4 tháng sau thất bại ở World Cup, ĐT Nhật Bản thắng Brazil: Bí mật nằm ở đâu?

Vì sao ĐT Nhật Bản có thể đánh bại ĐT Brazil 3-2 trong đợt giao hữu FIFA Days tháng 11/2026? Đội tuyển của HLV Moriyasu đã khác biệt rõ rệt so với 4 tháng rưỡi trước.

Trong trận giao hữu quốc tế với ĐT Brazil diễn ra tại Singapore ngày 14/11, ĐT Nhật Bản mở tỷ số ở phút 15 nhờ công của Takefusa Kubo, trước khi Keito Nakamura ghi bàn thứ hai ở phút 19. Tuy nhiên, Vinicius Junior rút ngắn tỷ số xuống 1-2 ở phút 33. Trận đấu duy trì kết quả này trong một thời gian dài, trước khi Vinicius Junior ghi bàn gỡ hòa 2-2 ở phút 75.

ĐT Nhật Bản thắng Brazil như thế nào?

ĐT Nhật Bản đứng trước nguy cơ bị đối thủ vượt lên dẫn trước. Tuy nhiên, ở những giây cuối cùng của thời gian bù giờ, Tatsuhiro Sakamoto đã nhanh chân đá bồi sau cú sút của Kodai Sano, ấn định chiến thắng đầy kịch tính 3-2 cho đội tuyển ĐT Nhật Bản.

Bốn tháng rưỡi trước đó, ĐT Nhật Bản từng thua ĐT Brazil 1-2 tại World Cup 2026. Trong trận đấu ấy, ĐT Nhật Bản chỉ kiểm soát bóng 36%, tung ra 5 cú sút, trong đó có 1 lần trúng đích. Ngược lại, ĐT Brazil có tới 20 cú sút, với 6 lần đưa bóng đi trúng mục tiêu. Đó là trận đấu mà ĐT Nhật Bản hoàn toàn lép vế trước đối thủ.

Nhưng lần này mọi chuyện đã khác. Tỷ lệ kiểm soát bóng của ĐT Nhật Bản tăng lên 45%. Đội bóng xứ sở mặt trời mọc thực hiện 9 cú sút, trong đó có 4 lần trúng đích, so với 16 cú sút và 5 lần trúng đích của ĐT Brazil. Xét đến việc ĐT Nhật Bản sớm dẫn trước 2-0 và ĐT Brazil phải nỗ lực tìm bàn gỡ, có thể thấy thế trận giữa hai đội khá cân bằng.

ĐT Nhật Bản thắng ĐT Brazil 3-2 - Ảnh: JFA

Cách ĐT Nhật Bản ghi hai bàn thắng đầu tiên cũng rất ấn tượng. Với Ao Tanaka và Daichi Kamada làm trung tâm, ĐT Nhật Bản luân chuyển bóng, từng bước đưa bóng sang phần sân ĐT Brazil và duy trì quyền kiểm soát. ĐT Brazil xuất phát với sơ đồ 4-3-3, nhưng khi lùi về phòng ngự, hai cầu thủ chạy cánh đều chủ động lùi sâu, khiến đội hình chuyển thành 4-5-1.

Trong cách bố trí này, Tanaka và Kamada có nhiều khoảng trống phía sau tiền đạo Rafinha, tức khu vực giữa hàng tiền vệ và hàng công ĐT Brazil. Nhờ vậy, ĐT Nhật Bản có thể thoải mái luân chuyển bóng từ cánh này sang cánh kia, sử dụng hai tiền vệ trung tâm làm điểm trung chuyển bóng ở khu vực giữa sân.

Hơn nữa, khi ĐT Brazil chuyển sang sơ đồ 4-5-1, các cầu thủ chạy cánh của họ không thực sự tích cực hỗ trợ phòng ngự. Điều đó giúp ĐT Nhật Bản dễ dàng khai thác khoảng trống ở hai biên bằng cách đưa bóng ra cánh và để hai hậu vệ biên Shuto Nakano cùng Hiroki Ito dâng cao chồng biên.

Khoảng 10 phút sau khi trận đấu bắt đầu, những chỉ đạo từ khu vực kỹ thuật của ĐT Brazil đã được nghe thấy. Nhận thấy hệ thống phòng ngự 4-5-1 không phát huy hiệu quả, ĐT Brazil bắt đầu triển khai pressing tầm cao theo phương án kèm người một đối một.

Tuy nhiên, chính sự điều chỉnh này lại trở thành bước ngoặt dẫn đến bàn mở tỷ số của ĐT Nhật Bản. Trong một tình huống triển khai bóng từ thủ môn Zion Suzuki, trung vệ Daizen Maeda lùi xuống làm tường để nhận bóng. Trung vệ Gabriel Magalhaes lập tức bám theo Maeda. Sau tình huống tranh chấp quyết liệt, bóng đến chân Ritsu Doan.

ĐT Brazil thất thủ trước ĐT Nhật Bản - Ảnh: LĐBĐ Brazil

Kubo lập tức tận dụng khoảng trống mà Magalhaes để lại khi dâng cao. Anh băng xuống đón đường chuyền xuyên tuyến của Doan, dẫn bóng về phía trước rồi tung cú sút nhanh khiến hậu vệ ĐT Brazil không kịp trở tay. Cú dứt điểm vào góc gần giúp ĐT Nhật Bản mở tỷ số.

Vấn đề của ĐT Brazil nằm ở chỗ tiền vệ Bruno Guimaraes đã không theo sát pha di chuyển của Kubo. Giữa anh và trung vệ Jair Cunha cũng không có sự phối hợp để bàn giao nhiệm vụ kèm người, khiến Kubo hoàn toàn không bị ai theo kèm.

ĐT Brazil đã phải trả giá đắt cho sai lầm này. Ngay cả khi muốn tổ chức phòng ngự một đối một, đội bóng Nam Mỹ vẫn có những cầu thủ bỏ quên nhiệm vụ phòng ngự. ĐT Nhật Bản đã tận dụng chính khoảng trống đó, hóa giải hệ thống pressing tầm cao của đối thủ và ghi bàn mở tỷ số.

Tình huống ở phút 18 gần như là bản sao của pha bóng trước đó. Kubo đón bóng bật ra, Magalhaes một lần nữa dâng cao, để lộ khoảng trống phía sau. Lần này, Maeda thoát xuống sau lưng Cunha. ĐT Nhật Bản có cơ hội rất tốt để ghi bàn nhưng không thể tận dụng thành công.

Dẫu vậy, cơ hội tiếp theo đến ngay ở phút 19. Vinicius phòng ngự thiếu quyết liệt, tạo điều kiện để hậu vệ phải Nakano có khoảng trống bên cánh phải. Nakano chuyền bóng cho Doan rồi lập tức di chuyển lên phía trước. Sau khi xâm nhập vào hành lang cánh, anh thực hiện đường căng ngang tầm thấp vào trong.

Kubo chủ động bỏ bóng, tạo điều kiện để Nakamura băng vào dứt điểm, nâng tỷ số lên 2-0 cho ĐT Nhật Bản.

Sự khác biệt về cách vận hành chiến thuật giữa hai đội đã được thể hiện rất rõ ràng.

Ưu điểm và những thách thức của hệ thống phòng ngự 4 hậu vệ

Sau khi bị dẫn trước 0-2, ĐT Brazil đẩy Vinicius lên cao hơn và bắt đầu phòng ngự với sơ đồ 4-4-2. Thay vì pressing tầm cao theo phương án kèm người một đối một, họ tổ chức đội hình thành khối phòng ngự nhằm thu hẹp không gian, chờ đợi những sơ hở trong quá trình luân chuyển bóng của Nhật Bản để đoạt lại quyền kiểm soát.

Sự thay đổi này giúp ĐT Brazil khắc phục những vấn đề phòng ngự dẫn đến hai bàn thua, đồng thời gia tăng mức độ nguy hiểm trong các tình huống chuyển trạng thái. Phút 33, Brazil cắt được bóng ở khu vực giữa sân rồi chuyền cho Vinicius, cầu thủ được giữ lại phía trên để sẵn sàng tổ chức tấn công.

ĐT Nhật Bản sử dụng hàng phòng ngự 4 người - Ảnh: JFA

Khi Ayumu Seko và Hiroki Machida bị Vinicius cùng Rafinha kéo ra khỏi vị trí, Esteban lập tức băng lên từ phía đối diện mà không bị ai theo kèm. Trong tình huống chuyển trạng thái ấy, ĐT Nhật Bản rơi vào thế bất lợi về quân số khi phải chống đỡ 3 cầu thủ Brazil bằng 2 người.

Nguy cơ lớn này được hóa giải nhờ pha cứu thua xuất sắc của thủ môn Zion Suzuki. Tuy nhiên, trong đợt tấn công thứ hai của ĐT Brazil, ĐT Nhật Bản để Vinicius có một khoảng trống nhỏ bên ngoài vòng cấm và cầu thủ này đã ghi một bàn thắng tuyệt đẹp, rút ngắn tỷ số.

Bàn thua ấy mang đến một bài học cho ĐT Nhật Bản. Ở trận đấu này, ĐT Nhật Bản sử dụng hàng phòng ngự 4 người. So với những trận trước đó áp dụng sơ đồ 5 hậu vệ, cách bố trí mới khiến họ có nhiều tình huống để đối phương khai thác khoảng trống ở hai hành lang cánh hoặc thực hiện những đường chuyền vào phía sau hàng thủ. Tuy nhiên, Nhật Bản vẫn ưu tiên củng cố khả năng phòng ngự bên trong vòng cấm.

Dẫu vậy, ngay cả ở những trận đấu đỉnh cao, vẫn có những cầu thủ rất khó bị ngăn chặn. Vinicius là một trong số đó. Cả bàn thắng đầu tiên lẫn bàn thứ hai ở phút 75, xuất phát từ một tình huống phạt góc ngắn, đều được thực hiện từ ngoài vòng cấm.

Ở bàn thua đầu tiên, vấn đề nằm ở việc Tanaka áp sát quá chậm. Trong bàn thua thứ hai, Junya Ito phán đoán đường chuyền nhưng không kịp ngăn cản cú sút. Ngay cả khi lựa chọn phương án bảo vệ khu vực trung lộ và chấp nhận để lộ khoảng trống ở hai biên, ĐT Nhật Bản vẫn phải đặc biệt chú ý đến những cầu thủ có khả năng tạo đột biến như Vinicius.

Màn trình diễn của Nhật Bản vượt ngoài mong đợi, nhưng hệ thống phòng ngự 4 hậu vệ vẫn còn những điểm cần cải thiện. Trong đó có khả năng quản lý rủi ro, khi đội bóng để đối phương thực hiện một pha phản công nhanh dẫn đến bàn thua đầu tiên. Việc có thể nhìn nhận và rút kinh nghiệm sau một chiến thắng là điều rất đáng quý.

Bên cạnh đó, hệ thống 4 hậu vệ cũng bộc lộ nhiều ưu điểm. Đáng chú ý nhất, so với sơ đồ 5 hậu vệ được sử dụng ở trận đấu trước, dù có nhiều tình huống để đối phương khai thác khoảng trống phía sau hàng thủ hơn, Nhật Bản không phải thường xuyên lùi sâu phòng ngự.

Chẳng hạn, ở phút 53, Nakamura lùi sâu hỗ trợ phòng ngự bên phần sân nhà, khiến Nhật Bản chuyển sang hệ thống 5 hậu vệ. Tuy nhiên, khi đội bóng gây sức ép và buộc Brazil phải chuyền về, Kubo cùng Maeda lập tức áp sát hai trung vệ đối phương, đẩy họ lùi sâu.

Kết quả là đường chuyền của Magalhaes sang hậu vệ trái đi thiếu chính xác, đưa bóng ra ngoài đường biên và quyền kiểm soát thuộc về ĐT Nhật Bản.

Một tình huống khác diễn ra ở phút 56. Nakamura chủ động áp sát trung vệ Cunha, buộc đối phương mắc sai lầm và giúp ĐT Nhật Bản giành lại bóng. Khi hậu vệ biên đối phương dâng cao, Nakamura buộc phải lùi về để đội nhà chuyển sang hệ thống 5 hậu vệ. Tuy nhiên, do nền tảng chiến thuật là sơ đồ 4-4-2, anh không bị bó buộc quá nhiều vào việc duy trì vị trí trong hàng thủ 5 người và có thể dễ dàng dâng cao tùy theo tình huống.

Nhìn lại trận đấu tại World Cup trước đó, nhiệm vụ pressing tuyến đầu gần như chỉ được giao cho một mình Ayase Ueda, khiến Nhật Bản bị đối thủ dồn ép và mắc kẹt bên phần sân nhà.

Nhưng ở lần tái đấu này, ĐT Nhật Bản sử dụng sơ đồ 4-4-2, bảo đảm đủ quân số để tổ chức pressing từ tuyến trên. Nhờ vậy, họ tạo ra nhiều cơ hội đẩy đối phương lùi sâu và giành lại thế trận.

ĐT Nhật Bản đã tự tin cạnh tranh quyền kiểm soát trận đấu với Brazil. Chính việc đạt đến trình độ này là yếu tố dẫn đến chiến thắng, đồng thời giúp nâng cao chất lượng lối chơi của đội bóng.