thethaovanhoa.vn

Hồ sơ sức khỏe toàn dân: Cần đưa thể thao cộng đồng vào chiến lược chăm sóc sức khỏe

Trần Giáp 17/11/2026 14:15 GMT+7

Để chủ trương mỗi người dân có hồ sơ sức khỏe và được quản lý sức khỏe thường xuyên đi vào cuộc sống, việc lập hồ sơ điện tử và tổ chức khám định kỳ là chưa đủ.

Để chủ trương mỗi người dân có hồ sơ sức khỏe và được quản lý sức khỏe thường xuyên đi vào cuộc sống, việc lập hồ sơ điện tử và tổ chức khám định kỳ là chưa đủ.

Điều quan trọng là biến dữ liệu y tế thành hành động cụ thể, giúp người dân hình thành lối sống lành mạnh, trong đó thể thao cộng đồng cần trở thành một mắt xích quan trọng.

Có hồ sơ sức khỏe chưa đồng nghĩa với được quản lý sức khỏe

Nghị quyết 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân đặt trọng tâm vào chuyển mạnh từ tư duy tập trung khám, chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh. Một trong những định hướng quan trọng là quản lý sức khỏe người dân theo vòng đời, từng bước xây dựng cơ sở dữ liệu sức khỏe và bảo đảm người dân được tiếp cận các dịch vụ chăm sóc phù hợp.

Đây là thay đổi cần thiết bởi lâu nay, không ít người chỉ đến bệnh viện khi cơ thể xuất hiện triệu chứng hoặc bệnh đã ảnh hưởng đến sinh hoạt. Những yếu tố nguy cơ như thừa cân, ít vận động, tăng huyết áp hay rối loạn đường huyết có thể tồn tại trong thời gian dài mà không được phát hiện, theo dõi đầy đủ.

Quyết định 1272/QĐ-BYT ngày 6/5/2026 của Bộ Y tế về kế hoạch triển khai khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí cho người dân đã cụ thể hóa một phần định hướng này. Theo đó, người dân được tiếp cận hoạt động khám sức khỏe định kỳ hoặc sàng lọc ít nhất mỗi năm một lần theo nhóm ưu tiên và lộ trình triển khai.

Cùng với đó, Quyết định 1551/QĐ-BYT ngày 31/5/2026 đặt ra yêu cầu kết nối, liên thông dữ liệu sức khỏe và triển khai Sổ sức khỏe điện tử trên VNeID. Dữ liệu khám sức khỏe định kỳ, sàng lọc được cập nhật theo quy định, hướng tới bảo đảm tiêu chí "đúng, đủ, sạch, sống".

Những quy định này tạo nền tảng quan trọng, nhưng cần nhìn nhận rõ: Có dữ liệu không đồng nghĩa với được chăm sóc liên tục. Một hồ sơ ghi nhận chỉ số huyết áp, đường huyết, cân nặng hay kết quả xét nghiệm sẽ không phát huy hết giá trị nếu người dân không được tư vấn, nhắc lịch kiểm tra và hướng dẫn điều chỉnh lối sống.

Vì vậy, mục tiêu không nên chỉ dừng ở tỷ lệ người có hồ sơ điện tử, mà phải là mỗi người hiểu tình trạng sức khỏe, nhận diện được nguy cơ và biết mình cần làm gì để phòng bệnh. Công nghệ chỉ là công cụ; hiệu quả cuối cùng phải được đo bằng sự cải thiện sức khỏe của người dân.

Thể thao cộng đồng là một phần của chu trình chăm sóc sức khỏe

Đây chính là lúc thể thao cộng đồng cần phát huy vai trò. Không nhất thiết phải bắt đầu bằng những chương trình quy mô lớn hay môn thể thao đòi hỏi thiết bị đắt tiền. Đi bộ, chạy bộ, đạp xe, thể dục dưỡng sinh, cầu lông, bóng chuyền hơi đều có thể trở thành lựa chọn thường xuyên, phù hợp với điều kiện và thể trạng của từng người.

Hồ sơ sức khỏe toàn dân: Cần dưa thể thao cộng đồng vào chiến lược chăm sóc sức khỏe - Ảnh 1.

Các hoạt động thể thao cộng đồng cũng nên được liên kết với hồ sơ sức khỏe toàn dân

Điều quan trọng là hoạt động thể chất phải gắn với quá trình chăm sóc sức khỏe. Kết quả khám định kỳ có thể trở thành căn cứ để nhân viên y tế tư vấn hình thức vận động phù hợp. Người có nguy cơ tim mạch cần được hướng dẫn về cường độ tập luyện; người cao tuổi nên chú trọng các bài tập thăng bằng và tăng cường sức mạnh cơ bắp; người thừa cân có thể bắt đầu bằng đi bộ hoặc những hoạt động ít gây áp lực lên khớp.

Từ tư vấn y tế, các câu lạc bộ thể thao tại khu dân cư sẽ giúp người dân duy trì thói quen vận động. Ưu điểm của mô hình này là gần nhà, chi phí thấp, dễ tham gia và tạo sự gắn kết giữa các thành viên. Khi có người hướng dẫn, lịch sinh hoạt ổn định và nhóm cùng tập luyện, khả năng duy trì hoạt động thường xuyên sẽ cao hơn so với việc mỗi cá nhân tự tập ngẫu hứng.

Quyết định 1189/QĐ-TTg ngày 15/10/2024 về Chiến lược phát triển thể dục, thể thao Việt Nam đến năm 2030 đặt mục tiêu tỷ lệ người dân thường xuyên tập luyện thể dục, thể thao vượt 45% dân số; đồng thời hướng tới việc phát triển câu lạc bộ thể thao tại cơ sở.

Những mục tiêu này không chỉ có ý nghĩa đối với phong trào thể thao, mà còn là điều kiện để thực hiện chiến lược chăm sóc sức khỏe cộng đồng. Nếu hồ sơ sức khỏe giúp nhận diện những vấn đề cần cải thiện thì thể thao cộng đồng chính là môi trường để người dân biến khuyến nghị thành hành động.

Cần cơ chế phối hợp giữa y tế và thể thao

Muốn kết nối hồ sơ sức khỏe với thể thao cộng đồng, không thể chỉ giao trách nhiệm cho riêng ngành y tế hoặc ngành thể thao. Hai lĩnh vực cần có cơ chế phối hợp cụ thể, từ khâu tư vấn, tổ chức hoạt động đến theo dõi và đánh giá kết quả.

Ngành y tế giữ vai trò khám, sàng lọc, phát hiện yếu tố nguy cơ và đưa ra khuyến nghị vận động. Ngành thể thao phát triển mạng lưới câu lạc bộ, hướng dẫn viên, điểm tập luyện và chương trình phù hợp với từng nhóm tuổi, thể trạng. Chính quyền địa phương chịu trách nhiệm kết nối, bảo đảm không gian công cộng, cơ sở vật chất và điều kiện để người dân tham gia.

Quyết định 2154/QĐ-TTg ngày 9/11/2026 về đề án phát triển thiết chế văn hóa, thể thao và không gian công cộng phục vụ sức khỏe cộng đồng đặt ra yêu cầu mở rộng điều kiện tiếp cận hoạt động thể thao ở cơ sở. Mục tiêu đến năm 2030 là 100% đơn vị hành chính cấp xã có thiết chế văn hóa, thể thao đạt tiêu chí theo quy định và 90% thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở hoạt động thường xuyên, hiệu quả.

Tuy nhiên, xây dựng sân bãi, công viên hay điểm tập luyện mới chỉ là điều kiện ban đầu. Điều quan trọng hơn là phải có chương trình hoạt động thiết thực, thu hút người dân tham gia thường xuyên.

Một quy trình phối hợp có thể bắt đầu ngay sau mỗi đợt khám sức khỏe định kỳ. Người dân được tư vấn hình thức vận động phù hợp; địa phương giới thiệu câu lạc bộ hoặc điểm tập luyện; hướng dẫn viên hỗ trợ duy trì thói quen; ngành y tế tiếp tục theo dõi và điều chỉnh khuyến nghị khi cần thiết. Như vậy, hoạt động khám sức khỏe không kết thúc ở việc trả kết quả mà mở đầu cho quá trình chăm sóc liên tục.

Việc kết nối cũng phải bảo đảm bảo mật dữ liệu cá nhân. Câu lạc bộ thể thao không cần tiếp cận toàn bộ hồ sơ sức khỏe của người tham gia, mà chỉ nên được cung cấp những thông tin cần thiết để bảo đảm an toàn tập luyện trên cơ sở tự nguyện. Quan trọng hơn, cần thay đổi cách đánh giá hiệu quả chính sách. Số lượng hồ sơ được tạo lập, số lượt khám hay số sân tập được xây dựng mới chỉ là những chỉ số đầu vào. Kết quả cuối cùng phải là người dân được theo dõi sức khỏe tốt hơn, vận động thường xuyên hơn, giảm các yếu tố nguy cơ và cải thiện chất lượng cuộc sống.

Từ kết quả khám sức khỏe đến chương trình vận động tại khu dân cư

Khám sức khỏe định kỳ giúp phát hiện những nguy cơ tiềm ẩn, nhưng để thay đổi tình trạng sức khỏe, người dân cần được hướng dẫn hành động cụ thể. Một hướng triển khai có thể nghiên cứu là kết nối trạm y tế với các câu lạc bộ thể thao tại khu dân cư, hình thành chu trình tư vấn và vận động thường xuyên.

  • Bước 1: Đánh giá sức khỏe. Sau khi khám, người dân được cung cấp thông tin về các chỉ số cơ bản như huyết áp, cân nặng, chiều cao, đường huyết và những nguy cơ cần lưu ý.


  • Bước 2: Tư vấn vận động phù hợp. Căn cứ tình trạng sức khỏe, nhân viên y tế hướng dẫn hình thức vận động, tần suất và cường độ phù hợp.

  • Bước 3: Duy trì tại cộng đồng. Câu lạc bộ đi bộ, dưỡng sinh, cầu lông, bóng chuyền hơi hoặc các nhóm tập luyện tại nhà văn hóa trở thành địa điểm để người dân duy trì hoạt động.

  • Bước 4: Đánh giá và điều chỉnh. Người dân tiếp tục kiểm tra sức khỏe theo lịch được tư vấn. Trạm y tế đánh giá các yếu tố nguy cơ, hướng dẫn thay đổi lối sống hoặc chuyển khám khi cần thiết.


Bản quyền © Báo điện tử Thể thao & Văn hóa - TTXVN