Ngày 17/11 Cục Báo chí (Bộ VHTTDL) đã tổ chức Hội thảo Cung cấp thông tin về phòng, chống tác hại thuốc lá trong tiến trình sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại thuốc. Hội thảo nhằm góp phần tham vấn ý kiến, bổ sung giải pháp hoàn thiện chính sách kiểm soát thuốc lá được đặt ra từ thực tiễn hơn 13 năm thi hành luật.
Ngày 17/11 Cục Báo chí (Bộ VHTTDL) đã tổ chức Hội thảo Cung cấp thông tin về phòng, chống tác hại thuốc lá trong tiến trình sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại thuốc. Hội thảo nhằm góp phần tham vấn ý kiến, bổ sung giải pháp hoàn thiện chính sách kiểm soát thuốc lá được đặt ra từ thực tiễn hơn 13 năm thi hành luật.
Hội thảo tập trung vào 4 chuyên đề: Hoàn thiện hành lang pháp lý cấm toàn diện các sản phẩm thuốc lá mới; nhận diện, ngăn chặn quảng cáo và mua bán trá hình trên môi trường số; tăng cường cảnh báo sức khỏe trên bao bì, tại điểm bán; phát huy vai trò của chính sách thuế, giá và nâng cao hiệu quả thực thi môi trường không khói thuốc.
Phát biểu khai mạc Hội thảo, ông Đặng Khắc Lợi, Phó Cục trưởng Cục Báo chí nhấn mạnh, thuốc lá đang gây ra những tổn thất nghiêm trọng về sức khỏe và kinh tế. Mỗi năm, Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến thuốc lá, cùng gánh nặng kinh tế ước tính 108.000 tỷ đồng. Vì vậy, việc sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá là cần thiết nhằm tăng cường quản lý, nâng cao hiệu quả thực thi chính sách và bảo vệ sức khỏe nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Ông Đặng Khắc Lợi, Phó Cục trưởng Cục Báo chí phát biểu khai mạc hội thảo
Một trong những vấn đề được đại biểu Quốc hội Vũ Văn Tiến quan tâm khi góp ý sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá là nâng cao hiệu quả cảnh báo sức khỏe trên bao bì sản phẩm. Theo đại biểu Quốc hội Vũ Văn Tiến, quy định hiện hành về diện tích in cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá là 50%. Sau thời gian dài áp dụng, các mẫu cảnh báo chưa được đổi mới tương xứng, khiến thông điệp có nguy cơ trở nên quen thuộc, giảm tác động đến nhận thức người tiêu dùng. Báo cáo tổng hợp số 3424 của Văn phòng Quốc hội ghi nhận nhiều ý kiến đại biểu đề nghị nâng diện tích cảnh báo lên tối thiểu 85%.
Đại biểu Vũ Văn Tiến cho rằng cần thay đổi cách thức truyền tải thông điệp, không chỉ dừng lại ở những cảnh báo chung chung như hút thuốc lá gây ung thư phổi mà phải chỉ rõ những tổn hại cụ thể đối với sức khỏe con người. Ông Tiến đề nghị cần nghiên cứu đổi mới hình ảnh và nội dung cảnh báo theo hướng trực diện, dễ nhận biết, giúp người tiêu dùng hiểu rõ hơn những nguy cơ từ thuốc lá. Cụ thể có thể cảnh báo cần làm rõ thuốc lá có thể gây mù lòa, suy giảm khả năng sinh sản, ung thư miệng, ung thư họng và đột quỵ; đồng thời nhấn mạnh những ảnh hưởng đối với trẻ em và người thân trong gia đình do hút thuốc thụ động.
Kiểm soát hoạt động kinh doanh và trưng bày thuốc lá là giải pháp quan trọng cần được quan tâm trong quá trình sửa đổi luật. Theo Đại biểu Vũ Văn Tiến cho rằng, trong khi quảng cáo thuốc lá đã bị nghiêm cấm, sản phẩm vẫn được trưng bày trực tiếp tại các điểm bán. Điều này khiến người tiêu dùng dễ dàng nhìn thấy, tiếp cận và có thể phát sinh nhu cầu mua thuốc lá, nhất là đối với người trẻ. Khó kiểm soát những cơ sở kinh doanh không chấp hành quy định về bán thuốc lá cho người chưa đủ tuổi.

Đại biểu Quốc hội Vũ Văn Tiến phát biểu tại Hội thảo
Việc kinh doanh thuốc lá trên môi trường số những thách thức mới. Các hình thức quảng cáo, mua bán trá hình trên mạng xã hội và sàn thương mại điện tử đòi hỏi cơ quan quản lý phải đổi mới phương thức kiểm soát, tăng cường phối hợp với các nền tảng số và lực lượng chức năng để kịp thời phát hiện, xử lý.
Một giải pháp khác được đại biểu Vũ Văn Tiến đề cập là sử dụng chính sách thuế và giá để hạn chế khả năng tiếp cận thuốc lá. Dẫn số liệu tổng hợp của Bộ Y tế, ông Tiến cho biết tỷ trọng thuế trong giá bán lẻ thuốc lá hiện chỉ khoảng 36%. Mức giá còn dễ tiếp cận khiến việc hạn chế người dân mua và sử dụng thuốc lá gặp nhiều khó khăn. Cần nghiên cứu lộ trình tăng thuế, giá thuốc lá theo từng giai đoạn nhằm giảm khả năng tiếp cận sản phẩm, đặc biệt đối với người trẻ và những người chưa từng hút thuốc.
Bên cạnh đó, dù pháp luật đã quy định những địa điểm cấm hút thuốc, tình trạng vi phạm vẫn xảy ra tại một số nhà hàng, bar, khách sạn, trường học và bệnh viện nhưng khó khăn chủ yếu nằm ở khâu tổ chức thực hiện, giám sát và xử lý vi phạm. Vì vậy, cần xây dựng cơ chế giám sát và xử phạt rõ ràng, nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu tại các địa điểm cấm hút thuốc bên cạnh giáo dục tuyên truyền nâng cao ý thức người hút thuốc.

Chuyên gia y tế cảnh báo về khả năng tiếp cận thuốc lá của giới trẻ trên môi trường số
Đối với lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật và truyền thông, đại biểu cũng nhấn mạnh vai trò của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch trong triển khai các quy định phòng, chống tác hại thuốc lá. Trong đó, cần thực hiện nghiêm quy định cấm hút thuốc tại các sự kiện, kiểm soát hình ảnh diễn viên, ca sĩ sử dụng thuốc lá trong phim ảnh, sân khấu, chương trình truyền hình, các nội dung văn hóa, thậm chí ca từ bài hát có đề cập đến thuốc lá.