(TT&VH Cuối tuần) - Có những trò đùa lại khiến chúng ta đau và có những sự thật làm điều ngược lại. Một tuần văn hóa có rất nhiều sự kiện khiến chúng ta phải giật mình…tỉnh giấc.
Cái giật mình đau đớn đầu tiên là từ tai nạn thương tâm chưa từng có (ngay cả trong ý nghĩ) tại lễ hội nước truyền thống ngay giữa thủ đô Phnom Penh, Campuchia hôm thứ Hai tuần này, khiến 456 người chết, hơn 700 người bị thương, trong số đó có 10 Việt kiều thiệt mạng, 10 người bị thương, 1 người còn mất tích. Một thảm họa nghiêm trọng nhất ở Campuchia kể từ sau nạn diệt chủng thời Khmer Đỏ, lại chỉ xuất phát từ nguyên nhân một cuộc xô đẩy, chen lấn hỗn loạn của người dân đi dự lễ hội văn hóa và tâm linh. Nỗi đau này khiến chúng ta giật mình nghĩ về công tác tổ chức lễ hội, sự kiện đang trên đà gia tăng cả về số lượng lẫn quy mô ở Việt Nam. May sao trong đêm bế mạc Đại lễ vừa rồi, chỉ có nhiều người bị kẹt cứng và 2 cô gái bị ngất xỉu trong biển người!
Cái giật mình thứ hai, tuy không để lại hậu quả đau thương bằng con số hàng trăm người chết và bị thương, nhưng nỗi đau khi lòng nhân ái bị biến thành trò đùa thật chua xót: 12 ngày sau khi công bố bức tranh đá quý, viên rubi nặng 10 kg, chiếc trống đồng, được nhiều nhà hảo tâm chịu mua với giá hàng chục tỷ đồng ủng hộ đồng bào miền Trung bị lũ lụt, các nhà hảo tâm này đều… biến mất. Duy nhất bộ long-ly-quy phụng được công ty gốm sứ Bảo Long thắng đấu giá với giá gần 50 tỷ đồng. Nhưng chủ món báu vật này yêu cầu Bảo Long phải giao toàn bộ số tiền cho họ, sau đó họ muốn quyên góp từ thiện bao nhiêu là quyền của họ, còn Bảo Long thì chỉ chịu giao tiền cho Hội Chữ thập đỏ TP. HCM! Vậy là mặc dù số tiền xướng lên trong đêm đấu giá lên tới 74 tỷ đồng nhưng Hội Chữ thập đỏ chỉ thu được về…1 tỷ đồng. Thời gian gần đây các hoạt động từ thiện ngày một nhiều, nhưng văn hóa từ thiện thì lại đang biến dạng.
Giật mình thứ ba, không phải trò đùa, trong khi trước đó người ta cứ nghĩ là trò đùa, ấy là việc thành phố biển Nha Trang bị tạp chí National Geographic đưa vào danh sách “10 thành phố biển tồi nhất thế giới 2010”. Đánh giá này được 340 chuyên gia thuộc nhiều lĩnh vực cấm điểm, xét dựa trên 6 tiêu chí, bao gồm: Chất lượng môi trường và hệ sinh thái, tính toàn vẹn văn hóa và xã hội, tình trạng của các di tích lịch sử và địa điểm khảo cổ, tính thẩm mỹ, chất lượng quản lý du lịch và tiềm năng phát triển. Rất may, ngay sau khi nhận ra đây không phải trò đùa, lãnh đạo Nha Trang tổ chức ngay một cuộc họp báo để nhìn nhận thẳng thắn vấn đề này. Giật mình ngay như vậy là chuyện hiếm có ở ta.
Cái này thì giật mình nhiều rồi, không biết có còn đủ sức giật mình lần nữa không, ấy là chuyện bảo tồn di sản. Tại Ngày Di sản văn hóa VN lần thứ sáu (tổ chức từ 20- 24/11) đáng chú ý là cuộc tọa đàm xung quanh chủ đề Bảo tồn và phát huy giá trị Di sản văn hóa Thăng Long - Hà Nội. Trong khi đó cách Hà Nội chỉ hơn chục cây số, di chỉ khảo cổ học Vườn Chuối 3.000 năm tuổi, đang có nguy cơ bị xóa sổ. Được coi là một làng cổ thuộc nền văn hóa Đồng Đậu trong hệ thống văn hóa cổ đại Đông Sơn với một tầng văn hóa khá dày với nhiều vật dụng phong phú như rìu đá, trang sức bằng đá, chày bằng đá, vòng đeo tay, khuyên tai bằng các loại đá ngọc, đá đen, một số loại bình gốm, nồi gốm...,nay tại đây người ta đang khẩn trương san lấp mặt bằng để xây dựng Khu đô thị mới Kim Chung - Di Trạch. Bức xúc về việc di chỉ Vườn Chuối bị san ủi, PGS - TS Nguyễn Lân Cường cho rằng: “TP Hà Nội thừa biết được tầm quan trọng của di chỉ 3.000 năm tuổi này, họ đã hứa dành kinh phí cho công tác khảo cổ khai quật nhưng đến nay vẫn chưa thấy gì. Trong khi đó lại xảy ra chuyện san ủi, rõ ràng họ đã vi phạm Luật Di sản. Việc này cần phải ngăn chặn ngay”.
Vẫn chuyện di sản, tuần qua sau khi ngây ngất với tin Hội Gióng ở đền Phù Đổng và đền Sóc đã trở thành di sản thứ ba trong năm của VN được UNESCO vinh danh, lại giật mình khi nghe các nhà nghiên cứu (cố GS Trần Quốc Vượng, PGS - TS Nguyễn Thị Bích Hà, GS - TS Ngô Đức Thịnh…) cho rằng chúng ta không nên chỉ biết đến Hội Gióng ở hai địa phương trên mà có một “không gian Hội Gióng” rộng lớn hơn rất nhiều quanh khu vực Hà Nội - Bắc Ninh. Ở đó có sự tồn tại của một vùng “không gian văn hóa” tràn ngập các di tích, truyền thuyết, lễ hội xoay quanh hình tượng Thánh Gióng. Đã tới lúc chúng ta phải khôi phục lại không gian Hội Gióng xưa với đầy đủ các lễ hội tại những địa phương trong vùng không gian này. Bởi những Hội Gióng Chi Nam, Gióng Xuân Đỉnh, Gióng Bộ Đầu... và cả nhiều Hội Gióng tại Từ Liêm, Thường Tín, Quế Võ... đã biến dạng ở những góc độ khác nhau.
Tuần này, điện ảnh VN chọn lựa được 4 tác phẩm điện ảnh đi thi đấu trong khu vực, gồm:Long thành cầm giả ca (phim nhựa, đạo diễn Đào Bá Sơn), Người thắp lửa (phim tài liệu, đạo diễn Nguyễn Như Vũ), Đảo Lý Sơn (phim tài liệu, đạo diễn Công Thành Đức), Chiếc lá (phim hoạt hình, đạo diễn Hồng Sơn) tham gia LHP châu Á - Thái Bình Dương (Asia - Pacific Film Festival - APFF), diễn ra từ ngày 2 đến 4/12 tại Đài Loan. Hội Nhà văn Hà Nội cũng đã chọn được vị Chủ tịch mới, vốn không xa lạ gì: nhà phê bình văn học Phạm Xuân Nguyên. Ông Nguyên sẽ thay nhà văn Hồ Anh Thái trong vị trí đầu tàu Hội Nhà văn Hà Nội trong nhiệm kỳ mới 2010-2015.
Cũng tuần qua, Hội đồng Anh (British Council), Viện Goethe, L’Espace, xứ Wallonie - Bruselles cùng các bộ phận văn hóa của các đại sứ quán Ý, Hà Lan, Áo đã cùng thành lập nhóm công tác văn hóa châu Âu tại Việt Nam EUNIC (Liên minh các tổ chức văn hóa châu Âu - European Union of National Institutes for Culture), nhằm cùng nhau thúc đẩy, chú trọng giới thiệu văn hóa đa dạng của châu Âu ở Việt Nam. EUNIC coi Việt Nam là một trong 48 mắt xích quan trọng của mạng lưới EUNIC trên toàn thế giới. Song song đó Liên hoan Âm nhạc châu Âu tại Việt Nam lần thứ hai cũng sẽ được tổ chức từ ngày 26/11 đến 4/12 tại Hà Nội và TPHCM (Xem lịch các buổi trình diễn cụ thể tại mục Lựa chọn cuối tuần).
Người hâm mộ điện ảnh sau khi xôn xao với Cánh đồng bất tận phim-truyện-kịch, chuẩn bị sẽ có một làn sóng xôn xao tiếp khi bộ phim Rừng Na Uy, tác phẩm mới nhất của đạo diễn Trần Anh Hùng, dựa theo tiểu thuyết cùng tên của Murakami, sẽ chính thức được công chiếu ở Việt Nam ngày 31/12. Trước đó, ngày 19/12 sẽ có cuộc giao lưu với đạo diễn.
Cái giật mình đau đớn đầu tiên là từ tai nạn thương tâm chưa từng có (ngay cả trong ý nghĩ) tại lễ hội nước truyền thống ngay giữa thủ đô Phnom Penh, Campuchia hôm thứ Hai tuần này, khiến 456 người chết, hơn 700 người bị thương, trong số đó có 10 Việt kiều thiệt mạng, 10 người bị thương, 1 người còn mất tích. Một thảm họa nghiêm trọng nhất ở Campuchia kể từ sau nạn diệt chủng thời Khmer Đỏ, lại chỉ xuất phát từ nguyên nhân một cuộc xô đẩy, chen lấn hỗn loạn của người dân đi dự lễ hội văn hóa và tâm linh. Nỗi đau này khiến chúng ta giật mình nghĩ về công tác tổ chức lễ hội, sự kiện đang trên đà gia tăng cả về số lượng lẫn quy mô ở Việt Nam. May sao trong đêm bế mạc Đại lễ vừa rồi, chỉ có nhiều người bị kẹt cứng và 2 cô gái bị ngất xỉu trong biển người!
Cái giật mình thứ hai, tuy không để lại hậu quả đau thương bằng con số hàng trăm người chết và bị thương, nhưng nỗi đau khi lòng nhân ái bị biến thành trò đùa thật chua xót: 12 ngày sau khi công bố bức tranh đá quý, viên rubi nặng 10 kg, chiếc trống đồng, được nhiều nhà hảo tâm chịu mua với giá hàng chục tỷ đồng ủng hộ đồng bào miền Trung bị lũ lụt, các nhà hảo tâm này đều… biến mất. Duy nhất bộ long-ly-quy phụng được công ty gốm sứ Bảo Long thắng đấu giá với giá gần 50 tỷ đồng. Nhưng chủ món báu vật này yêu cầu Bảo Long phải giao toàn bộ số tiền cho họ, sau đó họ muốn quyên góp từ thiện bao nhiêu là quyền của họ, còn Bảo Long thì chỉ chịu giao tiền cho Hội Chữ thập đỏ TP. HCM! Vậy là mặc dù số tiền xướng lên trong đêm đấu giá lên tới 74 tỷ đồng nhưng Hội Chữ thập đỏ chỉ thu được về…1 tỷ đồng. Thời gian gần đây các hoạt động từ thiện ngày một nhiều, nhưng văn hóa từ thiện thì lại đang biến dạng.
Giật mình thứ ba, không phải trò đùa, trong khi trước đó người ta cứ nghĩ là trò đùa, ấy là việc thành phố biển Nha Trang bị tạp chí National Geographic đưa vào danh sách “10 thành phố biển tồi nhất thế giới 2010”. Đánh giá này được 340 chuyên gia thuộc nhiều lĩnh vực cấm điểm, xét dựa trên 6 tiêu chí, bao gồm: Chất lượng môi trường và hệ sinh thái, tính toàn vẹn văn hóa và xã hội, tình trạng của các di tích lịch sử và địa điểm khảo cổ, tính thẩm mỹ, chất lượng quản lý du lịch và tiềm năng phát triển. Rất may, ngay sau khi nhận ra đây không phải trò đùa, lãnh đạo Nha Trang tổ chức ngay một cuộc họp báo để nhìn nhận thẳng thắn vấn đề này. Giật mình ngay như vậy là chuyện hiếm có ở ta.
Cái này thì giật mình nhiều rồi, không biết có còn đủ sức giật mình lần nữa không, ấy là chuyện bảo tồn di sản. Tại Ngày Di sản văn hóa VN lần thứ sáu (tổ chức từ 20- 24/11) đáng chú ý là cuộc tọa đàm xung quanh chủ đề Bảo tồn và phát huy giá trị Di sản văn hóa Thăng Long - Hà Nội. Trong khi đó cách Hà Nội chỉ hơn chục cây số, di chỉ khảo cổ học Vườn Chuối 3.000 năm tuổi, đang có nguy cơ bị xóa sổ. Được coi là một làng cổ thuộc nền văn hóa Đồng Đậu trong hệ thống văn hóa cổ đại Đông Sơn với một tầng văn hóa khá dày với nhiều vật dụng phong phú như rìu đá, trang sức bằng đá, chày bằng đá, vòng đeo tay, khuyên tai bằng các loại đá ngọc, đá đen, một số loại bình gốm, nồi gốm...,nay tại đây người ta đang khẩn trương san lấp mặt bằng để xây dựng Khu đô thị mới Kim Chung - Di Trạch. Bức xúc về việc di chỉ Vườn Chuối bị san ủi, PGS - TS Nguyễn Lân Cường cho rằng: “TP Hà Nội thừa biết được tầm quan trọng của di chỉ 3.000 năm tuổi này, họ đã hứa dành kinh phí cho công tác khảo cổ khai quật nhưng đến nay vẫn chưa thấy gì. Trong khi đó lại xảy ra chuyện san ủi, rõ ràng họ đã vi phạm Luật Di sản. Việc này cần phải ngăn chặn ngay”.
Vẫn chuyện di sản, tuần qua sau khi ngây ngất với tin Hội Gióng ở đền Phù Đổng và đền Sóc đã trở thành di sản thứ ba trong năm của VN được UNESCO vinh danh, lại giật mình khi nghe các nhà nghiên cứu (cố GS Trần Quốc Vượng, PGS - TS Nguyễn Thị Bích Hà, GS - TS Ngô Đức Thịnh…) cho rằng chúng ta không nên chỉ biết đến Hội Gióng ở hai địa phương trên mà có một “không gian Hội Gióng” rộng lớn hơn rất nhiều quanh khu vực Hà Nội - Bắc Ninh. Ở đó có sự tồn tại của một vùng “không gian văn hóa” tràn ngập các di tích, truyền thuyết, lễ hội xoay quanh hình tượng Thánh Gióng. Đã tới lúc chúng ta phải khôi phục lại không gian Hội Gióng xưa với đầy đủ các lễ hội tại những địa phương trong vùng không gian này. Bởi những Hội Gióng Chi Nam, Gióng Xuân Đỉnh, Gióng Bộ Đầu... và cả nhiều Hội Gióng tại Từ Liêm, Thường Tín, Quế Võ... đã biến dạng ở những góc độ khác nhau.
Tuần này, điện ảnh VN chọn lựa được 4 tác phẩm điện ảnh đi thi đấu trong khu vực, gồm:Long thành cầm giả ca (phim nhựa, đạo diễn Đào Bá Sơn), Người thắp lửa (phim tài liệu, đạo diễn Nguyễn Như Vũ), Đảo Lý Sơn (phim tài liệu, đạo diễn Công Thành Đức), Chiếc lá (phim hoạt hình, đạo diễn Hồng Sơn) tham gia LHP châu Á - Thái Bình Dương (Asia - Pacific Film Festival - APFF), diễn ra từ ngày 2 đến 4/12 tại Đài Loan. Hội Nhà văn Hà Nội cũng đã chọn được vị Chủ tịch mới, vốn không xa lạ gì: nhà phê bình văn học Phạm Xuân Nguyên. Ông Nguyên sẽ thay nhà văn Hồ Anh Thái trong vị trí đầu tàu Hội Nhà văn Hà Nội trong nhiệm kỳ mới 2010-2015.
Cũng tuần qua, Hội đồng Anh (British Council), Viện Goethe, L’Espace, xứ Wallonie - Bruselles cùng các bộ phận văn hóa của các đại sứ quán Ý, Hà Lan, Áo đã cùng thành lập nhóm công tác văn hóa châu Âu tại Việt Nam EUNIC (Liên minh các tổ chức văn hóa châu Âu - European Union of National Institutes for Culture), nhằm cùng nhau thúc đẩy, chú trọng giới thiệu văn hóa đa dạng của châu Âu ở Việt Nam. EUNIC coi Việt Nam là một trong 48 mắt xích quan trọng của mạng lưới EUNIC trên toàn thế giới. Song song đó Liên hoan Âm nhạc châu Âu tại Việt Nam lần thứ hai cũng sẽ được tổ chức từ ngày 26/11 đến 4/12 tại Hà Nội và TPHCM (Xem lịch các buổi trình diễn cụ thể tại mục Lựa chọn cuối tuần).
Người hâm mộ điện ảnh sau khi xôn xao với Cánh đồng bất tận phim-truyện-kịch, chuẩn bị sẽ có một làn sóng xôn xao tiếp khi bộ phim Rừng Na Uy, tác phẩm mới nhất của đạo diễn Trần Anh Hùng, dựa theo tiểu thuyết cùng tên của Murakami, sẽ chính thức được công chiếu ở Việt Nam ngày 31/12. Trước đó, ngày 19/12 sẽ có cuộc giao lưu với đạo diễn.Bàn Phím
