(TT&VH) - Cuộc chiến chống đại dịch HIV/AIDS của nhân loại đang có một hy vọng mới sau khi các nhà khoa học đã tìm thấy hai “đối thủ nặng ký” của HIV, cũng chính là yếu tố đã vạch ra điểm yếu của loại virus nguy hiểm này.
Bộ đôi đa tài
Kháng thể là một protein chống nhiễm khuẩn do hệ miễn nhiễm tạo ra khi nó phát hiện có những sự xâm nhập nguy hiểm vào cơ thể của virus và vi khuẩn. Hai kháng thể mới đã được các nhà khoa học tại Viện nghiên cứu Scripps thuộc Tổ chức Sáng kiến vaccine phòng AIDS quốc tế (IAVI) tìm ra. Để tìm được các kháng thể đặc biệt này, nhóm nghiên cứu đã thu thập mẫu máu từ hơn 1.800 người ở Thái Lan, Australia và châu Phi đã nhiễm HIV trong 3 năm mà không trải qua các biện pháp ngăn chặn bệnh.
Nghiên cứu vaccine chống HIV là một công việc đầy thách thức...
Họ đã tìm ra hai kháng thể PG9 và PG16 từ một bệnh nhân châu Phi. Người châu Phi này là thành viên của một cộng đồng đặc biệt trên trái đất. Họ bị nhiễm HIV nhưng sống khỏe mạnh và không bộc lộ các triệu chứng nhiễm virus hoặc có dấu hiệu suy giảm sức khỏe, chính là nhờ sự bảo vệ của các kháng thể này.
Qua nghiên cứu, các kháng thể PG9 và PG16 đã có thể ngăn chặn hoạt động của 3/4 trong số 162 mẫu virus HIV mà người ta đem ra thử nghiệm. Trước đó, chỉ có 4 mẫu kháng thể chống lại HIV được tìm thấy. Tuy nhiên tất cả các mẫu này đều cố nhận diện virus HIV thông qua việc phát hiện một số bộ phận khó nhận ra và biến đổi nhanh của chúng. Thực tế này khiến khả năng chống HIV của các kháng thể trở nên rất hạn chế.
Khác với chúng, PG9 và PG16 có thể nhận ra HIV qua những phần không thường xuyên biến đổi của virus. Điều đó có nghĩa chúng có thể tấn công mạnh HIV dù virus này biến đổi ra kiểu gì. Giới khoa học đánh giá PG9 và PG16 đã làm lộ ra “gót chân Asin” của HIV. Bên cạnh đó, PG9 and PG16 có khả năng chống tốt các virus HIV tìm thấy ở châu Phi, nơi bệnh AIDS đang lan tràn. Các kháng thể trước đó đều tới từ những bệnh nhân nhiễm các loại virus HIV hoạt động ở châu Âu và châu Mỹ.
“Các kháng thể có khả năng tiêu diệt mạnh HIV được tạo ra bởi một thiểu số người đã nhiễm HIV nhưng hoàn toàn không có triệu chứng nhiễm bệnh nào. Phát hiện này là một bước tiến thú vị về phía mục tiêu tạo nên một loại vaccine chống HIV/AIDS hiệu quả. Giờ đây chúng ta đã có một mục tiêu mới, tốt hơn để tập trung nỗ lực nghiên cứu và chế tạo vaccine chống HIV" – ông Wayne Koff, Phó Chủ tịch phụ trách Nghiên cứu và Phát triển tại IAVI nhận xét.
Chìa khóa cho vaccine AIDS
Kể từ khi HIV được nhận dạng lần đầu vào năm 1981, 40 triệu người đã bị nhiễm bệnh. Mỗi năm, khoảng 4 triệu ca lây nhiễm mới lại xuất hiện, trong đó 90% xuất phát từ các nước đang phát triển. Trong vòng 25 năm qua, HIV/AIDS đã khiến hơn 25 triệu người bỏ mạng.
Nhưng mỗi thành tựu có thể mang lại lợi ích cho hàng triệu người
Giới khoa học vẫn quan niệm rằng để ngăn chặn được sự lây nhiễm HIV, người ta phải có loại vaccine hiệu quả. Vaccine hoạt động bằng cách “dạy” hệ miễn nhiễm nhận ra một loại mầm bệnh đặc biệt và triển khai kháng thể chống lại chúng. Tuy nhiên HIV là loại virus có khả năng biến đổi hình dạng, qua đó giúp nó trốn thoát các hệ thống phòng vệ của cơ thể một cách nhanh chóng.
Hai thập kỷ trôi qua kể từ khi các nhà khoa học bắt đầu nỗ lực sản xuất vaccine chống HIV. Song tới nay nhân loại vẫn chưa có được loại vaccine hiệu quả. Hai đợt thử vaccine HIV/AIDS, lần gần đây nhất là năm 2007, đều mang tới những kết quả thất bại.
Việc tạo vaccine đạt tiến triển chậm còn do người ta tìm được quá ít kháng thể chống HIV/AIDS. Được biết cả hai kháng thể PG9 và PG16 mới được tìm thấy thông qua phương thức tìm kiếm mới do công ty Monogram Biosciences phát triển. Christos Petropoulos, quan chức phụ trách nghiên cứu khoa học của công ty cho biết: “Nếu bạn nghĩ về việc tìm kháng thể như một chuyến đi câu cá, chúng tôi và toàn bộ những người còn lại đã dùng sai mồi câu”. Kỹ thuật mới của Monogram Biosciences hứa hẹn sẽ giúp tìm thấy thêm nhiều kháng thể chống HIV/AIDS mạnh trong tương lai. “Sau khi nhận dạng các kháng thể này, chúng tôi đã sẵn sàng để tìm kiếm nhiều kháng thể mới hơn nhằm đẩy mạnh nỗ lực phát triển vaccine chống AIDS toàn cầu” – Petropoulos nói
Hiện thách thức lớn tiếp theo của giới khoa học là xác định chất kháng nguyên nào sẽ giúp hệ miễn nhiễm của cơ thể tạo nên các kháng thể PG9 và PG16. Các kháng nguyên này có thể được xem như một ứng viên cho loại vaccine tương lai. Mặc dù vậy, các nhà khoa học tỏ ra rất lạc quan.
Dennis Burton, giáo sư thuộc Khoa vi khuẩn và Miễn dịch học thuộc Viện nghiên cứu Scripps, người lãnh đạo nhóm nghiên cứu cho biết: “Giờ đây chúng ta đã nắm cơ hội tốt hơn trong việc tạo ra một vaccine có thể “gợi ý” cho cơ thể tạo ra loại kháng thể với sức tiêu diệt mạnh. Chúng tôi nghĩ đó chính là chìa khóa để phát triển vaccine chống AIDS thành công”.
Bộ đôi đa tài
Kháng thể là một protein chống nhiễm khuẩn do hệ miễn nhiễm tạo ra khi nó phát hiện có những sự xâm nhập nguy hiểm vào cơ thể của virus và vi khuẩn. Hai kháng thể mới đã được các nhà khoa học tại Viện nghiên cứu Scripps thuộc Tổ chức Sáng kiến vaccine phòng AIDS quốc tế (IAVI) tìm ra. Để tìm được các kháng thể đặc biệt này, nhóm nghiên cứu đã thu thập mẫu máu từ hơn 1.800 người ở Thái Lan, Australia và châu Phi đã nhiễm HIV trong 3 năm mà không trải qua các biện pháp ngăn chặn bệnh.
Họ đã tìm ra hai kháng thể PG9 và PG16 từ một bệnh nhân châu Phi. Người châu Phi này là thành viên của một cộng đồng đặc biệt trên trái đất. Họ bị nhiễm HIV nhưng sống khỏe mạnh và không bộc lộ các triệu chứng nhiễm virus hoặc có dấu hiệu suy giảm sức khỏe, chính là nhờ sự bảo vệ của các kháng thể này.
Qua nghiên cứu, các kháng thể PG9 và PG16 đã có thể ngăn chặn hoạt động của 3/4 trong số 162 mẫu virus HIV mà người ta đem ra thử nghiệm. Trước đó, chỉ có 4 mẫu kháng thể chống lại HIV được tìm thấy. Tuy nhiên tất cả các mẫu này đều cố nhận diện virus HIV thông qua việc phát hiện một số bộ phận khó nhận ra và biến đổi nhanh của chúng. Thực tế này khiến khả năng chống HIV của các kháng thể trở nên rất hạn chế.
Khác với chúng, PG9 và PG16 có thể nhận ra HIV qua những phần không thường xuyên biến đổi của virus. Điều đó có nghĩa chúng có thể tấn công mạnh HIV dù virus này biến đổi ra kiểu gì. Giới khoa học đánh giá PG9 và PG16 đã làm lộ ra “gót chân Asin” của HIV. Bên cạnh đó, PG9 and PG16 có khả năng chống tốt các virus HIV tìm thấy ở châu Phi, nơi bệnh AIDS đang lan tràn. Các kháng thể trước đó đều tới từ những bệnh nhân nhiễm các loại virus HIV hoạt động ở châu Âu và châu Mỹ.
“Các kháng thể có khả năng tiêu diệt mạnh HIV được tạo ra bởi một thiểu số người đã nhiễm HIV nhưng hoàn toàn không có triệu chứng nhiễm bệnh nào. Phát hiện này là một bước tiến thú vị về phía mục tiêu tạo nên một loại vaccine chống HIV/AIDS hiệu quả. Giờ đây chúng ta đã có một mục tiêu mới, tốt hơn để tập trung nỗ lực nghiên cứu và chế tạo vaccine chống HIV" – ông Wayne Koff, Phó Chủ tịch phụ trách Nghiên cứu và Phát triển tại IAVI nhận xét.
Chìa khóa cho vaccine AIDS
Kể từ khi HIV được nhận dạng lần đầu vào năm 1981, 40 triệu người đã bị nhiễm bệnh. Mỗi năm, khoảng 4 triệu ca lây nhiễm mới lại xuất hiện, trong đó 90% xuất phát từ các nước đang phát triển. Trong vòng 25 năm qua, HIV/AIDS đã khiến hơn 25 triệu người bỏ mạng.
Giới khoa học vẫn quan niệm rằng để ngăn chặn được sự lây nhiễm HIV, người ta phải có loại vaccine hiệu quả. Vaccine hoạt động bằng cách “dạy” hệ miễn nhiễm nhận ra một loại mầm bệnh đặc biệt và triển khai kháng thể chống lại chúng. Tuy nhiên HIV là loại virus có khả năng biến đổi hình dạng, qua đó giúp nó trốn thoát các hệ thống phòng vệ của cơ thể một cách nhanh chóng.
Hai thập kỷ trôi qua kể từ khi các nhà khoa học bắt đầu nỗ lực sản xuất vaccine chống HIV. Song tới nay nhân loại vẫn chưa có được loại vaccine hiệu quả. Hai đợt thử vaccine HIV/AIDS, lần gần đây nhất là năm 2007, đều mang tới những kết quả thất bại.
Việc tạo vaccine đạt tiến triển chậm còn do người ta tìm được quá ít kháng thể chống HIV/AIDS. Được biết cả hai kháng thể PG9 và PG16 mới được tìm thấy thông qua phương thức tìm kiếm mới do công ty Monogram Biosciences phát triển. Christos Petropoulos, quan chức phụ trách nghiên cứu khoa học của công ty cho biết: “Nếu bạn nghĩ về việc tìm kháng thể như một chuyến đi câu cá, chúng tôi và toàn bộ những người còn lại đã dùng sai mồi câu”. Kỹ thuật mới của Monogram Biosciences hứa hẹn sẽ giúp tìm thấy thêm nhiều kháng thể chống HIV/AIDS mạnh trong tương lai. “Sau khi nhận dạng các kháng thể này, chúng tôi đã sẵn sàng để tìm kiếm nhiều kháng thể mới hơn nhằm đẩy mạnh nỗ lực phát triển vaccine chống AIDS toàn cầu” – Petropoulos nói
Hiện thách thức lớn tiếp theo của giới khoa học là xác định chất kháng nguyên nào sẽ giúp hệ miễn nhiễm của cơ thể tạo nên các kháng thể PG9 và PG16. Các kháng nguyên này có thể được xem như một ứng viên cho loại vaccine tương lai. Mặc dù vậy, các nhà khoa học tỏ ra rất lạc quan.
Dennis Burton, giáo sư thuộc Khoa vi khuẩn và Miễn dịch học thuộc Viện nghiên cứu Scripps, người lãnh đạo nhóm nghiên cứu cho biết: “Giờ đây chúng ta đã nắm cơ hội tốt hơn trong việc tạo ra một vaccine có thể “gợi ý” cho cơ thể tạo ra loại kháng thể với sức tiêu diệt mạnh. Chúng tôi nghĩ đó chính là chìa khóa để phát triển vaccine chống AIDS thành công”.
Gia Bảo
