Giữa nhịp giao thương sôi động của chợ Đồng Xuân, những tác phẩm nghệ thuật bất ngờ xuất hiện tại hành lang, cầu thang, góc tường hay những khoảng không gian vốn ít được chú ý.
Giữa nhịp giao thương sôi động của chợ Đồng Xuân, những tác phẩm nghệ thuật bất ngờ xuất hiện tại hành lang, cầu thang, góc tường hay những khoảng không gian vốn ít được chú ý.
Không gian quen thuộc của khu chợ nổi tiếng Hà thành hơn 100 tuổi bỗng trở thành điểm hẹn sáng tạo, thu hút đông đảo người dân, đặc biệt là giới trẻ đến tham quan, trải nghiệm và check in. Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, chương trình "Chạm Đồng Xuân" (kéo dài tới 28/11) đang mở ra cách tiếp cận mới trong hành trình đưa di sản đến gần hơn với công chúng.

Không gian "Chạm Đồng Xuân" bên trong khu chợ hơn 100 năm tuổi
"Chạm Đồng Xuân" không lựa chọn cách đưa nghệ thuật vào một không gian trưng bày tách biệt, mà để các tác phẩm hòa vào chính nhịp sống thường nhật của khu chợ. Từ đài phun nước, hành lang, chiếu nghỉ cầu thang đến những góc khuất ít người để ý, mỗi vị trí đều có thể trở thành một điểm khám phá. Không có lộ trình tham quan cố định, người xem được khuyến khích tự tìm kiếm, quan sát và tương tác với các tác phẩm, qua đó phát hiện những điều mới mẻ trong một không gian vốn đã rất thân thuộc.
Điểm hấp dẫn của chương trình là sự kết hợp giữa nghệ thuật đương đại với những chất liệu đời thường của chợ Đồng Xuân. Những hình ảnh tiểu thương được tái hiện trên mặt tranh, khiến người xem có cảm giác như bắt gặp những con người quen thuộc ngay giữa khu chợ. Sắt thép, thùng xốp – những vật liệu gắn với hoạt động buôn bán – cũng được nghệ sĩ biến thành chất liệu sáng tạo, tạo nên những thanh âm và trải nghiệm tương tác thú vị.

Tác phẩm tại triển lãm nghệ thuật đa giác quan "Chạm Đồng Xuân"
Với 25 tác phẩm của các nghệ sĩ trong nước và quốc tế, Triển lãm nghệ thuật đa giác quan mang đến nhiều cách nhìn khác nhau về Đồng Xuân. Theo Giám tuyển Nguyễn Anh Tuấn, có những nghệ sĩ quốc tế đã dành cả tháng nghiên cứu, sống trong không khí khu chợ để tìm kiếm chất liệu sáng tác. Từ hình ảnh, âm thanh, vật liệu đến những câu chuyện của con người, tất cả đều trở thành nguồn cảm hứng để nghệ thuật đối thoại với đời sống.
Nổi bật trong số đó là "Vang vọng Đồng Xuân" của nghệ sĩ Australia Alexander Pug William và nghệ sĩ Việt Nam Tuấn Nị. Từ những chiếc hộp xốp thu nhặt tại chợ, các nghệ sĩ tạo nên nhạc cụ mở, mời gọi bất cứ ai đi qua cũng có thể tự tay gõ và hòa âm cùng tiếng rao hàng. Trong khi đó, chuỗi tranh tương tác "Fauna" của bộ đôi nghệ sĩ Pháp Adrien và Claire mang đến trải nghiệm mới, cho thấy công nghệ có thể trở thành cầu nối để con người cảm nhận rõ hơn không gian thực tại.

Giới trẻ háo hức check in "Chạm Đồng Xuân"
Nghệ sĩ Lê Vũ gửi gắm chiều sâu văn hóa qua những đồng xu nghệ thuật in họa tiết mặt sau của tiền giấy Việt Nam. Dự án nhiếp ảnh sắp đặt của nghệ sĩ Nguyễn Minh Hoàng cùng cộng sự lại hướng sự chú ý đến những lao động thầm lặng phía sau hoạt động giao thương như người khuân vác, trông hàng, bảo vệ. Họ vốn ít khi trở thành nhân vật trung tâm trong những câu chuyện về chợ, nhưng chính họ góp phần tạo nên sức sống của Đồng Xuân. Nghệ sĩ gốc Việt tại Đan Mạch Phúc Văn Đặng mang đến những tác phẩm vải với sắc hồng hoa sen gợi nhớ cội nguồn Việt Nam, hòa quyện cùng sắc xanh lam tượng trưng cho vùng biển Bắc Âu và khát vọng hòa bình.
Theo nghệ sĩ Phúc Văn Đặng, việc đưa tác phẩm và các workshop vào chính không gian chợ là cách mở ra cuộc đối thoại giữa di sản với thế hệ tiếp nối. Thay vì chỉ tiếp nhận lịch sử qua tư liệu hay những câu chuyện được kể lại, người trẻ có cơ hội trực tiếp quan sát kiến trúc, khám phá dấu tích văn hóa và tìm thấy mối liên hệ của mình với khu chợ.

Lần đầu tiên sân mái chợ Đồng Xuân được mở cửa đón công chúng
Không chỉ có triển lãm, "Chạm Đồng Xuân" còn tạo thêm những trải nghiệm văn hóa mới mẻ. Đáng chú ý, lần đầu tiên sân mái chợ Đồng Xuân được mở cửa đón công chúng, mang đến một không gian sinh hoạt khác biệt giữa lòng khu chợ. Những góc đọc sách, bàn cờ và khu vườn nhỏ được bố trí đan xen, tạo điểm dừng chân thư thái. Người tham quan có thể đọc sách, chơi cờ, nghỉ ngơi và ngắm nhìn những mái phố cổ từ một góc nhìn ít có dịp trải nghiệm. Các hoạt động biểu diễn âm nhạc và chiếu phim cũng được tổ chức từ ngày 15.11 đến hết lễ hội.
Một hoạt động khác thu hút sự quan tâm là cuộc thi thời trang "Market to Mode". Tại đây, những món hàng quen thuộc của chợ truyền thống được nhìn nhận dưới góc độ sáng tạo thời trang. Bằng cách phối hợp, biến tấu theo tinh thần mix & match, người tham gia có thể đưa các sản phẩm vốn gắn với hoạt động giao thương vào những thiết kế độc đáo, thể hiện cá tính và tư duy sáng tạo riêng.
Sự đa dạng của các hoạt động đã giúp chợ Đồng Xuân không chỉ là điểm đến mua sắm mà còn trở thành không gian trải nghiệm văn hóa, nghệ thuật và sáng tạo. Những góc check in mới lạ, các tác phẩm có khả năng tương tác cùng không gian sinh hoạt mở đang tạo sức hút đối với giới trẻ, đồng thời khơi gợi sự quan tâm đến lịch sử và những giá trị văn hóa của khu chợ.

Thực tế, sức hấp dẫn của "Chạm Đồng Xuân" không chỉ nằm ở những tác phẩm nghệ thuật mới lạ mà còn ở khả năng làm thay đổi cách công chúng nhìn nhận một di sản đô thị. Hơn một thế kỷ qua, chợ Đồng Xuân đã chứng kiến nhiều biến chuyển của Hà Nội, lưu giữ những dấu ấn kiến trúc, hoạt động giao thương và nếp sinh hoạt của nhiều thế hệ người dân. Di sản của khu chợ không chỉ hiện diện trong lịch sử hay diện mạo công trình, mà còn nằm trong tiếng rao, những cuộc trao đổi giữa người mua và người bán, những quầy hàng nối tiếp nhau qua năm tháng và kinh nghiệm buôn bán được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 với chủ đề "Thăng Long Kẻ Nghệ", định hướng "Kinh tế Sáng tạo", hơn 150 hoạt động được triển khai với sự tham gia của gần 1.000 nghệ nhân, nghệ sĩ, trong đó có gần 100 nghệ sĩ quốc tế và người Việt Nam ở nước ngoài đến từ 21 quốc gia. Chợ Đồng Xuân là một trong năm cụm không gian chính, bên cạnh Quảng trường Sáng tạo, Đình và Di tích Phố cổ, Công viên Thống Nhất, Rạp hát và Sân khấu Cộng đồng.
Trong bức tranh chung ấy, "Chạm Đồng Xuân" cho thấy một hướng tiếp cận đáng chú ý trong việc phát huy giá trị di sản: không tách di sản khỏi đời sống để bảo tồn một cách tĩnh tại, mà đưa di sản trở thành nguồn cảm hứng cho các hoạt động sáng tạo đương đại. Khi nghệ thuật hiện diện ngay trong không gian sinh hoạt quen thuộc, công chúng không chỉ đứng ngoài quan sát mà được trực tiếp tham gia, tương tác và trở thành một phần của trải nghiệm.

Từ những điểm check in mới lạ đến các trải nghiệm nghệ thuật đa giác quan, di sản hoàn toàn có thể trở thành một phần sống động của đời sống hôm nay. Khi người trẻ tìm đến chợ không chỉ để mua sắm mà còn để khám phá, trải nghiệm và chia sẻ những câu chuyện văn hóa, khoảng cách giữa di sản với thế hệ tiếp nối cũng được thu hẹp. Đó chính là giá trị đáng chú ý của chương trình: đánh thức những điều tưởng chừng đã quá quen thuộc, để di sản tiếp tục được sống, được sáng tạo và lan tỏa trong nhịp sống hiện đại.