thethaovanhoa.vn

Hệ sinh thái điện ảnh Hải Phòng: Từ lợi thế bối cảnh đến năng lực sản xuất

Hà Chi 22/11/2026 11:26 GMT+7

Hội thảo "Xây dựng hệ sinh thái điện ảnh Hải Phòng – Kết nối vùng, hướng tới quốc tế" diễn ra sáng 22/11 tại thành phố Hải Phòng trong khuổn khổ chương trình diễn đàn "Hải Phòng - Cửa ngõ điện ảnh" với sự tham gia của các nhà quản lý, chuyên gia điện ảnh trong nước và quốc tế, doanh nghiệp…

Hội thảo "Xây dựng hệ sinh thái điện ảnh Hải Phòng – Kết nối vùng, hướng tới quốc tế" diễn ra sáng 22/11 tại thành phố Hải Phòng với sự tham gia của các nhà quản lý, chuyên gia điện ảnh trong nước và quốc tế, doanh nghiệp…

Trong khuôn khổ Diễn đàn "Hải Phòng – Cửa ngõ điện ảnh" (Hai Phong Film Port), Hội thảo "Xây dựng hệ sinh thái điện ảnh Hải Phòng – Kết nối vùng, hướng tới quốc tế" do Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam (VFDA) phối hợp với UBND thành phố Hải Phòng tổ chức đã tập trung vào một câu hỏi có ý nghĩa thực tiễn: địa phương cần chuẩn bị những điều kiện gì để tiềm năng về cảnh quan, văn hóa và nguồn lực có thể chuyển hóa thành môi trường thuận lợi cho hoạt động sản xuất phim? Theo đó, Hội thảo đặt trọng tâm vào những điều kiện thực tế để địa phương thu hút đoàn phim: dữ liệu bối cảnh, thủ tục, hạ tầng, dịch vụ, nhân lực và cơ chế phối hợp. Từ câu chuyện Hải Phòng, các đại biểu mở rộng vấn đề tới khả năng liên kết vùng và năng lực cạnh tranh của điện ảnh Việt Nam.

Một địa phương có nhiều bối cảnh đẹp chưa đồng nghĩa với việc đã sẵn sàng đón đoàn phim. Phía sau mỗi dự án là hàng loạt yêu cầu về thông tin địa điểm, thủ tục pháp lý, khả năng hỗ trợ thực địa, hạ tầng, dịch vụ, nguồn nhân lực, chi phí và sự phối hợp giữa các cơ quan. Những yếu tố này tác động trực tiếp đến tiến độ và ngân sách, do đó ảnh hưởng tới quyết định lựa chọn địa điểm của nhà sản xuất.

Hệ sinh thái điện ảnh Hải Phòng: Từ lợi thế bối cảnh đến năng lực sản xuất - Ảnh 1.

Các đại biểu, chuyên gia tham dự Hội thảo "Xây dựng hệ sinh thái điện ảnh Hải Phòng – Kết nối vùng, hướng tới quốc tế". Ảnh: Anh Vũ

Phát biểu tại Hội thảo, ông Đào Trọng Đức, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hải Phòng, cho biết thành phố xác định điện ảnh là một động lực của công nghiệp văn hóa, du lịch và kinh tế sáng tạo. Hải Phòng có quy mô dân số hơn 4,6 triệu người, thị trường khán giả tiềm năng, quy mô kinh tế đứng thứ ba cả nước và hệ thống giao thông hội tụ nhiều loại hình, trong đó có sân bay quốc tế và cảng cửa ngõ quốc tế Lạch Huyện.

Thành phố còn có hệ thống bối cảnh đa dạng: không gian đô thị cảng, kiến trúc Pháp, ga Hải Phòng, các miền quê đồng bằng Bắc Bộ, cảnh quan biển đảo và những di sản văn hóa. Hải Phòng đồng sở hữu hai di sản thế giới được UNESCO ghi danh là Vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà và Quần thể di tích, danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc; đồng thời lưu giữ các di sản văn hóa phi vật thể như ca trù và thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ.

Tuy nhiên, ông Đào Trọng Đức nhấn mạnh thành phố không muốn chỉ là nơi cho mượn cảnh quay mà mong muốn bản sắc con người và nhịp sống Hải Phòng đi vào câu chuyện của mỗi bộ phim. Đây là định hướng đặt chiều sâu văn hóa vào trung tâm khai thác bối cảnh, để điện ảnh không chỉ ghi hình địa danh mà còn kể được câu chuyện về vùng đất và con người.

Hệ sinh thái điện ảnh Hải Phòng: Từ lợi thế bối cảnh đến năng lực sản xuất - Ảnh 2.

TS. Ngô Phương Lan, Chủ tịch VFDA, phát biểu tại Hội thảo. Ảnh: Anh Vũ

Một nội dung chuyên môn trọng tâm của Hội thảo là Bộ Chỉ số thu hút đoàn làm phim PAI (Production Attraction Index), sáng kiến do VFDA khởi xướng từ năm 2023. PAI xuất phát từ thực tế Việt Nam có nguồn bối cảnh phong phú nhưng nhà làm phim thiếu một địa chỉ tập trung để tìm hiểu địa phương nào sẵn sàng đón đoàn, điều kiện sản xuất ra sao và cần liên hệ với ai. Ở chiều ngược lại, nhiều địa phương có tiềm năng nhưng chưa có hệ thống thông tin đủ rõ để giới thiệu bối cảnh và khả năng hỗ trợ.

Khi được công bố lần đầu vào tháng 11/2023, PAI có 10 địa phương tham gia tự đánh giá theo năm nhóm tiêu chí: hỗ trợ tài chính, hỗ trợ thông tin, hỗ trợ thực địa, thủ tục pháp lý và hạ tầng sản xuất. Một năm sau, số địa phương tham gia tăng lên 37 tỉnh, thành phố. Năm 2026, VFDA phối hợp với Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông xây dựng nền tảng paivietnam.vn, hiện có dữ liệu của 34/34 tỉnh, thành phố với hơn 1.000 bối cảnh quay.

Nền tảng cho phép tra cứu các nhóm bối cảnh từ di sản, lịch sử, cảnh quan thiên nhiên, làng quê, đô thị đến giao thông, hạ tầng và công nghiệp. Bên cạnh hình ảnh, nhà sản xuất có thể tìm hiểu mức độ sẵn sàng đón đoàn, thời gian xử lý giấy phép, khả năng tiếp cận của phương tiện, quy mô đoàn phù hợp, hướng dẫn thủ tục, chính sách hỗ trợ tài chính và đầu mối liên hệ. Hệ thống được xây dựng bằng sáu ngôn ngữ: Việt, Anh, Pháp, Ý, Hàn và Nhật.

Hệ sinh thái điện ảnh Hải Phòng: Từ lợi thế bối cảnh đến năng lực sản xuất - Ảnh 3.

Triển lãm "Việt Nam trên màn ảnh" giới thiệu bức tranh đa dạng về điện ảnh Việt Nam, từ tiềm năng bối cảnh và môi trường sản xuất tại các địa phương

TS. Ngô Phương Lan, Chủ tịch VFDA, cho biết mục tiêu của sáng kiến PAI là đưa nhà làm phim và địa phương đến với nhau trong mối quan hệ hỗ trợ, hợp tác, từ đó tạo ra những sản phẩm điện ảnh có sức quảng bá cho vùng đất, kéo theo cơ hội phát triển du lịch, kinh tế và dịch vụ. Theo bà, dữ liệu trên nền tảng PAI Việt Nam hữu ích cho quảng bá địa phương, đồng thời cần thiết đối với cả các hãng phim trong nước và quốc tế.

PAI đã được giới thiệu tại Chợ Nội dung và Phim châu Á (ACFM) ở Busan và TIFFCOM tại Tokyo trong giai đoạn 2025-2026. Một số dự án như "Ngày xưa có một chuyện tình", "Love in Vietnam" và "Hộ linh tráng sĩ – Bí ẩn mộ vua Đinh" cho thấy sự phối hợp giữa địa phương và nhà sản xuất trong quá trình khảo sát, khai thác bối cảnh và tổ chức sản xuất. Từ một bộ chỉ số đánh giá, PAI đang được phát triển thành công cụ dữ liệu nhằm rút ngắn khoảng cách giữa tiềm năng địa phương và nhu cầu của đoàn phim.

Hệ sinh thái điện ảnh Hải Phòng: Từ lợi thế bối cảnh đến năng lực sản xuất - Ảnh 4.

Phiên thảo luận về Đời sống điện ảnh, bản sắc và giá trị lan tỏa. Ảnh: Anh Vũ

Các phiên thảo luận tiếp theo đi sâu vào những điều kiện vận hành của một hệ sinh thái điện ảnh. Ở góc độ doanh nghiệp, việc tiếp nhận đoàn phim đòi hỏi dịch vụ lưu trú, ăn uống, vận chuyển, catering và hậu cần có khả năng đáp ứng lịch làm việc đặc thù, thời gian lưu trú dài ngày và quy mô đoàn khác nhau. Khả năng phối hợp giữa doanh nghiệp dịch vụ với nhà sản xuất cũng mở ra hướng khai thác du lịch điện ảnh sau khi bộ phim phát hành.

Ở góc độ đào tạo, Hải Phòng có thể phát huy lực lượng trẻ trong các lĩnh vực truyền thông, thiết kế, công nghệ, du lịch và ngoại ngữ để tham gia những công việc hỗ trợ sản xuất. Bên cạnh nhân lực chuyên môn sâu của ngành điện ảnh, các vị trí điều phối bối cảnh, hỗ trợ hiện trường, hậu cần, phiên dịch và truyền thông đều cần được chuẩn bị. Việc tham gia các dự án thực tế sẽ giúp lao động địa phương tích lũy kinh nghiệm, tạo nguồn nhân lực có thể tiếp tục phục vụ những đoàn phim sau này.

Từ thực tiễn khảo sát tại Đồ Sơn, phiên thảo luận về cơ chế điều phối làm rõ những thông tin cụ thể mà đoàn phim cần biết: đường tiếp cận cho xe thiết bị, bãi đỗ, nguồn điện, tiếng ồn, khung giờ quay và đầu mối quản lý từng bối cảnh. Các nhà sản xuất Bob Cho, Pauline Chan cùng đại diện địa phương trao đổi về tính minh bạch của thông tin, tốc độ xử lý thủ tục, phối hợp liên ngành, chi phí và khả năng giải quyết vấn đề tại hiện trường.

Những trao đổi cho thấy địa phương cần vượt qua cách làm dựa nhiều vào sự nhiệt tình, chuyển sang một cơ chế có đầu mối, quy trình và trách nhiệm rõ ràng. Nhà sản xuất phải có khả năng dự tính thời gian và chi phí; đơn vị quản lý địa điểm cần biết quy mô đoàn, thiết bị và tác động của hoạt động quay phim để chủ động bảo đảm an toàn, trật tự và bảo vệ di tích.

Hội thảo dành một nhóm thảo luận cho vấn đề liên kết địa phương trên cơ sở thế mạnh bổ trợ. Một dự án có thể cần nhiều loại bối cảnh, dịch vụ và nguồn lực ở các tỉnh, thành phố khác nhau. Vì vậy, việc chia sẻ dữ liệu, kinh nghiệm, dịch vụ và nhân lực có thể giúp nhà sản xuất xây dựng tuyến quay liên vùng, giảm thời gian chuẩn bị và chi phí điều phối.

Hệ sinh thái điện ảnh Hải Phòng: Từ lợi thế bối cảnh đến năng lực sản xuất - Ảnh 5.

Nhà sản xuất Trần Thị Bích Ngọc – Ủy viên Ban Chấp hành VFDA điều phối phiên thảo luận về liên kết địa phương với sự tham gia của ông Nguyễn Long Biên – Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Khánh Hòa; Đạo diễn Khương Ngọc; Đạo diễn Đặng Thái Huyền; bà Susan Lee - Hiệp hội Điện ảnh Hoa Kỳ (MPA) và ông Jared Dougherty – Sony Pictures Entertainment.

Kinh nghiệm của Khánh Hòa được đặt cạnh góc nhìn của các đạo diễn Khương Ngọc, Đặng Thái Huyền và các chuyên gia quốc tế Susan Lee, Jared Dougherty. Các vấn đề được trao đổi gồm thủ tục, lưu trú, vận chuyển, an ninh hiện trường, trang thiết bị, chính sách hỗ trợ và mô hình hoạt động của các Film Commission. Từ kinh nghiệm quốc tế, các chuyên gia đề cập vai trò của chính sách tài chính và phi tài chính, cơ chế một đầu mối, dữ liệu số, năng lực dịch vụ và nhân lực tại chỗ trong quyết định lựa chọn điểm đến của các hãng phim.

Ông Đào Trọng Đức cho rằng điện ảnh Việt Nam đang cạnh tranh trực tiếp với các nước trong khu vực. Ông dẫn ví dụ Thái Lan có chính sách hoàn tiền tới 30%, Philippines hoàn 25% chi phí sản xuất cho đoàn làm phim nước ngoài. Theo ông, một đoàn phim quốc tế trước hết lựa chọn quốc gia, sau đó mới lựa chọn địa phương; do đó các tỉnh, thành phố cần phối hợp để xây dựng tuyến bối cảnh liên vùng, chia sẻ dữ liệu và thống nhất các hình thức hỗ trợ.

Phiên thảo luận cuối cùng mở rộng vấn đề từ kinh nghiệm của từng địa phương tới định hướng chung cho Việt Nam, với sự tham gia của đại diện Hà Nội, Đà Nẵng và các chuyên gia quốc tế. Các đại biểu tập trung vào việc chuẩn hóa thông tin bối cảnh, hoàn thiện cơ chế phối hợp, hỗ trợ thực địa, phát triển nguồn nhân lực và nâng cao khả năng đáp ứng yêu cầu của các dự án trong nước, quốc tế.

Theo TS. Ngô Phương Lan, một câu hỏi cần được đặt ra không chỉ là địa phương chuẩn bị gì để đón đoàn phim, mà còn là sau khi đoàn phim rời đi, địa phương giữ lại được những gì. Câu trả lời nằm ở kinh nghiệm của lực lượng lao động tại chỗ, năng lực của doanh nghiệp dịch vụ, dữ liệu được cập nhật và những mối quan hệ hợp tác có thể tiếp tục được sử dụng cho các dự án tiếp theo.

Hệ sinh thái điện ảnh Hải Phòng: Từ lợi thế bối cảnh đến năng lực sản xuất - Ảnh 6.

Trong khuôn khổ Diễn đàn, chiều 22/11, chương trình kết nối công nghiệp điện ảnh với 16 bàn kết nối và hơn 70 cuộc tiếp xúc đăng ký tạo cơ hội để các địa phương gặp gỡ hãng phim, nhà sản xuất và doanh nghiệp dịch vụ. Những cuộc gặp này có ý nghĩa khi được tiếp nối bằng yêu cầu bối cảnh, lịch khảo sát, phương án phối hợp hoặc dự án cụ thể.

Hội thảo cho thấy xây dựng hệ sinh thái điện ảnh không phải nhiệm vụ riêng của ngành văn hóa. Đây là công việc liên ngành, liên quan đến quản lý địa điểm, giao thông, du lịch, dịch vụ, đào tạo, công nghệ và chính sách đầu tư. Với Hải Phòng, lợi thế về cảng biển, đô thị, di sản và cảnh quan tạo nền tảng ban đầu; nhưng năng lực thu hút sản xuất chỉ được xác lập khi các lợi thế ấy đi cùng thủ tục thuận lợi, dữ liệu đáng tin cậy, dịch vụ chuyên nghiệp và nguồn nhân lực đủ khả năng tham gia.

Từ câu chuyện Hải Phòng, yêu cầu đặt ra đối với các địa phương là chuyển từ tư duy quảng bá điểm đến sang tư duy chuẩn bị môi trường sản xuất. Khi nhà làm phim có thể tiếp cận thông tin rõ ràng, nhận được phản hồi đúng hạn và được hỗ trợ trong suốt quá trình thực hiện dự án, địa phương mới có cơ hội trở thành đối tác lâu dài của ngành điện ảnh. Đó cũng là cơ sở để điện ảnh Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh, thu hút dự án và tạo thêm giá trị cho các ngành kinh tế, dịch vụ liên quan.

Bản quyền © Báo điện tử Thể thao & Văn hóa - TTXVN