(TT&VH Cuối tuần) - Thay đổi để làm mới mình hay là để xóa bỏ những cái bất cập cũ đều vô cùng cần thiết, bởi đây là nhu cầu nội tại không cưỡng lại được của đời sống văn hóa.
Sẽ có thay đổi, tin này có lẽ quan trọng, nhưng trước hết là những thay đổi trong công tác tổ chức lễ hội. Theo thống kê gần đây của Cục Văn hóa thông tin Cơ sở, Bộ VH-TT-DL, mỗi năm cả nước có khoảng 8.000 lễ hội, trong số này, lễ hội dân gian truyền thống chiếm 80%, lễ hội tôn giáo gần 16% và trên 4% là lễ hội lịch sử cách mạng... Tức là bình quân trên cả nước mỗi ngày sẽ có hơn 20 lễ hội diễn ra nhưng hầu như tất cả các lễ hội từ nhỏ, do các địa phương làm, đến lớn, có ban chỉ đạo nhà nước điều hành, thì tình trạng lộn xộn vẫn cứ “đến hẹn lại lên”. Mới đây, hôm 14 tháng Giêng, Lễ khai ấn được xem là “linh hồn” của lễ hội đền Trần diễn ra trong một cảnh tượng kinh hoàng. Chưa đến 23 giờ, lễ khai ấn trong đền vẫn đang diễn ra thì bên ngoài đền, một biển người bỗng dưng nổi sóng hỗn loạn ùn ùn xô đổ hàng loạt rào chắn... Tiếng la tiếng khóc của người bị chèn ép, ngất lịm, người mất của kêu cứu inh ỏi. Cảnh tượng này không phải là “của hiếm” mà đã quá quen thuộc ở bất cứ lễ hội nào có tiếng là “thiêng”. Cần một quy chế quản lý lễ hội rõ ràng hơn những hướng dẫn chung chung của các văn bản trước đây, nhưng cần hơn sự ý thức của người dân trong khi tham gia lễ hội.

Lễ khai ấn được xem là “linh hồn” của lễ hội đền Trần
diễn ra trong một cảnh tượng kinh hoàng
Một thay đổi bất ngờ là thông tin về việc Bộ VH-TT-DL đã quyết định đầu tư cho Liên đoàn Xiếc Việt Nam xây dựng rạp xiếc hiện đại bậc nhất khu vực Đông Nam Á tại phường Hòa Cường, quận Hải Châu, TP Đà Nẵng. Rạp xiếc nằm trên mặt bằng 10.000m2
đất và đang gấp rút được triển khai các thủ tục xây dựng. Dự kiến sẽ hoàn thành vào đầu năm 2013. Đúng là song hỉ trùng phùng cho ngành xiếc khi tại liên hoan Xiếc quốc tế lần thứ 3 tại Albacete, Tây Ban Nha vừa qua, tiết mục Đu siêu nhân do dàn diễn viên trẻ gồm 8 người của Liên đoàn Xiếc VN đã giành huy chương vàng. Đây là thành tích xuất sắc nhất của xiếc Việt Nam tại các kỳ liên hoan xiếc quốc tế trong nhiều năm qua. Ngoài giải vàng, các nghệ sĩ Việt Nam còn giành giải “Khán giả yêu thích nhất” do 10.000 khán giả bình chọn. Nhưng sau vui lại có chút băn khoăn, ngay tại hai thành phố lớn nhất nước là Hà Nội và TP. HCM, các rạp xiếc còn đang sống lay lắt qua ngày thì liệu chọn phương án xây dựng rạp xiếc lớn nhất Đông Nam Á tại Đà Nẵng có là mạo hiểm quá không? Đây cũng là một bài toán cần xem xét kỹ lưỡng, bởi chúng ta không thể bỏ một đống tiền ra xây rạp xong rồi “đắp chiếu để đấy” (Mời xem chi tiết trong mục Đối thoại trên TT&VH Cuối tuần số này).

Tiết mục Đu siêu nhân
Kể cũng lạ, thay đổi cũng nhiều khi đến vì những lý do vô cùng mơ hồ. Phải đến nửa thế kỷ nay, các đình làng quanh vùng Hà Nội không còn nhớ gì đến chuyện hát thờ, nhưng sang năm nay thì không rõ vì đâu mà loại hình này lại được ưa chuộng trở lại. Theo tin mới đưa thì nhiều đào nương trẻ (đang là sinh viên) của CLB Ca trù Thăng Long năm nay phải bớt thời gian nghỉ Tết vì sô đầu tiên của CLB là vào mùng 5 tại đình Khương Trung, Hà Nội, tiếp đó là các đình Ngãi Cầu, La Phù và Giang Xá,… Phải nói rằng chắc chắn giờ không còn mấy ai hiểu được cái hay cái đẹp của tục hát thờ, nhưng có lẽ giờ kinh tế khấm khá, người ta muốn làm sang cho các lễ hội nên mời các nhóm hát đến để "trang trí" cho thêm sinh động.

Thay đổi mới nữa là lần đầu tiên sau 57 năm, giới điện ảnh Việt Nam có ngày hội riêng của mình vào ngày 15/3 hàng năm. Đúng là vui thật bởi hơn lúc nào hết, điện ảnh Việt cần được tôn vinh, được khuyến khích, động viên để có được những bộ phim hay cho những cuộc cạnh tranh có tính quốc tế ngay tại sân nhà. Theo những gì vẽ ra trên giấy thì Ngày Điện ảnh Việt Nam là sự kiện hoành tráng “bậc nhất” so với các sự kiện điện ảnh trước đây.

Lễ trao giải Cánh diều vàng 2008
Một động thái bất ngờ khác nữa là mới đây nhà sản xuất Nicolas Chartier đã gửi hàng loạt thư điện tử cho các thành viên ban giám khảo Oscar, đề nghị họ bỏ phiếu cho The hurt locker của ông thay vì “một bộ phim 500 triệu USD” - một lời chỉ trích trực tiếp đối với “bom tấn” Avatar (Thế thân) của đạo diễn James Cameron. Ông Chartier yêu cầu ban giám khảo Oscar xếp The hurt locker vào vị trí thứ nhất và Avatar thứ 10 trong danh sách ứng cử viên giải phim hay nhất. Hành động bột phát này đã vi phạm quy định của AMPAS (Viện hàn lâm điện ảnh Mỹ) khi quảng bá một bộ phim bằng cách nói xấu một bộ phim cạnh tranh. Để trừng trị hành động không phải đạo này có thể AMPAS sẽ không trao tượng vàng Oscar cho ông Chartier nếu The hurt locker giành chiến thắng. Nhưng đấy là “nếu”, mọi chuyện sẽ có kết quả rõ ràng vào ngày 8/3 tới đây, khi Lễ Trao giải Oscar diễn ra, sẽ được truyền hình trực tiếp vào 5h45-11h45 (giờ VN) trên kênh 1 của Đài PTTH Hà Nội.
Ngày Thơ Việt Nam vừa diễn ra tuần qua cũng có rất nhiều thay đổi, số lượng các địa phương tham gia ngày càng đông, quy mô lễ hội chính ở Văn Miếu ngày càng lớn, người quan tâm cũng ngày càng nhiều. Nhưng bởi quá đông vui nên dẫn đến tình trạng “ai đọc nấy nghe”. Không rõ là bởi dân ta thiếu chỗ du Xuân hay bởi thế thời thay đổi, thơ ca trở thành là món ăn tinh thần “hot” hiện nay mà cả năm sân của khu Văn Miếu - Quốc Tử Giám đều ken đặc người (theo sự ước tính của BTC thì có khoảng 15.000 người đến thăm quan), quan khách, nhà thơ và người yêu thơ chen chúc nhau, quay ngang quay dọc tự tìm thơ mà đọc.

Tình trạng “ai đọc nấy nghe” trong lễ hội Ngày thơ Việt Nam
Một sự kiện của tuần trước, nhưng thiết nghĩ cùng cần nhắc lại, vì nó là chuyện cũ cần thay đổi. Đó là buổi diễn “xông đất” thị trường nhạc Việt của ngôi sao Tata Young, người đã mang nhạc Thái vượt ra khỏi biên giới nước này. Theo quảng cáo của nhà tổ chức, “đến Việt Nam sau khi biểu diễn trên nhiều nước châu Á, Tata mang theo đội ngũ múa phụ họa đầy kinh nghiệm và với nhóm múa của mình Tata sẽ cho các bạn thấy tài năng tỏa sáng của cô khi phối hợp hát sống và múa phụ họa…”. Nhưng thực tế thì “đội ngũ” múa phụ họa, “nhóm múa” của Tata chỉ có…2 người, và ngôi sao nhạc Thái chỉ hát “sống” với nhạc đĩa. Xông đất kiểu này quả là buồn!
Buồn một tí, nhưng dù sao cũng có nhiều đổi thay, nghĩa là có phát triển. Còn phát triển theo chiều hướng đáng ủng hộ hay cần tiếp tục sửa đổi, còn cần thời gian suy nghĩ nhiều hơn… một tuần.
Sẽ có thay đổi, tin này có lẽ quan trọng, nhưng trước hết là những thay đổi trong công tác tổ chức lễ hội. Theo thống kê gần đây của Cục Văn hóa thông tin Cơ sở, Bộ VH-TT-DL, mỗi năm cả nước có khoảng 8.000 lễ hội, trong số này, lễ hội dân gian truyền thống chiếm 80%, lễ hội tôn giáo gần 16% và trên 4% là lễ hội lịch sử cách mạng... Tức là bình quân trên cả nước mỗi ngày sẽ có hơn 20 lễ hội diễn ra nhưng hầu như tất cả các lễ hội từ nhỏ, do các địa phương làm, đến lớn, có ban chỉ đạo nhà nước điều hành, thì tình trạng lộn xộn vẫn cứ “đến hẹn lại lên”. Mới đây, hôm 14 tháng Giêng, Lễ khai ấn được xem là “linh hồn” của lễ hội đền Trần diễn ra trong một cảnh tượng kinh hoàng. Chưa đến 23 giờ, lễ khai ấn trong đền vẫn đang diễn ra thì bên ngoài đền, một biển người bỗng dưng nổi sóng hỗn loạn ùn ùn xô đổ hàng loạt rào chắn... Tiếng la tiếng khóc của người bị chèn ép, ngất lịm, người mất của kêu cứu inh ỏi. Cảnh tượng này không phải là “của hiếm” mà đã quá quen thuộc ở bất cứ lễ hội nào có tiếng là “thiêng”. Cần một quy chế quản lý lễ hội rõ ràng hơn những hướng dẫn chung chung của các văn bản trước đây, nhưng cần hơn sự ý thức của người dân trong khi tham gia lễ hội.

Lễ khai ấn được xem là “linh hồn” của lễ hội đền Trần
diễn ra trong một cảnh tượng kinh hoàng

Tiết mục Đu siêu nhân

Hát thờ ở các đình làng quanh vùng Hà Nội

Lễ trao giải Cánh diều vàng 2008
Một chương trình đầy ắp sự kiện diễn ra từ 10 - 15/3 ở nhiều tỉnh thành. Bên cạnh đó Lễ trao giải Cánh diều vàng dự kiến sẽ “có nhiều nét mới”, sẽ tạo thành điểm nhấn cho Ngày hội này. Với những gì mà BTC đưa ra, nếu làm được, có lẽ đây sẽ là một ngày hội tôn vinh thực sự có ý nghĩa với nền điện ảnh nước nhà mà bấy lâu giới làm nghề cũng như khán giả của môn nghệ thuật thứ bảy mong đợi.
Một động thái bất ngờ khác nữa là mới đây nhà sản xuất Nicolas Chartier đã gửi hàng loạt thư điện tử cho các thành viên ban giám khảo Oscar, đề nghị họ bỏ phiếu cho The hurt locker của ông thay vì “một bộ phim 500 triệu USD” - một lời chỉ trích trực tiếp đối với “bom tấn” Avatar (Thế thân) của đạo diễn James Cameron. Ông Chartier yêu cầu ban giám khảo Oscar xếp The hurt locker vào vị trí thứ nhất và Avatar thứ 10 trong danh sách ứng cử viên giải phim hay nhất. Hành động bột phát này đã vi phạm quy định của AMPAS (Viện hàn lâm điện ảnh Mỹ) khi quảng bá một bộ phim bằng cách nói xấu một bộ phim cạnh tranh. Để trừng trị hành động không phải đạo này có thể AMPAS sẽ không trao tượng vàng Oscar cho ông Chartier nếu The hurt locker giành chiến thắng. Nhưng đấy là “nếu”, mọi chuyện sẽ có kết quả rõ ràng vào ngày 8/3 tới đây, khi Lễ Trao giải Oscar diễn ra, sẽ được truyền hình trực tiếp vào 5h45-11h45 (giờ VN) trên kênh 1 của Đài PTTH Hà Nội.Ngày Thơ Việt Nam vừa diễn ra tuần qua cũng có rất nhiều thay đổi, số lượng các địa phương tham gia ngày càng đông, quy mô lễ hội chính ở Văn Miếu ngày càng lớn, người quan tâm cũng ngày càng nhiều. Nhưng bởi quá đông vui nên dẫn đến tình trạng “ai đọc nấy nghe”. Không rõ là bởi dân ta thiếu chỗ du Xuân hay bởi thế thời thay đổi, thơ ca trở thành là món ăn tinh thần “hot” hiện nay mà cả năm sân của khu Văn Miếu - Quốc Tử Giám đều ken đặc người (theo sự ước tính của BTC thì có khoảng 15.000 người đến thăm quan), quan khách, nhà thơ và người yêu thơ chen chúc nhau, quay ngang quay dọc tự tìm thơ mà đọc.

Tình trạng “ai đọc nấy nghe” trong lễ hội Ngày thơ Việt Nam
Buồn một tí, nhưng dù sao cũng có nhiều đổi thay, nghĩa là có phát triển. Còn phát triển theo chiều hướng đáng ủng hộ hay cần tiếp tục sửa đổi, còn cần thời gian suy nghĩ nhiều hơn… một tuần.
Bàn Phím