Văn miếu Xích Đằng (phường Sơn Nam, tỉnh Hưng Yên) là một trong những di tích tiêu biểu trong quần thể di tích quốc gia đặc biệt Phố Hiến. Đang trong quá trình tu bổ, tôn tạo lớn, văn miếu Xích Đằng mang một diện mạo mới, song những nét cổ kính xưa vẫn được giữ nguyên.
Văn miếu Xích Đằng (phường Sơn Nam, tỉnh Hưng Yên) là một trong những di tích tiêu biểu trong quần thể di tích quốc gia đặc biệt Phố Hiến. Đang trong quá trình tu bổ, tôn tạo lớn, văn miếu Xích Đằng mang một diện mạo mới, song những nét cổ kính xưa vẫn được giữ nguyên.
Theo Ban quản lý di tích tỉnh Hưng Yên, văn miếu tọa lạc tại thôn Xích Đằng (phường Sơn Nam) nên người dân trong vùng thường gọi là văn miếu Xích Đằng. Tên gọi văn miếu Hưng Yên được gọi theo tên tỉnh. Văn miếu Xích Đằng thờ Khổng Tử, Chu Văn An và các bậc tiên hiền đạo Nho. Dưới thời Nguyễn, nơi đây còn là trường thi hương, có năm là nơi sát hạch thí sinh đi dự kỳ thi hương và về sau là nơi ghi danh các nhà khoa bảng của tỉnh Hưng Yên qua các thời kỳ phong kiến.

Văn miếu Xích Đằng có 9 bia đá ghi danh 161 vị tiến sĩ. Ảnh: Nguyễn Công Hải
Di vật quý giá, tiêu biểu và đặc trưng của văn miếu Xích Đằng là hệ thống bia tiến sĩ được bài trí dọc hai gian giáp hồi của tòa trung từ và hậu cung. Ở Hưng Yên, mặc dù số lượng tiến sĩ khá lớn và nhiều người đỗ đạt sớm nhưng đến năm 1888, 8 tấm bia tiến sĩ mới đồng thời được lập. Ở tấm bia thứ 8, phần cuối bia ghi rõ bia được dựng ngày 21 tháng Giêng năm Mậu Tý, niên hiệu Đồng Khánh năm thứ 3 (1888). Tổng số tiến sĩ ghi trong 8 tấm bia là 104 vị. Đến năm 1943, tổng đốc Hưng Yên Dương Thiệu Tường cho lập bia bổ sung tên 57 tiến sĩ của phủ Ân Thi và 3 huyện (cũ): Văn Lâm, Mỹ Hào, Yên Mỹ. Như vậy, tổng số tiến sĩ ghi trên 9 tấm bia của văn miếu Xích Đằng là 161 tiến sĩ.
Từ những giá trị hiện hữu đó, năm 1992, văn miếu Xích Đằng được xếp hạng là Di tích lịch sử cấp quốc gia. Đồng thời, đây cũng là một trong 16 điểm di tích tiêu biểu thuộc Khu di tích quốc gia đặc biệt Phố Hiến, được công nhận năm 2014. Việc bảo tồn, gìn giữ và phát huy giá trị của di tích có ý nghĩa quan trọng đối với sự nghiệp giáo dục đào tạo, sự nghiệp trồng người của địa phương.
Trải qua thời gian, văn miếu Xích Đằng ngày nay gồm văn miếu môn (Tam quan), lầu chuông, lầu khánh, tả hữu vu, khu thờ chính và các công trình phụ trợ (hai tháp đá cổ, miếu thổ thần...). Trong đó, văn miếu môn được làm kiểu chồng diêm hai tầng tám mái, đây là công trình được giữ nguyên vẹn từ khi xây dựng cho đến nay. Ngày nay, văn miếu môn được lấy làm biểu tượng của tỉnh Hưng Yên.