Trong lần đầu tiên tổ chức Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), một thông điệp xuyên suốt được định hình ngay từ khâu lên ý tưởng và tổ chức: Ngày hội không chỉ dừng lại ở các đại cảnh lễ hội, mà cốt lõi phải là dòng chảy văn hóa thấm sâu vào đời sống thường nhật, chạm tới từng nếp nhà, từng khu dân cư và mỗi người dân trên khắp cả nước.
Trong lần đầu tiên tổ chức Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), một thông điệp xuyên suốt được định hình ngay từ khâu lên ý tưởng và tổ chức: Ngày hội không chỉ dừng lại ở các đại cảnh lễ hội, mà cốt lõi phải là dòng chảy văn hóa thấm sâu vào đời sống thường nhật, chạm tới từng nếp nhà, từng khu dân cư và mỗi người dân trên khắp cả nước.
Không thể phủ nhận sức hút của những sự kiện điểm nhấn mang tầm vóc quốc gia và khu vực trong tháng 11 này!
Từ những quảng trường rực rỡ đến bản sắc văn hóa vùng miền
Tại Thủ đô Hà Nội, không khí ngày hội khởi động từ sáng 21/11 bên hồ Hoàn Kiếm với lễ khai mạc cùng màn diễu hành di sản, mở ra chuỗi không gian trải nghiệm kéo dài đến ngày 24/11 quanh Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục, Tượng đài Quyết tử và khu vực Tràng Tiền – Hàng Khay. Điểm nhấn là đêm nghệ thuật đặc biệt tối 24/11 tại Sân vận động quốc gia Mỹ Đình với quy mô dự kiến khoảng 50.000 khán giả, kết hợp trình diễn pháo hoa và truyền hình trực tiếp trên sóng quốc gia.
Ở các chương trình tại cơ sở, theo bà Vi Thanh Hoài, Phó Cục trưởng Cục Văn hóa Thông tin cơ sở và Gia đình (Bộ VH,TT&DL), mỗi địa phương đều có cách thức tổ chức để chương trình đạt hiệu quả hấp dẫn nhất, do đó các hoạt động sẽ đậm đà bản sắc địa phương, tạo nên diện mạo riêng, chứ không xảy ra tình trạng "đồng phục hóa".

Đồng bào các dân tộc xã Đồng Đăng, tỉnh Lạng Sơn nhảy sạp trong Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc gắn với Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026. Ảnh: Văn Đạt
Cụ thể, cùng chung mạch nguồn di sản, nhưng ở các tỉnh phía Bắc, mỗi nơi vẫn có cách kể câu chuyện riêng. Tại Thái Nguyên, Ngày hội văn hóa các dân tộc diễn ra trong hai ngày 22–23/11 tại Bảo tàng Văn hóa các dân tộc Việt Nam và Quảng trường Võ Nguyên Giáp, kết hợp trình diễn di sản và các môn thể thao truyền thống. Bắc Ninh có Liên hoan các làng Quan họ gốc từ ngày 16 đến 18/11 và hát Quan họ trên thuyền tối 23/11. Quảng Ninh có Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc gắn với Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 ngày 15/11 và chương trình nghệ thuật quảng bá di sản Yên Tử ngày 20/11. Tại Cao Bằng, những chương trình nghệ thuật mang sắc màu các dân tộc, triển lãm mỹ thuật, không gian nghề thủ công và ẩm thực diễn ra trong tháng 11. Tại Lạng Sơn, người dân có thể theo dõi trình diễn di sản Xứ Lạng tối 23/11 và đồng diễn múa Chầu sáng 24/11.
Ở miền Trung và Tây Nguyên, thành phố Huế có chuỗi hoạt động từ ngày 22–24/11, đưa khán giả đến với các chương trình "Tình khúc Huế", nghệ thuật tôn vinh di sản Việt Nam và di sản Huế, cùng những không gian trải nghiệm áo dài, ca Huế, Bài chòi, nghề thủ công, ẩm thực và văn hóa đọc. Công chúng còn có thể tham quan triển lãm thơ vua Thiệu Trị qua công nghệ số tại Bảo tàng Cổ vật Cung đình Huế, dự kiến khai mạc ngày 22/11.
Tại Đà Nẵng sẽ có trình diễn ánh sáng 3D Mapping trên sông Hàn ngày 23/11 và chương trình nghệ thuật ngày 24/11. Tại Khánh Hòa, chương trình "Thanh âm quê hương" tối 22/11 tại Quảng trường 16 tháng 4, và Trình diễn, trải nghiệm văn hóa Chăm tại Tháp Bà Ponagar, Tháp Pô Klong Garai vào 24/11.
Quảng Ngãi khai mạc Tuần Văn hoá - Đại đoàn kết toàn dân tộc vào tối 18/11 với nhiều hoạt động kéo dài đến 24/11; đồng thời tổ chức Liên hoan di sản văn hóa phi vật thể từ ngày 20 - 23/11 tại phường Kon Tum, kết hợp cồng chiêng, lễ hội đường phố và không gian nghề truyền thống. Gia Lai tổ chức các hoạt động trình diễn, trải nghiệm di sản tại Bảo tàng Pleiku từ ngày 20 - 30/11 và chương trình nghệ thuật truyền thống ngày 24/11 tại Nhà hát Nghệ thuật truyền thống tỉnh.
Trong khi đó, vùng sông nước Cửu Long mang đến hơi thở đậm chất miệt vườn và giao thoa văn hóa Khmer - Kinh - Hoa. Tỉnh An Giang (phối hợp với Bộ VH,TT&DL) đăng cai Ngày hội Văn hóa Việt Nam lần thứ nhất, dự kiến từ ngày 23-27/11 tại Trung tâm Văn hóa Nghệ thuật tỉnh. Đồng Tháp tổ chức chương trình nghệ thuật đặc biệt tối 23/11 tại Quảng trường Hùng Vương, kết hợp các hoạt động trải nghiệm nghề truyền thống, văn hóa ẩm thực và văn hóa đọc. Cần Thơ công diễn "Tiếng hò sông Hậu" ngày 24/11, cùng với đó là các hoạt động Lễ hội Oóc Om Bóc - Đua ghe Ngo và Lễ hội Văn hóa Sông nước. Vĩnh Long tổ chức Tuần lễ Văn hóa, Thể thao và Du lịch từ ngày 18–24/11 gắn Lễ hội Ok Om Bok, với không gian ẩm thực Nam Bộ quy mô 50 gian hàng, đua ghe Ngo ngày 21 - 22/11 và đêm lễ hội tại Ao Bà Om ngày 24/11…
Mở rộng cánh cửa nghệ thuật và di sản cho mọi người dân
Điều làm nên ý nghĩa lớn nhất của Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 chính là chủ trương đưa di sản và nghệ thuật đến gần hơn với người dân thông qua các chính sách mở cửa, miễn và giảm phí quy mô lớn. Tính đến ngày 19/11, theo Bản đồ số Văn hóa Việt Nam CMAP, toàn quốc đã ghi nhận 735 sự kiện, hoạt động hưởng ứng (gồm 509 sự kiện văn hóa nghệ thuật, 81 sự kiện thể dục thể thao và 145 trưng bày, triển lãm), trong đó có tới 161 chương trình ưu đãi hoặc miễn phí trực tiếp cho người dân.
Cụ thể hóa tinh thần này, từ ngày 10/11, Bộ Tài chính đã ban hành thông tư quy định miễn toàn bộ phí tham quan hàng loạt thiết chế văn hóa, lịch sử trọng điểm vào Ngày Văn hóa Việt Nam hàng năm.
Danh sách trải dài từ Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam, Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam, Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam, Bảo tàng Văn hóa các dân tộc Việt Nam… đến các Vườn quốc gia Bạch Mã, Cúc Phương, Tam Đảo và Yok Đôn…

Du khách trong nước và quốc tế tham quan chuyên đề “Mùa Xuân - khởi nguồn thắng lợi” tại Bảo tàng Lịch sử Quốc gia (Hà Nội). Ảnh: Phan Phương – TTXVN
Trong lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn và điện ảnh, các đơn vị nghệ thuật công lập đã có những bước đi linh hoạt để kéo khán giả đến với sân khấu và màn ảnh rộng.
Lĩnh vực sân khấu kịch và xiếc, Nhà hát Kịch Việt Nam tặng vé miễn phí cho vở Mặt nạ người (diễn ra vào 20h ngày 21/11 tại đơn vị và 20h ngày 25/11 tại Trung tâm Văn hóa - Thông tin và Thể thao phường Đống Đa, Hà Nội), và vở Điều còn lại ( 20h ngày 24/11 ở Rạp Đại Nam).
Nhà hát Tuổi trẻ Việt Nam và Liên đoàn Xiếc Việt Nam áp dụng giảm 20% so với giá vé niêm yết. Trong đó, Nhà hát Tuổi trẻ Việt Nam giới thiệu ba tác phẩm: Hồn Trương Ba, da hàng thịt (20h ngày 22 và 28/11), Quân khu Nam Đồng (20h ngày 29/11) và nhạc kịch Tuổi thơ dữ dội (15h ngày 29/11). Liên đoàn Xiếc Việt Nam mang đến ba chương trình kết hợp giữa kỹ thuật biểu diễn, sáng tạo nghệ thuật và bản sắc văn hóa dân tộc gồm Ước mơ xanh (20h ngày 20/11), Sơn thần thủy quái (16h30 ngày 24/11), Lời của tre (20h ngày 24/11).
Ở lĩnh vực điện ảnh, từ ngày 18 đến 24/11, Trung tâm Chiếu phim Quốc gia (87 Láng Hạ, Hà Nội) triển khai tuần lễ ưu đãi toàn diện từ giá vé 2D đồng giá 50.000 đồng (ngày 18/11), giảm trực tiếp 20.000 đồng/vé (ngày 24/11) đến các suất chiếu miễn phí phục vụ đa dạng lứa tuổi...
Để văn hóa thấm sâu vào nếp sống người dân
Nếu nhà hát, bảo tàng hay sân khấu quảng trường là điểm hẹn văn hóa của người dân thành thị và du khách, thì sức sống bền bỉ của Ngày Văn hóa Việt Nam lại nằm ở các hoạt động hướng về cơ sở - nơi văn hóa trở thành nhu cầu tự thân của mỗi gia đình, từ người cao tuổi đến trẻ em.
Trong danh mục cập nhật lên tới 735 hoạt động trọng tâm, phần lớn nguồn lực được dồn về địa phương và cơ sở. Những chuyến xe chiếu phim lưu động từ ngày 18 đến 24/11 lăn bánh về tận các khu dân cư, ưu tiên vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo và vùng đồng bào dân tộc thiểu số chưa có rạp chiếu, gắn kết chặt chẽ với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc. Tinh thần ngày hội được cụ thể hóa xuống tận xã, phường bằng những buổi sinh hoạt dân vũ, trò chơi dân gian, thư viện lưu động và không gian giới thiệu sản phẩm văn hóa đặc trưng…
Theo bà Vi Thanh Hoài, sự lan tỏa ấy còn được tiếp sức bởi sự vào cuộc đồng bộ của các đoàn thể. Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh triển khai các sân chơi văn hóa phù hợp với sức trẻ thanh niên; Bộ Giáo dục và Đào tạo định hướng các hoạt động trải nghiệm văn hóa trong nhà trường dành cho học sinh…
"Sau Ngày Văn hóa Việt Nam lần thứ nhất, Bộ VH,TT&DL sẽ cùng các địa phương tổng kết, đánh giá kết quả đạt được và rút kinh nghiệm để hoàn thiện trong những năm tới, bảo đảm mỗi năm đều có sự đổi mới, bắt kịp xu hướng và nhu cầu thụ hưởng của nhân dân" - bà Vi Thanh Hoài khẳng định.
Khi người dân có thể tự duy trì những góc đọc sách ở khu dân cư, tự tổ chức những câu lạc bộ hát dân ca, thể thao truyền thống trong sinh hoạt thường nhật…, đó là lúc Ngày Văn hóa Việt Nam thực sự trở thành Ngày hội của nhân dân, do nhân dân kiến tạo và vì chính đời sống tinh thần của nhân dân!
Khi một gia đình cùng nhau đi xem một suất chiếu phim miễn phí, cùng tham gia một không gian đọc sách cuối tuần hay nghe nghệ nhân truyền dạy làn điệu dân ca ngay tại nhà văn hóa thôn, xã, văn hóa lúc ấy đã thực sự hòa vào máu thịt của đời sống!