(TT&VH) - Ông Barack Obama, tổng thống da màu đầu tiên của nước Mỹ, vừa quyết định bổ nhiệm bà Sonia Sotomayor vào Tòa án Tối cao thay ông David Souter sắp nghỉ hưu. Nếu được Thượng viện phê chuẩn, bà Sonia Sotomayor (54 tuổi) sẽ trở thành người gốc Latin đầu tiên trong bộ máy lãnh đạo của Tòa án Tối cao Mỹ.
Người giàu kinh nghiệm
 Bà Sonia Sotomayor |
Mặt trời đang chiếu những tia sáng cuối cùng trong ngày 26/5, khi ông Obama ngồi ở phòng làm việc của mình tại Nhà Trắng, tay cầm bản danh sách các ứng viên lọt vào vòng “chung kết” cho chiếc ghế thẩm phán Tòa án Tối cao. Có 4 người vào tới vòng cuối và tất cả đều là nữ. Một trong số họ sẽ thay thế thẩm phán David Souter sắp về hưu. Sau khi cân nhắc, lựa chọn, Tổng thống Obama ra quyết định cuối cùng vào 8 giờ tối và chọn bà Sonia Sotomayor, một nữ thẩm phán liên bang gốc Latin, người mà ông mới chỉ gặp hồi tuần trước trong cuộc phỏng vấn tại Nhà Trắng.
Quyết định của Tổng thống Obama đã khiến bà Sotomayor cực kỳ xúc động. “Đó là chuyện mà trong giấc mơ điên khùng nhất thời trẻ tôi cũng không nghĩ tới” - bà thổ lộ khi hay tin. Nếu được Quốc hội thông qua, bà Sotomayor sẽ trở thành thẩm phán gốc Latin đầu tiên của Tòa án Tối cao Mỹ và là người phụ nữ thứ 3 trong lịch sử đảm nhận cương vị này. Trước khi được lựa chọn, bà Sotomayor đang là thẩm phán Tòa Phúc thẩm bang New York. Tổng thống Obama đã ca ngợi bà Sotomayor là người giàu kinh nghiệm hơn bất cứ thẩm phán nào để có thể đưa vào Tòa án Tối cao ở thời điểm hiện nay.
Quyết định của Tổng thống Obama đã khiến bà Sotomayor cực kỳ xúc động. “Đó là chuyện mà trong giấc mơ điên khùng nhất thời trẻ tôi cũng không nghĩ tới” - bà thổ lộ khi hay tin. Nếu được Quốc hội thông qua, bà Sotomayor sẽ trở thành thẩm phán gốc Latin đầu tiên của Tòa án Tối cao Mỹ và là người phụ nữ thứ 3 trong lịch sử đảm nhận cương vị này. Trước khi được lựa chọn, bà Sotomayor đang là thẩm phán Tòa Phúc thẩm bang New York. Tổng thống Obama đã ca ngợi bà Sotomayor là người giàu kinh nghiệm hơn bất cứ thẩm phán nào để có thể đưa vào Tòa án Tối cao ở thời điểm hiện nay.
Đây là tòa án liên bang cấp cao nhất tại Mỹ, có thẩm quyền tối hậu trong việc cắt nghĩa Hiến pháp cũng như trong các tranh tụng về luật liên bang, cùng với quyền tài phán chung thẩm (ví dụ, có quyền bác bỏ các đạo luật của Quốc hội Mỹ cũng như bất cứ luật nào của các bang nếu thấy chúng vi hiến). Định chế quyền lực tư pháp này luôn chỉ có 9 thẩm phán thành viên. Hiện thẩm phán Tòa án Tối cao Mỹ cao tuổi nhất là ông John Paul Stevens, 89 tuổi, đã giữ ghế suốt 33 năm qua. Nếu được bổ nhiệm, bà Sotomayor sẽ là một trong 2 vị thẩm phán ít tuổi nhất, cùng với ông John Roberts.
Tòa án Tối cao có ảnh hưởng rất lớn đến xã hội Mỹ. Vì thế thời gian qua, Tổng thống Obama đã cân nhắc nhiều ứng viên thay thế ông David Souter, người nắm vị trí thẩm phán Tòa án Tối cao trong 19 năm qua nay có nguyện vọng về hưu. Ông cho biết muốn tìm kiếm một thẩm phán không chỉ nắm rất rõ các nguyên tắc cơ bản của Hiến pháp Mỹ, mà còn có thể hiểu và nhận thức được những hy vọng cũng như khó khăn của người dân.
Tấm gương vượt khó
Sotomayor là tấm gương điển hình cho sự thành công của các gia đình nhập cư tới Mỹ. Bà sinh ngày 25/6/1954 trong một gia đình nghèo ở khu Bronx, New York. Cha mẹ bà đã rời Puerto Rico trong Thế chiến II và tới Mỹ để tìm cơ hội. Không may, cha của Sotomayor qua đời khi bà mới 9 tuổi. Mẹ Sotomayor, không muốn con cái thất học, đã xin làm hai công việc một lúc để nuôi bà và người em trai. Sotomayor cho biết bà đã được người mẹ truyền cảm hứng rất nhiều trong cuộc sống.
Bản thân bị tiểu đường cấp I từ năm 8 tuổi, song Sotomayor vẫn cố gắng học tập, tốt nghiệp với bằng cử nhân tại đại học danh giá Princeton năm 1976 và nhận được bằng tiến sĩ tại Trường Luật Yale vào năm 1979. Bà làm trợ lý luật sư bang New York trong một thời gian trước khi chuyển ra hoạt động tư nhân vào năm 1984. Tuy nhiên, quan điểm chính trị trung lập của Sotomayor đã khiến bà được Tổng thống George H. W. Bush (Bush cha) bổ nhiệm làm thẩm phán Tòa án Liên bang ở New York và là người gốc Mỹ Latin đầu tiên giữ cương vị này. Sotomayor đã tham gia xét xử nhiều vụ nổi tiếng ở Mỹ. Năm 1995, nhờ sự phân xử của bà, cuộc đình công kéo dài 232 ngày do Hiệp hội bóng chày chuyên nghiệp phát động đã chấm dứt. Cũng nhờ phán quyết của Sotomayor, tờ Wall Street Journal đã có thể xuất bản thư tuyệt mệnh của Vince Foster, phụ tá văn phòng luật sư tại Nhà Trắng, người tự tử một cách khó hiểu chỉ sau 6 tháng nhậm chức hồi năm 1993. Năm 1998, bà trở thành thẩm phán Tòa án Phúc thẩm Liên bang theo đề nghị bổ nhiệm của Tổng thống Clinton.
Sẽ được thông qua?
Việc bổ nhiệm bà Sonia Sotomayor dự kiến sẽ vấp phải sự phản đối của phe Cộng hòa do quan điểm khá tự do của bà. Tuy nhiên giới quan sát cho rằng bất cứ nhân vật nào được Tổng thống Obama chỉ định sẽ được Thượng viện thông qua vì hiện Đảng Dân chủ đang giữ đa số tại cơ quan này. Trong số 9 thẩm phán của Tòa án Tối cao hiện nay, có 4 người được coi là theo đường lối tự do, 4 người theo đường lối bảo thủ và một trung dung. Nếu được phê chuẩn, bà Sotomayor, với quan điểm tự do, sẽ khiến sự cân bằng chính trị tại Tòa án Tối cao Mỹ không thay đổi vì trước đây, ông Souter cũng theo phe này.
 Tổng thống Obama loan báo việc đề cử bà Sotomayor |
Bản thân bị tiểu đường cấp I từ năm 8 tuổi, song Sotomayor vẫn cố gắng học tập, tốt nghiệp với bằng cử nhân tại đại học danh giá Princeton năm 1976 và nhận được bằng tiến sĩ tại Trường Luật Yale vào năm 1979. Bà làm trợ lý luật sư bang New York trong một thời gian trước khi chuyển ra hoạt động tư nhân vào năm 1984. Tuy nhiên, quan điểm chính trị trung lập của Sotomayor đã khiến bà được Tổng thống George H. W. Bush (Bush cha) bổ nhiệm làm thẩm phán Tòa án Liên bang ở New York và là người gốc Mỹ Latin đầu tiên giữ cương vị này. Sotomayor đã tham gia xét xử nhiều vụ nổi tiếng ở Mỹ. Năm 1995, nhờ sự phân xử của bà, cuộc đình công kéo dài 232 ngày do Hiệp hội bóng chày chuyên nghiệp phát động đã chấm dứt. Cũng nhờ phán quyết của Sotomayor, tờ Wall Street Journal đã có thể xuất bản thư tuyệt mệnh của Vince Foster, phụ tá văn phòng luật sư tại Nhà Trắng, người tự tử một cách khó hiểu chỉ sau 6 tháng nhậm chức hồi năm 1993. Năm 1998, bà trở thành thẩm phán Tòa án Phúc thẩm Liên bang theo đề nghị bổ nhiệm của Tổng thống Clinton.
Sẽ được thông qua?
Việc bổ nhiệm bà Sonia Sotomayor dự kiến sẽ vấp phải sự phản đối của phe Cộng hòa do quan điểm khá tự do của bà. Tuy nhiên giới quan sát cho rằng bất cứ nhân vật nào được Tổng thống Obama chỉ định sẽ được Thượng viện thông qua vì hiện Đảng Dân chủ đang giữ đa số tại cơ quan này. Trong số 9 thẩm phán của Tòa án Tối cao hiện nay, có 4 người được coi là theo đường lối tự do, 4 người theo đường lối bảo thủ và một trung dung. Nếu được phê chuẩn, bà Sotomayor, với quan điểm tự do, sẽ khiến sự cân bằng chính trị tại Tòa án Tối cao Mỹ không thay đổi vì trước đây, ông Souter cũng theo phe này.
Tường Linh
