(TT&VH) - Năm 2005, Công ty kiến trúc Paul Murdoch ở Los Angeles vượt lên 1.000 đối thủ khác để giành chiến thắng trong cuộc thi thiết kế xây dựng đài tưởng niệm ở khu vực mà chiếc máy bay Flight 93 đã lao xuống trong vụ tấn công 11/9. Ngày 10-11/9 tới, tròn 10 năm xảy ra các cuộc tấn công khủng bố ở Mỹ, công trình này sẽ khánh thành.
Ngày 11/9/2001, 2 chiếc máy bay đã đâm vào Trung tâm Thương mại thế giới ở khu Manhattan. Chiếc thứ 3 thì lao vào Lầu năm góc ở Washington, D.C. Nhưng chiếc thứ 4 - United Airlines Flight 93 – bay từ Newark, New Jersey, tới San Francisco lại không tới đúng đích như ý đồ của bọn khủng bố.
40 hành khách và phi hành đoàn biết rằng chiếc máy bay đã bị bọn không tặc khống chế và qua các cuộc liên lạc đối không (liên lạc giữa phi công và trung tâm kiểm soát không lưu), họ biết được các vụ tấn công ở những nơi khác. Theo những gì ghi lại trong hộp đen thì hành khách và phi hành đoàn nhất quyết không để bọn khủng bố lao máy bay xuống mục tiêu – trụ sở Quốc hội Mỹ ở Washington, D.C. Sau khi hành khách trên máy bay chống cự lại nhóm không tặc này, chiếc máy bay đã lao xuống một cánh đồng ở khu vực hẻo lánh gần Shanksville. Nơi này chỉ cách trụ sở Quốc hội Mỹ 20 phút bay.
40 cây thích đỏ được trồng tại lối đi xung quanh công viên tưởng niệm
Trong công viên tưởng niệm có tòa tháp Tower of Voices – (Tòa tháp của những tiếng nói) cao khoảng 28 m. Tòa tháp được treo 40 chiếc chuông gió – mỗi chiếc tượng trưng cho mỗi hành khách và phi hành gia đã thiệt mạng. Dọc lối đi của công viên còn được trồng 40 lùm cây thích đỏ. Trên đường vào công viên, rộng 2.200 mẫu, dựng một tảng đá cẩm thạch trắng khắc tên 40 nạn nhân. Khu vực đỗ xe và nơi tưởng niệm được tách hẳn bằng chiếc cổng ra vào.
Dự án này là một phần trong Hệ thống các công viên Quốc gia, với kinh phí 62 triệu USD xây dựng, nhưng cho đến nay đã nhận được 52 triệu tiền ủng hộ của các chính quyền bang và 72.000 cá nhân.
Tuy chiến thắng trong cuộc thi thiết kế, nhưng khi xúc tiến thi công thì bản thiết kế đã gây tranh cãi bởi hình dáng của công trình tưởng niệm mang hình lưỡi liềm - biểu tượng của đạo Hồi. Để xua tan sự tranh cãi đó, kiến trúc sư Murdoch đã thay đổi hình dáng của đài tưởng niệm. Nhân dịp chuẩn bị khánh thành công viên tưởng niệm, kiến trúc sư Paul Murdoch, Giám đốc Công ty kiến trúc Paul Murdoch, đã có cuộc chuyện trò với báo giới:
* Điều gì khiến ông tham gia cuộc thi thiết kế công trình tưởng niệm này?
- Động lực chính của tôi là muốn được làm gì đó, với vai trò là một kiến trúc sư, để tôn vinh các nạn nhân sau các cuộc tấn công khủng bố. Tôi trưởng thành ở ngoại ô Philadelphia và đã ở California 30 năm, nhưng thường đến Shanksville để cắm trại và đi thuyền. Phong cảnh nơi đây rất đẹp. Do rất ấn tượng với cảnh đẹp nơi đây và muốn tôn vinh 40 nạn nhân của chuyến bay Flight 93 nên tôi quyết định tham gia cuộc thi.
Tòa tháp trong công viên có treo 40 chiếc chuông gió, tượng trưng cho 40 hành khách và phi hành đoàn của chuyến bay Flight 93
* Hoàn thành công trình này hẳn là một thành tựu lớn đối với ông? 
- Đây là một dự án đầy thách thức với rất nhiều lý do, từ việc phải làm sạch khu đất do đây từng là một mỏ than, rồi giải quyết các tranh chấp giữa các chủ đất và phải thay đổi thiết kế do tranh cãi về hình lưỡi liềm, rồi thì phải đảm bảo tiến độ thi công để hoàn thành vào đúng dịp 10 năm các vụ tấn công khủng bố, giờ thì chúng tôi đang hoàn tất các khâu cuối cùng.
* Ông từng tham gia nhiều dự án lớn, như Trung tâm Staple, nhưng đối với nhiều người công trình tưởng niệm này là vấn đề nhạy cảm. Ông có thể mô tả ý tưởng đằng sau bản thiết kế?
- Đây là nơi có cảnh đẹp, có môi trường tự nhiên, nhưng phải cố gắng làm sao nêu bật được những gì đã xảy ra ở nơi này - nơi chiếc máy bay Flight 93 đã đâm xuống. Vì vậy, khi vẽ thiết kế tôi cố gắng thể hiện rõ tính mục đích của dự án này - một công viên tưởng niệm.
* Được biết, trong bản thiết kế gốc hình dáng của công trình này mang hình lưỡi liềm, nhưng sau đó ông đã phải thay đổi vì bị chỉ trích khi nhiều người cho đó là biểu tượng của đạo Hồi. Cuộc tranh cãi đó có khiến ông ngạc nhiên?
- Tôi ngạc nhiên chứ. Chủ ý của tôi là tạo nên một đài kỷ niệm “ghì chặt” với những gì diễn ra ở nơi này. Vì vậy tôi đã vẽ công trình mang hình lưỡi liềm, coi đây như một cách biểu trưng ôm chặt khu đất. Nhưng nhiều người lại cho rằng đó là biểu tượng của đạo Hồi. Để xua tan suy nghĩ đó, chúng tôi đã quyết định trồng thêm cây vào khu vực này và như vậy hình lưỡi liềm đã trở thành một hình tròn.
* Xây dựng công trình tưởng niệm của một sự kiện xảy ra gần như vậy, ông có hy vọng du khách tới đây sẽ “thoát” được ra khỏi những ký ức buồn?
- Về mặt cá nhân, tôi muốn được thấy có sự tôn kính nhất định tại nơi này. Những gì mà chúng tôi cố gắng làm là tạo nên những trải nghiệm đa dạng, đó chính là lý do tại sao chúng ta gọi đây là công viên tưởng niệm. Khung cảnh nơi đây sẽ tác động tới mọi người theo những cách khác nhau. Tôi nghĩ, đây là một trong những nơi mà mỗi người Mỹ nên cố gắng tới thăm một lần trong đời.
Việt Lâm (Lược dịch)
