(TT&VH) - Ngày 24/4, các cuộc giao tranh giữa binh lính Thái Lan và Campuchia đã kéo dài sang ngày thứ 3 liên tiếp, gây nên nhiều cái chết và khiến hàng chục ngàn người dân ở hai bên biên giới phải giữ mạng sống bằng cách chạy trốn khỏi nơi ở.
Các cuộc xung đột mới nhất, vốn khởi đầu từ ngày 22/4, đã tiếp diễn từ lúc 9h50 sáng, trong tiếng pháo bắn không ngớt.
Nóng trên nhiều mặt trận
Theo trang tin Nation Online, binh sĩ đôi bên đóng trên khu vực biên giới gần đền Ta Krabey đã dùng súng trường bộ binh, súng cối và pháo bắn nhau. Chưa rõ con số thiệt mạng trong cuộc đụng độ mới nhất này. Mấy ngày giao tranh vừa qua, diễn ra ở quanh các đền cổ Ta Moan và Ta Krabey, đã làm 11 binh sĩ của đôi bên bị giết. Cùng với đó, 43 người khác đã bị thương và hàng chục ngàn người dân của đôi bên phải sơ tán.
Một quân nhân Thái Lan chỉ vào mảnh đạn pháo bay từ phía Campuchia sang
Nguyên nhân gây ra cuộc xung đột mới nhất chưa được làm rõ trong bối cảnh đôi bên đều đổ lỗi cho nhau. Phía Campuchia nói rằng Thái Lan có hành động gây hấn và đã sử dụng những vũ khí nguy hiểm. “Quân đội Thái đã dùng pháo DK 75 và 105mm bắn đạn nạp khí độc trong vụ tấn công diễn ra hôm 23/4. Họ còn dùng máy bay quân sự, gồm máy bay trinh sát đã bay sâu vào không phận Campuchia. Các vũ khí hạng nặng, gồm pháo 130mm, 105mm và 155mm cũng được sử dụng trong các cuộc tấn công mới nhất” - quân đội Campuchia nói trong một tuyên bố mới đây, đồng thời lên án Thái Lan vì đã “có nhiều hành động gây hấn” chống lại nước này.
Đại tá Suos Sothea, phó chỉ huy đơn vị pháo binh của Campchia đã cho hãng tin AP biết qua điện thoại rằng 6 quả đạn pháo phân mảnh chứa bi nổ đã bay vào các ngôi làng nằm sâu tới 20km trong lãnh thổ nước này, nhưng không gây thiệt hại vì người dân ở đây đã sơ tán.
Các chuyên gia nói rằng đạn phân mảnh có chứa hàng chục hoặc hàng trăm quả bom bi có thể trải rộng trên một khu vực rộng lớn. Một số quả bom bi có thể nằm yên lặng trong hàng thập kỷ trước khi phát nổ và gây nguy hiểm lớn cho dân thường. Thái Lan từng thừa nhận có sử dụng đạn phân mảnh trong các cuộc chiến diễn ra hồi tháng 2 năm nay nhưng nói rằng chúng không phải loại vũ khí bị cấm sử dụng theo khuôn khổ công ước chống bom chùm và vũ khí phân mảnh đã được 108 nước đặt bút ký vào. Thái Lan không tham gia công ước trên nhưng đã công khai cam kết sẽ không sử dụng các vũ khí như vậy. Họ cũng bác bỏ tin tức dùng đạn phân mảnh và máy bay của phía Campuchia.
Ngoại trưởng Thái Lan Kasit Piromya đã mở cuộc họp báo nói rằng quân đội Thái chưa từng sử dụng bất kỳ loại máy bay nào trong cuộc xung đột mới. “Tôi muốn nói lại rằng các cáo buộc từ phía Campuchia không có chút sự thật nào cả. Điều họ cáo buộc chúng tôi sử dụng khí độc cũng chẳng đúng” - ông Kasit tuyên bố. Bộ Ngoại giao Thái Lan cũng khẳng định sẽ gửi thư phản đối Campuchia về việc binh sĩ của họ đã đi vào vùng đất của Thái Lan, dẫn tới các vụ đụng độ.
Binh sĩ Campuchia điều chỉnh một giàn pháo phản lực vào vị trí chuẩn bị chiến đấu ở khu vực biên giới với Thái Lan
Hãng tin AP đánh giá đây là cuộc xung đột biên giới tệ nhất giữa đôi bên trong gần 2 thập kỷ. Trước đó, hồi tháng 2 năm nay, đôi bên cũng đã có cuộc giao tranh kéo dài 4 ngày làm nhiều người chết ở ngôi đền cổ Preah Vihear, nơi cách địa điểm xung đột hiện nay khoảng 150 km.
Vấn đề chủ quyền quanh các ngôi đền cổ Preah Vihear, Ta Moan, Ta Krabey và khu vực đất đai nằm quanh đó đã là chủ đề tranh chấp giữa đôi bên kể từ khi thực dân Pháp rút khỏi Campuchia trong những năm 1950. Hai nước đã bắt đầu rơi vào tình trạng bất hòa kể từ tháng 7/2008, khi đền Preah Vihear, vốn thuộc chủ quyền của Campuchia, được UNESCO công nhận là Di sản thế giới. Nhưng Thái Lan đã lên tiếng phản đối quyết định trên với cơ sở vùng đất quanh đền chưa được phân định ranh giới.
Ngoài ra, Thái Lan nói rằng các đền Ta Moan và Ta Krabey được xây dựng trong thế kỷ 12 nằm ở vùng đất thuộc tỉnh Surin của nước này, theo một bản đồ vẽ hồi năm 1947. Nhưng Campuchia phản đối tuyên bố của Thái Lan và nói rằng 2 ngôi đền thuộc tỉnh Oddar Meanchey của họ. Trước hôm 22/4, cả 2 bên cùng nhau tuần tra các khu vực nằm quanh những ngôi đền này mà không gặp bất kỳ sự cố gì.
Liên quan tới vụ nổ súng mới nhất, một số nhà phân tích nói rằng có thể một số vị tướng cứng rắn ở Thái Lan đã bắt tay với các lực lượng theo chủ nghĩa dân tộc cực đoan và gây chiến để tạo tiền đề cho một cuộc đảo chính mới, nhằm ngăn chặn cuộc bầu cử toàn quốc dự kiến sẽ diễn ra trong tháng 7 tới. Số khác lại cho rằng chính phủ Campuchia đang khuấy động tinh thần yêu nước và ghi điểm ở quê nhà bằng cách châm ngòi cho một cuộc xung đột nhỏ để chứng minh rằng quân đội Campuchia hoàn toàn có đủ sức mạnh để đương đầu với các tình huống tranh chấp. Cũng có ý kiến nói rằng đôi bên đã bị mất liên lạc trong thời gian quan hệ song phương đang căng thẳng và đó là cơ sở để những xung đột nhỏ ở biên giới có cơ hội được thổi bùng lên.
Cuộc xung đột mới được cho là sẽ làm phức tạp thêm tình hình tranh chấp song phương, trong bối cảnh một đề xuất ngừng bắn do ASEAN bảo trợ theo sau cuộc xung đột diễn ra hồi tháng 2 vẫn chưa được triển khai. Cả hai bên ban đầu đồng ý sẽ cho phép các nhà quan sát quân sự không vũ trang từ Indonesia tới đóng dọc theo biên giới song phương để kiểm soát tình hình. Nhưng sau đó Thái Lan lại cho rằng các quan sát viên quốc tế là không cần thiết và nhấn mạnh rằng tranh chấp giữa đôi bên phải được giải quyết song phương. Được biết Tổng Thư ký Liên hợp quốc Ban Ki Moon đã hối thúc Campuchia và Thái Lan kiềm chế tối đa và nhấn mạnh không thể giải quyết được cuộc xung đột hiện nay thông qua các biện pháp quân sự. Ông hối thúc hai nước tham gia đối thoại nghiêm túc nhằm tìm ra một giải pháp lâu dài cho các tranh chấp hiện nay.
Tường Linh
