 Ông Phạm Sĩ Sáu |
Theo điều tra của công ty này, gần như 80% các trường ngoại ngữ trên toàn quốc đều “hồn nhiên” photo sách không riêng của First News để bán cho học viên. Việc sách của mình có bản quyền bị photo để bán là một lẽ, những đơn vị vi phạm còn dùng sách không phải của mình để quảng cáo giáo trình dạy học, nhất là ở các trường ngoại ngữ. Ông Đỗ Thành, Giám đốc công ty Nhân Trí Việt, đơn vị cũng thường xuyên bị vi phạm bản quyền cho biết: Họ dùng sách của mình để quảng cáo nhưng lại không dùng sách gốc để giảng dạy mà chỉ dùng bản photo, thế mới đau lòng.
Không dừng lại ở chuyện cuốn sách bị photo, hiện nay có muôn vàn cách thức để các đơn vị, cá nhân làm xuất bản vô tình hay hữu ý xâm phạm bản quyền của người khác. Ông Phạm Sĩ Sáu, Trưởng phòng Khai thác đề tài và giao dịch tác quyền - NXB Trẻ, đơn vị thực thi Công ước Berne khá nghiêm túc tại VN, đã trao đổi cùng TT&VH.
Ông Sáu cho biết:
- Có nhiều cách xâm phạm bản quyền rất tinh vi, xin nêu ra vài trường hợp sau: Luộc lại nội dung hoặc đổi tên cuốn sách rồi xin giấy phép ở NXB khác như vụ công ty Nhân văn vừa làm với bộ sách Đời thay đổi khi chúng ta thay đổi của NXB Trẻ. Với sách nước ngoài đã được một đơn vị nào đó mua bản quyền, khi đơn vị này chưa hoàn thành bản dịch thì bản dịch cuốn sách đó đã có trên thị trường do đơn vị khác làm, nghĩa là sách bị hớt tay trên dù chúng tôi đã thông báo bản quyền là của chúng tôi. Đáng chú ý là vụ gần đây nhất, một cuốn sách chúng tôi đã mua bản quyền từ nước ngoài chưa dịch thì bỗng xuất hiện bản tiếng Việt do NXB Thanh Hóa ấn hành với tên tác giả là Thạc sĩ Nguyễn Quốc Tòng ở Viện Kinh tế TP.HCM. Đặc biệt, khi tôi giả danh khách hàng liên hệ với Thạc sĩ Tòng thì vị này còn rất tự hào vì mình “sáng tác” được một cuốn sách như thế (xem ảnh).
Bây giờ thông tin không thiếu, nhưng vẫn còn tình trạng vi phạm bản quyền do tính chất mua bản quyền kiểu bắc cầu. Nghĩa là tác phẩm A chúng tôi đã mua bản quyền nhưng vẫn bị đơn vị khác in, bảo rằng của chúng tôi thì họ nói họ cũng có mua bản quyền. Ví dụ cuốn sách này NXB Trẻ mua từ “gốc” ở Mỹ thì đơn vị xâm phạm bản quyền mua từ “ngọn” là Trung Quốc. Mà trong giao dịch tác quyền chỉ có giá trị khi ký kết hợp đồng từ gốc. Do nhiều đơn vị không hiểu hoặc cố tình không hiểu để ngụy biện cho việc vi phạm của mình.
 Các cuốn sách (trái) vi phạm bản quyền sách gốc (phải) mà NXB Trẻ đã mua bản quyền |
* Nghĩa là người ta vẫn rất hồn nhiên vô tư qui phạm bản quyền dù Công ước Berne có hiệu lực tại VN đã 4 năm?
- Như vụ photo sách của First News nói trên, theo những gì tôi đọc được trên báo thì đúng là họ hồn nhiên xâm phạm bản quyền của người khác thật. Nhưng điều đáng buồn là các đơn vị làm xuất bản, phát hành cũng hồn nhiên vi phạm luật chơi. Tôi tin chắc rằng rất nhiều NXB không ý thức Công ước Berne đã có hiệu lực và đa phần họ không quan tâm cuốn sách này hay cuốn sách kia đã có chủ sở hữu. Vì nếu ý thức đầy đủ, thực thi nghiêm túc chuyện tác quyền thì không thể có chuyện sách NXB Trẻ đã mua bản quyền lại được các NXB khác cấp phép ấn hành như vậy. Nói nghe thật xấu hổ, có lẽ nhiều NXB chỉ biết cấp tờ giấy phép để thu về một vài triệu đồng quản lý phí là hết trách nhiệm.
Liên quan đến vụ photo sách của First News, hai trường ngoại ngữ Đông Âu và Âu Mỹ đã ngừng hẳn việc photo sách và mua sách gốc của First News để đổi cho học viên và sau đó phát miễn phí. Ông Nguyễn Văn Phước, Giám đốc First News cho biết: vì 2 trường Đông Âu và Âu Mỹ vi phạm lần đầu nên cho qua. Ông Phước cảnh báo đến tất cả các trường ngoại ngữ khác, nếu còn tiếp tục vi phạm bản quyền của First News thì nhất định sẽ kiện đến cùng.
* Tại sao tình trạng vi phạm bản quyền còn kéo dài trên quy mô rộng như hiện nay và theo ông khi nào tình trạng này chấm dứt?
- Tôi nghĩ khoảng 10 năm nữa chuyện tác quyền mới lành mạnh được, 10 năm nữa là suy nghĩ hơi lạc quan. Chừng nào ý thức công dân tốt hơn về thực thi pháp luật thì mới mong chuyện vi phạm bản quyền mới chấm dứt. Ngay như vụ truyện tranh sex vừa rồi, cơ quan chức năng có lệnh “cấm một số truyện có tên sau đây: (kèm theo danh sách)” nhưng rất nhiều người lại hiểu sai là cơ quan chức năng cấm tất cả truyện tranh nên sinh ra chuyện tẩy chay truyện tranh, khiến đơn vị làm sách chân chính bị thiệt thòi.
* Đã 4 năm thực thi Công ước Berne nhưng hình như chưa có vụ vi phạm bản quyền nào được xử lý đến cùng. Như NXB Trẻ từ đầu năm 2007 đến nay có 40 đầu sách bị vi phạm bản quyền, trung bình 1 tháng có gần 4 đầu sách bị xâm hại. Chẳng lẽ NXB Trẻ cứ để tình trạng này “cù nhầy” hoài?
