PGS.TS Hà Đình Đức: gần 2 thập kỷ vì Hồ Gươm

Thứ Sáu, 26/02/2010 13:14 GMT+7

Ông là người có nhiều đề xuất để Hà Nội tốt đẹp hơn. Đương nhiên không phải đề xuất nào của ông cũng là “chí lý”, nhưng người ta không thể phủ nhận được tấm lòng của ông quả thực “chí tình”. Không phải ngẫu nhiên mà nhiều người gọi ông là “nhà rùa Hồ Gươm học” hay giản dị là ông Đức “rùa”.

“Ngày 15/3/1991 lần đầu tiên tôi trông thấy Rùa Hồ Gươm bơi trên mặt hồ. Ngày 28/10/1991 tôi được mời tham gia Dự án Khai thác Hồ Gươm bảo vệ đàn rùa quý. Từ đó, tôi bắt đầu hoạt động bảo vệ rùa Hồ Gươm, Hồ Gươm và khu vực Hồ Gươm” - ông Đức nhớ lại. Bấy nhiêu năm, ngày nắng cũng như ngày mưa, cứ cụ rùa nổi là ông Đức có mặt bên bờ hồ. Đến mức dân quanh hồ Gươm quá quen mặt ông, gọi ông bằng cái biệt danh đơn giản, dễ nhớ: “Giáo sư rùa”.

Tới nay ông đã chủ trì nhiều công trình nghiên cứu khoa học về rùa Hồ Gươm, hệ sinh thái Hồ Gươm. Ông cũng là người đã chứng minh ra quốc tế rằng rùa Hồ Gươm là loài rùa mới của khoa học với tên gọi do ông đề xuất là Rafetus Leloi (rùa Lê Lợi).


PGS.TS Hà Đình Đức bên Hồ Gươm. Ảnh ST


Đầu năm 1992 ông được biết có Dự án nạo vét Hồ Gươm bằng cơ giới với quy mô lớn. Đào 100.000m3 bùn đổ ra sông Hồng và bơm nước sông Hồng vào Hồ Gươm. Ngày 15/2/1992 ông gửi tờ trình nêu rõ: “...Công việc này có thể làm xáo trộn môi trường đang sống yên ổn xưa nay của loài rùa quý và có nhiều khả năng đưa chúng tới chỗ diệt vong. Cuối cùng Hồ Gươm được tiến hành nạo vét bằng phương pháp thủ công theo đề xuất của ông từ ngày 17/9 đến ngày 15/ 11/1993 thì hoàn tất.
Ông cũng góp ý về việc thả sen mọc trên Hồ Gươm. Sau khi báo chí lên tiếng, Đài Truyền hình VN mời ông đến phỏng vấn, do phóng viên Bích Ngọc thực hiện phát sáng ngày 12/5/1999. Cuối cùng UBND TP Hà Nội đã ra chỉ thị cho thu dọn.
Ông cũng đã lên tiếng báo động về loài rùa tai đỏ - loài ngoại lai xâm hại đã xuất hiện ở Hồ Gươm vào tháng 2/2004.
Thú vị không kém, ngày 01/01/2009 ông gửi tờ trình về việc nên xây dựng Tháp "Hà Nội Km 0" tại khu vực Hồ Gươm. Về việc này Thành phố đã tổ chức cuộc họp và có công văn thông báo: Đa số ý kiến hoan nghênh và ủng hộ ý tưởng của PGS.TS Hà Đình Đức. Việc xác định để xây dựng “Km - 0” cần phải dựa trên cơ sở khoa học về địa lý, bản đồ, lịch sử, văn hóa có tính toán, đo đạc và xác định tọa độ chính xác...
Ngoài ra, Hà Đình Đức còn đóng góp ý kiến của mình về dự án xây dựng tòa nhà 4 tầng làm Trung tâm Văn hóa Du lịch tại 16 Lê Thái Tổ bên cạnh tượng vua Lê. Dự án dự định phá sân khấu ngoài trời để xây tòa nhà có diện tích 762,7m2 cao 4 tầng và cách lưng tòa nhà Khai Trí Tiến Đức cũ 4m (4 x 45,4m). Ngày 15/3/1996 ông gửi tờ trình nêu rõ: Nếu dự án trên thực hiện sẽ không chỉ xúc phạm đến một di tích lịch sử có giá trị hàng đầu ở Khu vực Hồ Gươm mà còn phá vỡ cảnh quan vốn dĩ đã quen thuộc ở đây. Kết quả là các cơ quan chức năng đã dừng thực hiện thỏa thuận xây dựng tòa nhà này.
Ông cũng tham gia cùng với Hội Khoa học Lịch sử và Hội KTS Việt Nam trong góp ý việc xây Khách sạn Hà Nội vàng; Tham gia góp ý cho dự án Nâng cao chất lượng nước Hồ Tây năm 1999 cùng dư luận (cuối cùng Dự án này bị dừng lại); Đề xuất lấy ngày vua Lê đăng quang tại điện Kính Thiên vào 15/4 (AL) hàng năm làm ngày lễ hội của Hà Nội. Kết quả Hà Nội có Quyết định số: 4249/ QĐ-UBND nêu rõ: UBND quận Hoàn Kiếm xây dựng Lễ hội vua Lê đăng quang. Và gần đây, ngày 15/4/2009 ông gửi tờ trình về việc đặt tên Đào Cam Mộc - người có công đầu tôn phù Lý Công Uẩn lên ngôi vua cho một đường phố Hà Nội.

Không ít người tưởng rằng làm nghiên cứu về rùa hồ Gươm, quốc tế quan tâm lắm, “rót” tiền về nhiều lắm. Mà mình ông Đức “một khoảng trời riêng” như vậy thì tiêu tiền vào đâu cho hết! Ấy là tưởng vậy thôi, đến nay, sau gần 20 năm nghiên cứu về rùa hồ Gươm, PGS. TS Hà Đình Đức cũng mới chỉ là một nhà khoa học  chưa được gọi là giàu có.Ông chỉ giầu có sách trong căn hộ của mình ở phố Kim Ngưu.
Ngày ngày ông vẫn đi dạy học bằng chiếc xe Cup 82 cũ kỹ. Điều đáng trân trọng ở nhà khoa học này là kể cả khi không được cung cấp tiền và khi không có dự án, ông vẫn dốc tâm, dốc sức, cứ cắm cúi, mải miết với cái nghiệp của mình, để trở thành “người có công bảo vệ 2 hồ (hồ Gươm và hồ Tây) cho Hà Nội” - như lời GS Vũ Khiêu từng nói. Gần đây, ngày 21/2/2010, báo Tuổi trẻ đăng bài phỏng vấn GS Peter Werner, ĐH Tổng hợp Kỹ thuật Dresden - Đức, nhận xét: "Hồ Gươm sẽ sạch trong 30 - 50 năm". Công lao ấy thuộc về những người như PGS Hà Đình Đức.
Cuối năm 2009, cùng với nhà Hà Nội học Nguyễn Vinh Phúc và nhà văn Băng Sơn, PGS.TS Hà Đình Đức đã lọt vào Chung khảo giải thưởng lớn "Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội". Ông, một người không sinh ra ở đây, nhưng cùng với bao nhiêu người yêu Hà Nội khác, ông đã thuộc về nơi này.
Văn Tiến
 
Ý kiến độc giả (0)
Gửi ý kiến
Chọn avatar
Họ tên*
Email*
KIỆT TÁC CHINH PHỤC ĐỈNH CAO