
thống sông Đồng Nai vẫn chỉ là ghi biên bản rồi chờ nghiên cứu tiếp.
Đại diện các 12 tỉnh thành và các bộ ngành vẫn chưa thực sự tìm được tiếng nói chung để ngăn chặn việc các dòng sông đang “chết” dần vì ô nhiễm.
“Quan trọng là chúng ta có dám làm”
Sáng 12/12, dù đã được Thứ trưởng Bộ TN&MT, Trần Hồng Hà phát biểu định hướng trước nội dung hội nghị triển khai quyết định của Thủ tướng Chính phủ về bảo vệ môi trường lưu vực hệ thống sông Đồng Nai, tuy nhiên, phần đóng góp ý kiến của các đại biểu đã tiếp tục nêu thêm nhiều việc cần phải làm.
Vẫn tác phong nói thẳng, ông Trần Ngọc Thới, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu, chất vấn gay gắt về việc Ủy ban sông Đồng Nai đã đưa ra những đề án quá sức. Nếu cứ thực hiện thì sẽ thất bại: “Các dòng sông tiếp tục chết dần, trong khi trách nhiệm không biết sẽ thuộc về ai. Vai trò giám sát của người dân hầu như chưa đề cập đến. Các đoàn kiểm tra của bộ ngành cùng lắm chỉ đi dạo vài vòng khi báo chí lên tiếng về ô nhiễm nguồn nước. Kiểm tra qua loa, báo cáo qua loa, xử lý qua loa thì làm sao bảo vệ được môi trường”.
Không rào đón, ông Thới cho biết: Sau 4 lần tham gia họp với tư cách là thành viên Ủy ban sông Đồng Nai, ông vẫn chưa rõ văn phòng của đơn vị này đặt ở đâu. Nếu theo quy định thì ủy ban này là hình thức thí điểm của hoạt động tham mưu liên vùng liên ngành. Vậy các văn bản của ủy ban với sụ tham gia của 12 tỉnh, thành cùng đại diện bộ ngành, lại đóng dấu của UBND cấp tỉnh, thành đã hợp lý chưa?
Đồng quan điểm này, Thứ trưởng Bộ KH&CN, Nguyễn Văn Lạng, đề cập đến hiệu quả công tác của Ủy ban sông Đồng Nai khi các thành viên đều kiêm nhiệm. Thực tế đã chứng minh việc kiêm nhiệm thường đạt hiệu quả thấp. Nhấn mạnh về tình trạng nước các sông chảy xuôi, nhưng sông lại ô nhiễm từ dưới hạ lưu lên, ông Nguyễn Văn Lạng dẫn chứng: “Những địa phương phía thượng nguồn mỗi năm sử dụng hơn 500.000 tấn phân bón, thuốc bảo về thực vật. Phần lớn trong số này phát tán theo nước sông, chảy xuống hạ lưu. Trong khi chúng ta đang ngồi bàn về kinh phí hoạt động gần 2.000 tỷ đồng được cân đối ra sao, thì những nguồn ô nhiễm vẫn đang đầu độc các dòng sông. Tiền không phải là tất cả mà quan trọng là chúng ta có dám làm hay không. Các thành viên Ủy ban sông Đồng Nai có dám “giơ tay xin thề” trước Chính phủ và người dân là đến thời điểm nào thì các con sông mới được cứu sống”.
Vẫn tranh cãi về số phận sông Thị Vải
Buổi họp chiều cùng ngày, đã hình thành một tiểu ban bảo vệ sông Thị Vải gồm lãnh đạo tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu, Đồng Nai và TP.HCM. Cũng giống như buổi sáng, phần định hướng hội nghị của Bộ TN&MT đã không được các đại biểu tuân thủ đúng.
Cao điểm của việc tranh cãi về việc làm thế nào để bảo vệ môi trường sông Thị Vải, là phần đối đáp của ông Trần Ngọc Thới, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu và ông Ao Văn Thinh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai. Hai ông này đều cho rằng chất lượng nước thải của các khu công nghiệp đang ảnh hưởng đến chất lượng nước sông Thị Vải. Nhưng cả hai đều chờ đợi xem tỉnh nào thực hiện tốt chất lượng nước xả thải trước. Để giảm bớt độ nóng của phần tranh luận, ông Nguyễn Trung Tín, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM lái câu chuyện sang việc khó có thể rút giấy phép các doanh nghiệp gây ô nhiễm.
Ngay sau đó, Tổng Cục Bảo vệ môi trường lại công bố số liệu quan trắc chất lượng nước sông Thị Vải, đoạn dài 10km thuộc địa bàn xã Long Thọ, huyện Nhơn Trạch, Đồng Nai trước đây được các nhà khoa học coi là đã “chết” vì hàm lượng ô xy hòa tan trong nước (Disslived Oxygen-DO) dưới 0,1mg/lít, nay đã tăng lên 4,1mg/lít. Ngay cả khu vực cảng Gò Dầu, nơi trước đây nồng độ ô nhiễm cao đến mức tàu thuyền chở hàng không dám cập cảng thì nay cũng giảm rõ rệt.
Để giải quyết triệt để tình hình ô nhiễm, các nhà khoa học tham gia hội thảo đã đề xuất giải pháp khai thông tuyến kênh Đồng Môn để tận dụng nguồn nước sông Đồng Nai đẩy toàn bộ khối lượng chất ô nhiễm của sông Thị Vải ra khu vực khác. Điều này vừa khắc phục được hiện tượng ô nhiễm vừa tạo sự thông thoáng cho dòng sông Thị Vải.
Tuy nhiên, một số nhà nghiên cứu môi trường đã không đồng ý phương án này vì khi đào kênh nối sông Thị Vải với sông Đồng Nai thì lượng chất thải sẽ thoát đi đâu; lượng bùn khổng lồ sẽ đổ ở nơi nào. Nói cụ thể, TS. Lê Huy Bá, Viện môi trường Đại học Công nghiệp TP.HCM, thẳng thắn: Việc này nên giao cho nhiều cơ quan chuyên môn nghiên cứu kỹ trước khi thực hiện. Bộ TN&MT cần thay đổi cách thức giao việc vì cách làm cũ dễ phát sinh tiêu cực trong khi hiệu quả không cao.
Trước những ý kiến khác nhau, Thứ trưởng Bộ TN&MT Trần Hồng Hà, đề nghị nội dung biên bản cần ghi đầy đủ các phát biểu để trên cơ sở đó sẽ có giải pháp tổng hợp để bảo vệ nguồn nước các sông trong lưu vực sông Đồng Nai.
Đại diện các 12 tỉnh thành và các bộ ngành vẫn chưa thực sự tìm được tiếng nói chung để ngăn chặn việc các dòng sông đang “chết” dần vì ô nhiễm.
“Quan trọng là chúng ta có dám làm”
Sáng 12/12, dù đã được Thứ trưởng Bộ TN&MT, Trần Hồng Hà phát biểu định hướng trước nội dung hội nghị triển khai quyết định của Thủ tướng Chính phủ về bảo vệ môi trường lưu vực hệ thống sông Đồng Nai, tuy nhiên, phần đóng góp ý kiến của các đại biểu đã tiếp tục nêu thêm nhiều việc cần phải làm.
Vẫn tác phong nói thẳng, ông Trần Ngọc Thới, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu, chất vấn gay gắt về việc Ủy ban sông Đồng Nai đã đưa ra những đề án quá sức. Nếu cứ thực hiện thì sẽ thất bại: “Các dòng sông tiếp tục chết dần, trong khi trách nhiệm không biết sẽ thuộc về ai. Vai trò giám sát của người dân hầu như chưa đề cập đến. Các đoàn kiểm tra của bộ ngành cùng lắm chỉ đi dạo vài vòng khi báo chí lên tiếng về ô nhiễm nguồn nước. Kiểm tra qua loa, báo cáo qua loa, xử lý qua loa thì làm sao bảo vệ được môi trường”.
Không rào đón, ông Thới cho biết: Sau 4 lần tham gia họp với tư cách là thành viên Ủy ban sông Đồng Nai, ông vẫn chưa rõ văn phòng của đơn vị này đặt ở đâu. Nếu theo quy định thì ủy ban này là hình thức thí điểm của hoạt động tham mưu liên vùng liên ngành. Vậy các văn bản của ủy ban với sụ tham gia của 12 tỉnh, thành cùng đại diện bộ ngành, lại đóng dấu của UBND cấp tỉnh, thành đã hợp lý chưa?
Đồng quan điểm này, Thứ trưởng Bộ KH&CN, Nguyễn Văn Lạng, đề cập đến hiệu quả công tác của Ủy ban sông Đồng Nai khi các thành viên đều kiêm nhiệm. Thực tế đã chứng minh việc kiêm nhiệm thường đạt hiệu quả thấp. Nhấn mạnh về tình trạng nước các sông chảy xuôi, nhưng sông lại ô nhiễm từ dưới hạ lưu lên, ông Nguyễn Văn Lạng dẫn chứng: “Những địa phương phía thượng nguồn mỗi năm sử dụng hơn 500.000 tấn phân bón, thuốc bảo về thực vật. Phần lớn trong số này phát tán theo nước sông, chảy xuống hạ lưu. Trong khi chúng ta đang ngồi bàn về kinh phí hoạt động gần 2.000 tỷ đồng được cân đối ra sao, thì những nguồn ô nhiễm vẫn đang đầu độc các dòng sông. Tiền không phải là tất cả mà quan trọng là chúng ta có dám làm hay không. Các thành viên Ủy ban sông Đồng Nai có dám “giơ tay xin thề” trước Chính phủ và người dân là đến thời điểm nào thì các con sông mới được cứu sống”.
Vẫn tranh cãi về số phận sông Thị Vải
Buổi họp chiều cùng ngày, đã hình thành một tiểu ban bảo vệ sông Thị Vải gồm lãnh đạo tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu, Đồng Nai và TP.HCM. Cũng giống như buổi sáng, phần định hướng hội nghị của Bộ TN&MT đã không được các đại biểu tuân thủ đúng.
Cao điểm của việc tranh cãi về việc làm thế nào để bảo vệ môi trường sông Thị Vải, là phần đối đáp của ông Trần Ngọc Thới, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu và ông Ao Văn Thinh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai. Hai ông này đều cho rằng chất lượng nước thải của các khu công nghiệp đang ảnh hưởng đến chất lượng nước sông Thị Vải. Nhưng cả hai đều chờ đợi xem tỉnh nào thực hiện tốt chất lượng nước xả thải trước. Để giảm bớt độ nóng của phần tranh luận, ông Nguyễn Trung Tín, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM lái câu chuyện sang việc khó có thể rút giấy phép các doanh nghiệp gây ô nhiễm.
Ngay sau đó, Tổng Cục Bảo vệ môi trường lại công bố số liệu quan trắc chất lượng nước sông Thị Vải, đoạn dài 10km thuộc địa bàn xã Long Thọ, huyện Nhơn Trạch, Đồng Nai trước đây được các nhà khoa học coi là đã “chết” vì hàm lượng ô xy hòa tan trong nước (Disslived Oxygen-DO) dưới 0,1mg/lít, nay đã tăng lên 4,1mg/lít. Ngay cả khu vực cảng Gò Dầu, nơi trước đây nồng độ ô nhiễm cao đến mức tàu thuyền chở hàng không dám cập cảng thì nay cũng giảm rõ rệt.
Để giải quyết triệt để tình hình ô nhiễm, các nhà khoa học tham gia hội thảo đã đề xuất giải pháp khai thông tuyến kênh Đồng Môn để tận dụng nguồn nước sông Đồng Nai đẩy toàn bộ khối lượng chất ô nhiễm của sông Thị Vải ra khu vực khác. Điều này vừa khắc phục được hiện tượng ô nhiễm vừa tạo sự thông thoáng cho dòng sông Thị Vải.
Tuy nhiên, một số nhà nghiên cứu môi trường đã không đồng ý phương án này vì khi đào kênh nối sông Thị Vải với sông Đồng Nai thì lượng chất thải sẽ thoát đi đâu; lượng bùn khổng lồ sẽ đổ ở nơi nào. Nói cụ thể, TS. Lê Huy Bá, Viện môi trường Đại học Công nghiệp TP.HCM, thẳng thắn: Việc này nên giao cho nhiều cơ quan chuyên môn nghiên cứu kỹ trước khi thực hiện. Bộ TN&MT cần thay đổi cách thức giao việc vì cách làm cũ dễ phát sinh tiêu cực trong khi hiệu quả không cao.
Trước những ý kiến khác nhau, Thứ trưởng Bộ TN&MT Trần Hồng Hà, đề nghị nội dung biên bản cần ghi đầy đủ các phát biểu để trên cơ sở đó sẽ có giải pháp tổng hợp để bảo vệ nguồn nước các sông trong lưu vực sông Đồng Nai.
|
Theo đánh giá của Bộ TN&MT, mỗi ngày sông Đồng Nai và các nhánh phải tiếp nhận 480.000m3 nước thải chưa qua xử lý từ hoạt động công nghiệp, nông nghiệp, y tế, sinh hoạt đô thị, nên chất lượng nước sông ngày càng suy giảm. Cuộc sống của hơn 15 triệu dân các tỉnh: Đồng Nai, Bình Dương, Bình Phước, Bà Rịa-Vũng Tàu, Lâm Đồng, Đắk Lắk, Đắk Nông, Ninh Thuận, Bình Thuận, Tây Ninh, Long An, TP.HCM đang bị ảnh hưởng, tác động lớn đến sự phát triển bền vững của các địa phương. |
Giáng Thăng
