 |
Khi còn nhỏ đang sống ở quê, vào các dịp Giỗ Tết cúng ông bà tổ tiên, trong mâm cơm trên bàn thờ, ngoài những món hơi "cao lương mỹ vị" như vịt tiềm, gà nấu, chả tôm bánh lá..., mẹ tôi thường dọn thêm hai tô canh mướp nấu với bún. Cái món ăn này sau khi cúng xong, ai cũng rất thích chan vào chén cơm để ăn cuối bữa. Tôi cũng thế, sau khi đã thưởng thức đủ các món ăn của mẹ nấu, cuối cùng bao giờ cũng làm thêm một chén cơm chan với canh mướp nấu bún.
Hồi đó, tôi chỉ biết ăn mà không hề biết rằng tô canh mướp nấu bún ấy mang một ý nghĩa thật đặc biệt. Sau này lớn khôn , mẹ mới nói với chúng tôi:" Cúng chi thì cúng phải có một vài tô canh mướp nấu bún. Ôn mệ già rồi, răng cỏ còn mô nữa mà ăn thịt ăn cá, chỉ húp được vô miệng thứ chi là may lắm rồi. Canh mướp nấu với bún không cần nhai mà chỉ nuốt trộng..."
Ôi, thì ra đây là tô canh thể hiện lòng hiếu nghĩa của con cháu dâng lên cúng ông bà!
Tô canh mướp nấu với bún và tôm tươi thì quá đơn giản. Tôm tươi được mẹ mua về lột vỏ rồi giã nhỏ. Mướp thì mẹ chỉ mua loại mướp khía để nấu canh. Canh chín, mẹ thả vào vài vắt bún. Khác với những món canh khác, thường có nêm gia vị như hành, ngò, tiêu, ớt... Riêng món canh này, mẹ không bỏ vào những thứ gia vị trên, bởi theo lời mẹ: "Bỏ tiêu, ớt vào canh sợ ông bà ăn cay rồi sặc, bỏ hành ngò thì sợ ông bà ăn mắc cổ...". Cũng theo lời mẹ, mướp khía ăn hiền, không độc và dễ tiêu so với mướp hương hay các loại bầu bí khác. Mẹ còn nói thêm:
"Gọt vỏ mướp khía khó hơn nhiều lần gọt vỏ mướp hương, con cháu ngồi gọt từng chút vỏ mới hiểu hết được công lao dưỡng dục trời biển của những đấng sinh thành..."
Sau này lớn khôn xa đi phương xa lập nghiệp, vào ngày giỗ mẹ, tôi không thể tìm đâu ra quả mướp khía để dâng lên bàn thờ mẹ. Thế nhưng hình ảnh tô canh mướp khía nấu với bún của mẹ trong những ngày giỗ kỵ ở quê cứ đọng mãi, đọng mãi trong tâm trí tôi- tô canh ấy, người quê tôi gọi là tô canh hiếu nghĩa...!
Tôn Thất Thọ
