Trả lại vị thế đích thực cho ảnh báo chí!

Ông Nguyễn Vinh Quang

* Xin ông cho biết đôi điều về giải ảnh báo chí Khoảnh Khắc Vàng lần thứ nhất?

- Tháng 9/2007, TTXVN quyết định lập Giải ảnh báo chí thường niên mang tên Khoảnh khắc vàng và năm nay, giải Khoảnh khắc vàng lần thứ nhất được tổ chức và trao giải.

Hiện nay, đời sống nhiếp ảnh ở Việt Nam rất sôi động nhưng ảnh báo chí, nhìn từ góc độ nghề nghiệp, lại chưa được quan tâm đúng mức. Sự phát triển của ảnh báo chí chưa được như chúng ta mong muốn. Vì thế, khi tổ chức giải Khoảnh khắc vàng, chúng tôi muốn trả lại vị thế đích thực cho ảnh báo chí.

* Thưa ông, Giải báo chí Quốc gia cũng trao giải cho các tác phẩm ảnh báo chí. Vậy Giải ảnh báo chí thường niên Khoảnh khắc vàng có những gì khác, đặc biệt là về tiêu chí? (Bởi lẽ, nếu không có tiêu chí riêng biệt, thì "tầm" của giải này rất dễ bị "lép" trước giải Báo chí quốc gia…)

- Giải ảnh báo chí Khoảnh Khắc vàng khác Giải báo chí Quốc gia ở mấy điểm: Trước hết, về mục đích, Khoảnh khắc vàng nhằm tập hợp được nhiều tác phẩm ảnh báo chí hơn nữa từ tất cả các nguồn lực trong xã hội nhằm làm phong phú hơn thông tin trên kênh hình ảnh cho tất cả các sản phẩm thông tin của TTXVN; còn Giải báo chí Quốc gia chỉ tập hợp, xem xét, thẩm định, đánh giá trao giải nhằm khích lệ, động viên và tôn vinh các tác giả, tác phẩm ảnh báo chí. Khoảnh khắc vàng chỉ xét những tác phẩm gửi đến các đơn vị thông tin của TTXVN, còn Giải báo chí Quốc gia xét các tác phẩm được sử dụng trên tất cả các cơ quan báo chí trong cả nước gửi đến Hội đồng Giải theo quy định cụ thể.

Phóng sự ảnh về lũ quét ở Tùng Chỉn đoạt giải Đặc biệt

Tiêu chí chuẩn cho một tác phẩm ảnh báo chí giữa hai Giải, về nguyên tắc hẳn không có sự khác biệt. Song, sự hấp dẫn, lực hút tạo ra uy tín và sự thành công của Khoảnh khắc vàng nằm ở chỗ TTXVN có rất nhiều các sản phẩm thông tin đa dạng về cả hình thức lẫn nội dung đó là các báo, các tạp chí bằng ảnh, các website, thư viện ảnh điện tử… đó là cơ hội sử dụng rất rộng lớn, là mảnh đất màu mỡ cho các tác phẩm ảnh báo chí gieo mầm và phát triển. Hơn nữa, so với quy định về hạn chế số lượng tác phẩm dự thi hiện nay của Giải báo chí quốc gia, Khoảnh khắc vàng đang có lợi thế về cơ hội chọn được những tác phẩm có chất lượng khi không hạn chế số lượng tác phẩm gửi dự thi.

* Việc ông muốn "trả lại vị thế đích thực cho ảnh báo chí" qua cuộc thi này khiến ta phải nhớ đến sức hút mãnh liệt của Giải Ảnh Báo chí Thế giới (World Press Photo). Giải thưởng này rất được công chúng quan tâm vì nó dám lao vào những điểm nóng thời sự; và qua đó đề cao được sự dấn thân của các nhiếp ảnh gia. Ông có hướng các tác giả "Khoảnh khắc vàng" đến các tiêu chí nói trên không? Các tác phẩm đoạt giải có được gửi tham dự Giải Ảnh báo chí Thế giới không?

- Chắc chắn là có, những giải thưởng được trao kỳ này khẳng định điều đó. Việc tham dự Giải Ảnh báo chí thế giới trước hết thuộc về quyền và mong muốn của tác giả, còn nếu cần tư cách của một tổ chức Giải thì Ban tổ chức Khoảnh khắc vàng sẵn sàng vào cuộc.

Phóng sự ảnh về lũ quét

* Có người nhận xét rằng Ảnh báo chí của Việt Nam nói chung còn thích chạy theo tính "nghệ thật" (hiểu theo nghĩa là thích bóng bẩy, vàng son), trong đó tính chất gay cấn, nóng bỏng của thông tin báo chí thì lại ít. Liệu Khoảnh khắc vàng có khắc phục được nhược điểm này? Ông có hài lòng với cái tên "Khoảnh khắc vàng", nó có vẻ thiên về tính chất "nghệ thuật", mà không làm nổi bật được chất báo chí?

- Chính vì muốn tránh quan niệm cũng như xu hướng đó mà Khoảnh khắc vàng ra đời, và đương nhiên Khoảnh khắc vàng sẽ phải làm hết mình để khắc phục nhược điểm này. Tính đặc trưng, mạnh mẽ nhất của nhiếp ảnh là khoảnh khắc, và chính ảnh báo chí có được vị thế của mình phải dựa trên đặc tính này, vì thế Khoảnh khắc vàng là cái tên đáng đặt nhất cho một cuộc thi ảnh báo chí.

* Lần đầu tiên tổ chức giải, chắc hẳn BTC phải đối mặt với nhiều khó khăn?

- Đúng vậy. Khoảnh khắc vàng được tổ chức trong bối cảnh ở Việt Nam đã có rất nhiều cuộc thi về nhiếp ảnh và khái niệm về các loại ảnh cũng chưa rõ ràng. Việc phân định cụ thể thế nào là ảnh báo chí còn có nhiều tranh cãi. Trong khi đó, cuộc thi lại đòi hỏi các tác phẩm phải có tính chuyên nghiệp, tính báo chí cao.

Dầu vậy, với sự nỗ lực của BTC trong việc quảng bá, khuyếch trương, Giải đã thu hút được khá đông tác giả là các phóng viên ảnh các báo, những tay máy chuyên nghiệp đến từ các chi hội nhiếp ảnh cũng như nhiều người chụp ảnh nghiệp dư từ Bắc chí Nam tham dự. Vì thế, với vai trò là năm mở màn, tôi cho rằng giải Khoảnh khắc vàng lần thứ nhất đã thành công.

* Đánh giá của riêng ông về giải năm nay?

Phóng sự ảnh lũ quét ở Tùng Chỉn đoạt giải Đặc biệt   Phóng sự ảnh “Tùng Chỉn, dâu bể một giờ” của hai tác giả Xuân Trường - Thông Thiện kịp thời phản ánh sự tàn phá khốc liệt của trận lũ quét ngày 8/8/2008 chỉ trong phút chốc đã xoá sạch bản Tùng Chỉn 1, xã Trịnh Tường, huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai, khiến nơi ở và sinh sống của gần 200 đồng bào dân tộc Dao chỉ còn lại bãi đá vụn. Bộ ảnh để lại nhiều suy ngẫm về trách nhiệm của con người truớc thảm hoạ của thiên nhiên. Nó thể hiện sự quên mình của các phóng viên khi đến với sự kiện. "Tuy nhiên, nếu tác giả biết khai thác ý ảnh phong phú hơn, góc độ tốt hơn, cô đọng, xúc tích hơn nữa, tôi tin tác phẩm sẽ gây ấn tượng mạnh mẽ hơn"- ông Nguyễn Vinh Quang nhận xét - "Chúng tôi đánh giá cao sự có mặt của các tác giả tại thực địa. Tuy nhiên, thời điểm bấm máy chưa phải là thời điểm cao trào nhất của sự kiện. Nhìn từ góc độ chuyên môn đây là điều hơi tiếc".

Hiền Anh - Nguyễn Mỹ (thực hiện)