Bộ sưu tập cổ vật Dương - Hà do GS Dương Minh Thới (1889 - 1976) và vợ Hà Thị Ngọc (1902 - 1979) sưu tập vào giữa cuối thập niên 30 của thế kỷ trước. Ý định ban đầu của hai vợ chồng GS Dương Minh Thới là bảo vệ cổ vật Việt Nam khỏi thất thoát ra nước ngoài trong thời Pháp thuộc. Đây được xem là bộ sưu tập cổ vật tư nhân lâu đời nhất và đồ sộ nhất Việt Nam.
Một góc bộ sưu tập cổ vật Dương Hà
Sau 1975, bộ sưu tập cổ vật Dương - Hà được bàn giao lại cho con gái của ông bà là bác sĩ Dương Quỳnh Hoa (1930 - 2006, nguyên Thứ trưởng Bộ Y tế). Bà Dương Quỳnh Hoa cùng chồng là ông Huỳnh Văn Nghị đã phát triển cổ vật Dương - Hà đến mức độ cao nhất như hiện nay.
Sau khi bà Dương Quỳnh Hoa qua đời, vào năm 2011 ông Huỳnh Văn Nghị đã hiến tặng tất cả cổ vật Dương - Hà cho UBND TP.HCM. UBND TP.HCM đã giao lại bộ sưu tập cổ vật Dương - Hà cho Bảo tàng Lịch sử TP.HCM đứng ra bảo quản và trưng bày cho nhân dân chiêm ngưỡng.
Cổ vật Dương - Hà được giới sưu tầm cổ vật đánh giá rất cao. Khoảng năm 1996 - 1997, hai nhà nghiên cứu cổ vật John Steveson và John Guy được phép tiếp cận bộ sưu tập này và xuất bản cuốn sách giới thiệu tại Singapore và Mỹ: Gốm Việt Nam: Một truyền thống biệt lập. Cuốn sách góp phần khẳng định trên lĩnh vực khoa học cũng như trên thị trường toàn cầu một dòng gốm Việt Nam thanh lịch, mượt mà trong lịch sử gốm thế giới.
Từ sau 1975 đến nay tại TP.HCM đã có hai trường hợp tư nhân hiến tặng cổ vật cho Nhà nước. Trường hợp thứ nhất là học giả Vương Hồng Sển đã hiến tặng toàn bộ cổ vật mà ông chắt chiu cả đời sưu tập, nâng niu giữ gìn. Trường hợp thứ hai là bộ sưu tập cổ vật Dương - Hà lưu truyền qua hai thế hệ.
Thanh Kiều
Thể thao & Văn hóa
